Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Parkstraat 42
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880 - 1890
- Address
- Parkstraat 42, Locatie: Spijkerkwartier, 6828 JK Arnhem (and others)
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98130, 5.91992
- Monument number
- 516920
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1877 map "04. Westervoort (1877)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding:
Blok van twee HERENHUIZEN met HEKWERKEN, gebouwd tussen 1880 en 1890 in eclectische stijl met neorenaissance invloeden.
Het blok is gelegen in de zuidelijke gevelwand van de Parkstraat in het Spijkerkwartier, een grotendeels in het laatste kwart van de 19de eeuw aangelegde woonwijk, waarvan het zuidelijk deel voornamelijk met herenhuizen is bebouwd. Het Spijkerkwartier ontleent haar naam aan het landgoed het "Geldersch Spijker", dat hier oorspronkelijk lag. In de Kastanjelaan staan nog twee hardstenen hekposten behorend bij de ingang van het landgoed, waarvan het huis lag op de plaats waar nu de kruising van de Parkstraat met de Prins Hendrikstraat ligt. De laatste eigenaresse van het landgoed Mej. H. Koops sloot in 1865 een overeenkomst met de Gemeente over de aanleg van een nieuwe straat over een deel van haar eigendom. Dit westelijk gedeelte van de Parkstraat, bebouwd tussen 1865 en 1872, eindigde in het oosten bij het oude landhuis. In 1878 verkocht Mej. Koops het landgoed aan de gemeente. Na afbraak van het landhuis werd de Parkstraat naar het oosten verlengd en een nieuwe, de Parkstraat kruisende, straat aangelegd tussen de Spijkerstraat en de Boulevard Heuvelink, de huidige Prins Hendrikstraat. De bebouwing van Prins Hendrikstraat, het middengedeelte van de Parkstraat en de noordzijde van het oostelijk gedeelte van de Parkstraat vond hoofdzakelijk plaats in de periode 1878-1889 en werd overgelaten aan particulieren. Mej. Koops betrok zelf het nieuw gebouwde hoekpand Parkstraat 47, dat zij Villa Gelders Spijker noemde. Samen met het pand Parkstraat 50, dat zich op de tegenoverliggende straathoek bevindt en eveneens is voorzien van een afgeschuinde hoek, vormt Parkstraat 47 de oostelijke entree tot het middengedeelte van de Parkstraat, dat ontstaan is na afbraak van het oude huis Gelders Spijker. Parkstraat 38-40 vormt de westelijke entree tot dit gedeelte. De panden Parkstraat 38-50 aan de zuidzijde en 39-47 aan de noordzijde van dit middengedeelte zijn gebouwd in dezelfde tijd en stijl, bezitten dezelfde goothoogte en zijn op dezelfde wijze gedetailleerd.
Parkstraat 42-44 bezit een ondiepe, door een smeedijzeren hekwerk begrensde voortuin.
Omschrijving:
Blok van twee HERENHUIZEN op rechthoekig grondplan met een rechthoekige uitbouw aan de achterzijde, bestaand uit een souterrain, twee bouwlagen en een zolderverdieping onder een afgeplat schilddak gedekt met gesmoorde betonpannen (nr. 44) en shingles (nr. 42). In de voorschilden bevinden zich drie witgeschilderde houten dakkapellen met stolpramen, pilasters en een hoofdgestel. De linker (nr. 44) wordt bekroond met een segmentvormig fronton, de rechter twee (nr. 42) met een driehoekig fronton.
Het spiegelsymmetrisch ingedeelde blok telt zes vensterassen en omvat twee herenhuizen met asymmetrisch ingedeelde voorgevels van ieder drie vensterassen. De vensterassen drie en vier vormen een middenrisaliet, waarin zich de twee ingangspartijen met balkons erboven bevinden.
De VOORGEVEL is opgetrokken in rode baksteen gemetseld in kruisverband. De gevel is horizontaal geleed door een verhoogde gepleisterde plint met blokverdeling, waterlijsten, gepleisterde speklagen ter hoogte van de bel-etage en een gekornist hoofdgestel ter hoogte van de verdiepingsvloer, waarvan het in schoon metselwerk uitgevoerde fries is voorzien van gepleisterde trigliefen en festoenen onder de vensters van de verdieping. Onder de architraaflijst bevinden zich ter hoogte van de trigliefen gepleisterde knoppen. De gevel wordt afgesloten door een gekornist hoofdgestel, waarvan het fries ter plekke van de middenrisaliet is voorzien van diamantkoppen. De geprofileerde kroonlijst rust op een bloktandlijst van klosjes.
