Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Parkstraat 50 1
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880 - 1890
- Address
- Parkstraat 50 1, 6828 JK Arnhem (and others)
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98137, 5.92055
- Monument number
- 516902
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1877 map "04. Westervoort (1877)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
HERENHUIS met HEKWERK. Het vrijstaande hoekpand, waarin zich thans zes appartementen bevinden, is gebouwd tussen 1880 en 1890 in eclectische stijl met neorenaissance invloeden. Het herenhuis is gelegen in de zuidelijke gevelwand van de Parkstraat op de hoek met de Prins Hendrikstraat in het Spijkerkwartier, een grotendeels in het laatste kwart van de 19de eeuw aangelegde woonwijk, waarvan het zuidelijk deel voornamelijk met herenhuizen is bebouwd. Het Spijkerkwartier ontleent haar naam aan het landgoed het "Geldersch Spijker", dat hier oorspronkelijk lag. In de Kastanjelaan staan nog twee hardstenen hekposten behorend bij de ingang van het landgoed, waarvan het huis lag op de plaats waar nu de kruising van de Parkstraat met de Prins Hendrikstraat ligt. De laatste eigenaresse van het landgoed Mej. H. Koops sloot in 1865 een overeenkomst met de Gemeente over de aanleg van een nieuwe straat over een deel van haar eigendom. Dit westelijk gedeelte van de Parkstraat, bebouwd tussen 1865 en 1872, eindigde in het oosten bij het oude landhuis. In 1878 verkocht Mej. Koops het landgoed aan de gemeente. Na afbraak van het landhuis werd de Parkstraat naar het oosten verlengd en een nieuwe, de Parkstraat kruisende, straat aangelegd tussen de Spijkerstraat en de Boulevard Heuvelink, de huidige Prins Hendrikstraat. De bebouwing van Prins Hendrikstraat, het middengedeelte van de Parkstraat en de noordzijde van het oostelijk gedeelte van de Parkstraat vond hoofdzakelijk plaats in de periode 1878-1889 en werd overgelaten aan particulieren. Mej. Koops betrok zelf het nieuw gebouwde hoekpand Parkstraat 47, dat zij Villa Gelders Spijker noemde. Het pand Parkstraat 50 bevindt zich op de tegenoverliggende straathoek en vormt de tegenhanger van Parkstraat 47. Beide herenhuizen zijn gebouwd in dezelfde tijd en stijl, bezitten hetzelfde aantal bouwlagen en ongeveer gelijke afmetingen en zijn beide voorzien van een afgeschuinde hoek aan de zijde van de kruising. De twee andere hoekpanden aan de kruising zijn overigens ook in dezelfde tijd gebouwd en voorzien van een afgeschuinde hoek.
Parkstraat 50 bezit aan beide straten een smalle, door een smeedijzeren hekwerk begrensde strook tuin en een ondiepe achtertuin.
Omschrijving
Vrijstaand woonhuis op rechthoekige, vrijwel vierkante, plattegrond met afgeschuinde hoek. De hoek is groter dan 90°, omdat de zijgevel de richting van de Prins Hendrikstraat volgt en deze niet loodrecht op de Parkstraat aansluit. Het pand bevat een souterrain, twee bouwlagen en een zolderverdieping onder een afgeplat schilddak gedekt met gesmoorde opnieuw verbeterde Hollandse pannen. Op de afgeschuinde hoek bevindt zich één witgeschilderde houten dakkapel met pilasters, ingezwenkte wangen, hoofdgestel en segmentvormig fronton met geprofileerde omlijsting en een bladvormig ornament.