De ingangspartijen bestaan uit paneeldeuren met twee ruiten, smeedijzeren roosters, geprofileerde kalven en bovenlichten in kozijnen op hardstenen neuten. Twee trappen met hardstenen treden en bordessen tussen gepleisterde muurtjes leiden naar de voordeuren. Onder de trappen bevinden zich door een halve segmentboog afgesloten portieken, waarin zich toegangen tot de souterrains bevinden. Aan weerszijden van de trappen bevinden zich twee getoogde souterrainvensters met stolpramen. De vensters worden afgesloten door gepleisterde hanekammen waarvan de sluitstenen zijn voorzien van diamantkoppen.
De vensters van de bel-etage bezitten schuiframen. Onder de in een waterlijst opgenomen onderdorpels bevinden zich gepleisterde velden met vlakke kussens en rozetten tussen geschubde consoles. Deuren en vensters zijn geplaatst in een gepleisterde omlijsting met uitspringende bovenhoeken, sluitstenen met diamantkoppen en schuin naar binnen staande blokken aan de uiteinden van de speklagen.
Boven de deuren bevinden zich balkons op geornamenteerde consoles met niet oorspronkelijke balkonhekjes en dubbele balkondeuren met bovenlicht in een gepleisterde bloktandomlijsting, afgesloten door een hoofdgestel waarvan het fries is versierd met een festoen en de kroonlijst rust op consoles. De vensters op de eerste verdieping bevatten stolpramen met bovenlichten in een gepleisterde bloktandomlijsting voorzien van sluitstenen met diamantkoppen. Onder de in een waterlijst opgenomen onderdorpels bevinden zich gepleisterde velden met vierkante en cirkelvormige vlakke kussens tussen trigliefen.
De ACHTERGEVEL is wit gepleisterd en bezit een aantal rechthoekige vensters met schuif- en draairamen. Voor de terugliggende gedeelten bevinden zich ter hoogte van de bel-etage serres met balkons, waarop dubbele balkondeuren met bovenlichten uitkomen.
De voortuinen worden van het trottoir gescheiden door smeedijzeren HEKWERKEN met twee dubbele draaihekken tussen gietijzeren zuiltjes.
Het INTERIEUR van nr. 42 bezit nog een aantal oorspronkelijke elementen zoals een vestibule met marmeren vloer, traptreden en plint, aan weerszijden rondboognissen in een gepleisterde omlijsting met pilasters, stucpanelen, een trappenhuis met een twee-armige bordestrap, waarvan de leuning is samengesteld uit een geornamenteerde klauw, een geprofileerde handlijst en gietijzeren spijlen, kamers en suite met rijk geornamenteerde stucplafonds, vouwblinden, enkele marmeren schouwen, een keuken met vaste kasten, schouw en oorspronkelijke betegeling in het souterrain.
Waardering:
Blok van twee HERENHUIZEN met HEKWERKEN uit ca. 1880-1890.
- Van architectuurhistorisch belang als een goed en gaaf voorbeeld van een blok herenhuizen in eclectische stijl met neorenaissance-invloeden en met bijzondere esthetische kwaliteiten in de voorgevel zoals gave verhoudingen en een rijke ornamentiek.
- Van stedebouwkundige waarde als onderdeel van het middengedeelte van de Parkstraat, waar de panden Parkstraat 38-50 aan de zuidzijde en 39-47 aan de noordzijde in dezelfde tijd en stijl zijn gebouwd, dezelfde goothoogte bezitten en op dezelfde wijze zijn gedetailleerd. De Parkstraat is één van de voornaamste en meest gaaf bewaard gebleven straten in het Spijkerkwartier, een wijk die grotendeels is aangelegd in het laatste kwart van de 19de eeuw en waarvan het zuidelijk gedeelte voornamelijk is bebouwd met herenhuizen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction:
Block of two TOWNHOUSES with IRONWORK FENCES, built between 1880 and 1890 in eclectic style with neo-renaissance influences.
The block is located in the southern facade wall of Parkstraat in the Spijkerkwartier, a residential district largely laid out in the last quarter of the 19th century, whose southern part is predominantly built with townhouses. The Spijkerkwartier owes its name to the estate "Geldersch Spijker", which originally lay here. In Kastanjelaan there still stand two sandstone fence posts belonging to the entrance of the estate, whose house lay at the location where the intersection of Parkstraat with Prins Hendrikstraat now lies. The last owner of the estate Miss H. Koops concluded an agreement with the Municipality in 1865 regarding the laying out of a new street over part of her property. This western section of Parkstraat, built between 1865 and 1872, ended in the east at the old manor house. In 1878 Miss Koops sold the estate to the municipality. After demolition of the manor house, Parkstraat was extended eastward and a new street, crossing Parkstraat, was laid out between Spijkerstraat and Boulevard Heuvelink, the present-day Prins Hendrikstraat. The building of Prins Hendrikstraat, the middle section of Parkstraat and the north side of the eastern section of Parkstraat took place mainly in the period 1878-1889 and was left to private individuals. Miss Koops herself moved into the newly built corner property Parkstraat 47, which she named Villa Gelders Spijker. Together with the property Parkstraat 50, situated on the opposite street corner and likewise provided with a chamfered corner, Parkstraat 47 forms the eastern entrance to the middle section of Parkstraat, which arose after demolition of the old house Gelders Spijker. Parkstraat 38-40 forms the western entrance to this section. The properties Parkstraat 38-50 on the south side and 39-47 on the north side of this middle section were built at the same time and in the same style, possess the same gutter height and are detailed in the same manner.
Parkstraat 42-44 possesses a shallow front garden bounded by wrought iron fencing.
Description:
Block of two TOWNHOUSES on a rectangular ground plan with a rectangular extension at the rear, consisting of a basement, two storeys and an attic storey under a hipped roof clad with grey concrete tiles (no. 44) and shingles (no. 42). In the roof slopes are three whitewashed wooden dormer windows with vertical sliding sashes, pilasters and an entablature. The left one (no. 44) is crowned with a segmental pediment, the right two (no. 42) with triangular pediments.
The mirror-symmetrically arranged block has six window bays and comprises two townhouses with asymmetrically arranged front facades of three window bays each. Window bays three and four form a central risalit, in which are situated the two entrance compositions with balconies above.
The FRONT FACADE is built in red brickwork laid in English bond. The facade is horizontally articulated by a raised plastered plinth with block divisions, drip mouldings, plastered spandrels at the height of the piano nobile and a corniced main entablature at the height of the floor level, whose frieze executed in fair-faced brickwork is provided with plastered triglyphs and festoons beneath the windows of the storey. Beneath the architrave line are plastered buttons at the height of the triglyphs. The facade is terminated by a corniced main entablature, whose frieze at the location of the central risalit is provided with diamond-shaped bosses. The moulded cornice rests on a block-toothed string course of knobs.
The entrance compositions consist of panelled doors with two panes, wrought iron grilles, moulded frames and fanlights in frames on sandstone lintels. Two flights of stairs with sandstone steps and landings between plastered walls lead to the front doors. Beneath the stairs are porticos closed by a half-segmental arch, in which are situated entrances to the basements. On either side of the stairs are two arched basement windows with vertical sliding sashes. The windows are closed by plastered hood mouldings whose keystones are provided with diamond-shaped bosses.
The windows of the piano nobile possess sash windows. Beneath the window sills set in a drip moulding are plastered fields with flat cushions and rosettes between fluted consoles. Doors and windows are placed in a plastered frame with projecting upper corners, keystones with diamond-shaped bosses and blocks leaning inward at the ends of the spandrels.
Above the doors are balconies on ornamented consoles with later-installed balcony railings and double balcony doors with fanlight in a plastered block-toothed frame, terminated by an entablature whose frieze is decorated with a festoon and the cornice rests on consoles. The windows on the first floor contain vertical sliding sashes with fanlights in a plastered block-toothed frame provided with keystones with diamond-shaped bosses. Beneath the window sills set in a drip moulding are plastered fields with square and circular flat cushions between triglyphs.
The REAR FACADE is whitewashed plaster and possesses a number of rectangular windows with sash windows and casement windows. In front of the recessed sections at the height of the piano nobile are conservatories with balconies, from which double balcony doors with fanlights open.
The front gardens are separated from the pavement by wrought iron FENCES with two double swing gates between cast iron columns.
The INTERIOR of no. 42 still possesses a number of original elements such as a vestibule with marble floor, stair treads and skirting, on either side round-arch niches in a plastered frame with pilasters, stucco panels, a stairwell with a two-flight staircase, whose balustrade is composed of an ornamented claw, a moulded handrail and cast iron balusters, connecting rooms with richly ornamented stucco ceilings, folding shutters, some marble fireplaces, a kitchen with fitted cupboards, fireplace and original tiling in the basement.
Valuation:
Block of two TOWNHOUSES with FENCES from c. 1880-1890.
- Of architectural historical importance as a good and intact example of a block of townhouses in eclectic style with neo-renaissance influences and with special aesthetic qualities in the front facade such as fine proportions and rich ornamentation.
- Of townscape value as part of the middle section of Parkstraat, where properties Parkstraat 38-50 on the south side and 39-47 on the north side were built at the same time and in the same style, possess the same gutter height and are detailed in the same manner. Parkstraat is one of the principal and best-preserved streets in the Spijkerkwartier, a district largely laid out in the last quarter of the 19th century and whose southern section is predominantly built with townhouses.
Nearby in the register
- Woonhuis, Parkstraat 38Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 46Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 39Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 50 1Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.