De aan de straat grenzende gevels zijn opgetrokken in rode baksteen, gemetseld in kruisverband met geknipte voegen. Zij worden horizontaal geleed door een hardstenen plint en waterlijst, gepleisterde speklagen op de begane grond, een gepleisterde geprofileerde cordonlijst en het gepleisterde gekorniste hoofdgestel, waarvan het fries aan de beide lange gevels is versierd met festoenen. Het hoofdgestel wordt afgesloten met een geprofileerde, gekorniste kroonlijst. De verticale geleding geschiedt d.m.v. gepleisterde blokkettingen op de hoeken van de gevels en het risaliet. De blokkettingen zijn op de begane grond voorzien van diamantkoppen en ter plekke van het souterrain gemaakt van hardsteen. De achtergevel en de rechterzijgevel zijn gepleisterd.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL telt drie traveeën, waarvan de middelste een risaliet vormt. Hierin bevindt zich de ingangspartij met een dubbele paneeldeur met segmentvormige frontons, ramen met smeedijzeren roosters, een geprofileerd kalf en een bovenlicht. Voor de deur bevindt zich een trap met hardstenen aantreden en gepleisterde zijkanten met hardstenen afdekplaten en één smeedijzeren leuning. De afdekplaten sluiten aan op de hardstenen waterlijst, die zich tussen begane grond en souterrain bevindt. In het souterrain bevindt zich aan weerszijden van de trap een venster met stolpraam, een hanekam van hardstenen blokken met een sluitsteen met diamantkop en een getande omlijsting van hardstenen blokken. Deze omlijsting is d.m.v. gepleisterde blokken verbonden met de blokkettingen langs de randen van de traveeën.
Op de bel-etage bevindt zich aan weerszijden van de deur een venster met gepleisterde omlijsting, afgesloten door een hanekam waarvan de sluitsteen is voorzien van een diamantkop met een frontonvormige afsluiting, die is opgenomen in de cordonlijst. De vensters zijn voorzien van schuiframen en bezitten aan de onderzijde een gepleisterd veld met rozet in het midden.
De drie vensters op de eerste verdieping bezitten een schuin naar binnen lopende blokketting omlijsting, afgesloten door een met festoenen versierd hoofdgestel en bekroond met een fronton met geprofileerde omlijsting. De vensters zijn voorzien van stolpramen en bezitten aan de onderzijde een gepleisterd veld met diamantkoppen. De hoektravee is op dezelfde wijze gedetailleerd als de voorgevel. Op de eerste verdieping bevindt zich echter geen venster, maar een dubbele balkondeur met bovenlicht. Het balkon voorzien van een houten balustrade met gesneden balusters rust op geornamenteerde voluutvormige consoles.
De nagenoeg symmetrisch ingedeelde LINKER ZIJGEVEL telt twee traveeën. Het souterrain is voorzien van speklagen, twee vensters met stolpramen, een hardstenen getande omlijsting, afgesloten door een hardstenen hanekam met een sluitsteen, die is voorzien van een diamantkop. De vensters op de bel-etage en op de verdieping zijn op dezelfde wijze gedetailleerd als de vensters in de voorgevel. De muurdam links van de vensters is breder dan de rechter muurdam.
De asymmetrisch ingedeelde RECHTER ZIJGEVEL bezit twee kleine vensters en twee grotere, waarvan één met afgeronde hoeken. Beide vensters zijn voorzien van schuiframen. De asymmetrisch ingedeelde ACHTERGEVEL is ter hoogte van de bel-etage voorzien van een vernieuwde veranda die zich over de gehele breedte van de gevel uitstrekt. Hierop komen twee dubbele deuren met bovenlicht uit. Op de eerste verdieping bevinden zich drie vensters met T-schuiframen, voorzien van een 2-ruits bovenlicht.
De tuin wordt van het trottoir gescheiden door een smeedijzeren HEKWERK met een draaihek tussen gietijzeren zuiltjes.
In het INTERIEUR zijn nog enkele oorspronkelijke elementen bewaard gebleven zoals het trappenhuis met eenvoudige stucplafonds en een bordestrap met twee armen voorzien van een leuning met gebogen klauw, gietijzeren spijlen en geprofileerde handlijst. Tussen vestibule en trappenhuis bevindt zich een dubbele paneeldeur met meerruits ramen en meerruits bovenlicht, beide voorzien van geëtst glas. Verder zijn er nog een aantal paneeldeuren in geprofileerde omlijsting.
Waardering
Vrijstaand HERENHUIS met HEKWERK uit ca. 1880-1890.
- Van architectuurhistorisch belang als een goed en gaaf voorbeeld van een herenhuis in eclectische stijl met neorenaissance invloeden met bijzondere esthetische kwaliteiten zoals gave verhoudingen en een rijke ornamentiek.
- Van stedebouwkundig belang vanwege de ligging op de kruising van de Parkstraat en de Prins Hendrikstraat, waar alle vier de hoekpanden zijn voorzien van een afgeschuinde hoek. Bovendien vormt het pand samen met het pand Parkstraat 47, dat gebouwd is in dezelfde tijd en stijl en ongeveer van gelijke grootte is, de toegang tot het westelijk gedeelte van de Parkstraat, één van de voornaamste en meest gaaf bewaard gebleven straten in het Spijkerkwartier, een wijk die grotendeels is aangelegd in het laatste kwart van de 19de eeuw en waarvan het zuidelijk voornamelijk is bebouwd met herenhuizen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MANSION with IRONWORK. The detached corner building, which currently contains six apartments, was built between 1880 and 1890 in eclectic style with neo-Renaissance influences. The mansion is located in the southern facade of Parkstraat at the corner with Prins Hendrikstraat in the Spijkerkwartier, a residential district largely laid out in the last quarter of the 19th century, of which the southern part is predominantly built with mansions. The Spijkerkwartier takes its name from the estate "Geldersch Spijker", which originally lay here. In Kastanjelaan there still stand two sandstone gateposts belonging to the entrance of the estate, of which the house lay on the site where the crossing of Parkstraat with Prins Hendrikstraat now stands. The last proprietor of the estate, Miss H. Koops, concluded an agreement with the Municipality in 1865 regarding the construction of a new street across part of her property. This western section of Parkstraat, built between 1865 and 1872, ended in the east at the old manor house. In 1878 Miss Koops sold the estate to the municipality. After demolition of the manor house, Parkstraat was extended eastward and a new street crossing Parkstraat was laid out between Spijkerstraat and Boulevard Heuvelink, the present-day Prins Hendrikstraat. The development of Prins Hendrikstraat, the middle section of Parkstraat and the north side of the eastern section of Parkstraat took place mainly in the period 1878-1889 and was handed over to private individuals. Miss Koops herself moved into the newly built corner building at Parkstraat 47, which she named Villa Gelders Spijker. The building at Parkstraat 50 is situated on the opposite street corner and is the counterpart of Parkstraat 47. Both mansions were built at the same time and in the same style, possess the same number of storeys and approximately equal dimensions and are both provided with a chamfered corner at the side of the crossing. The two other corner buildings at the crossing were moreover also built at the same time and provided with a chamfered corner.
Parkstraat 50 possesses on both streets a narrow strip of garden bounded by wrought-iron ironwork and a shallow back garden.
Description
Detached residential building on a rectangular, virtually square, ground plan with chamfered corner. The corner is larger than 90°, because the side facade follows the direction of Prins Hendrikstraat and this does not connect perpendicularly to Parkstraat. The building contains a basement, two storeys and an attic storey under a half-hipped roof covered with laid Dutch tiles newly repaired. On the chamfered corner is located one white-painted wooden roof dormer with pilasters, curved sides, main beam and segmental pediment with profiled moulding and a leaf-shaped ornament.
The facades facing the street are built of red brick, laid in stretcher bond with cut joints. They are horizontally articulated by a sandstone plinth and drip moulding, rendered plaster courses on the ground floor, a rendered profiled stringcourse and the rendered corniced main cornice, of which the frieze on the two long facades is decorated with festoons. The main cornice is concluded with a profiled, corniced cornice. Vertical articulation is effected by means of rendered ashlar chains on the corners of the facades and the risalit. The ashlar chains are provided with diamond bosses on the ground floor and made of sandstone at the level of the basement. The rear facade and the right side facade are rendered.
The symmetrically arranged FRONT FACADE comprises three bays, of which the central one forms a risalit. Within it is located the entrance section with a double panelled door with segmental pediments, windows with wrought-iron grilles, a profiled calf and a fanlight. Before the door is situated a staircase with sandstone steps and rendered sides with sandstone coping plates and one wrought-iron handrail. The coping plates connect to the sandstone drip moulding, which is located between ground floor and basement. In the basement, on either side of the staircase, is a window with a sash window, a saddle-backed arch of sandstone blocks with a keystone with diamond boss and a toothed moulding of sandstone blocks. This moulding is connected by means of rendered blocks with the ashlar chains along the edges of the bays.
On the mezzanine floor, on either side of the door, is a window with rendered moulding, concluded by a saddle-backed arch of which the keystone is provided with a diamond boss with a pediment-shaped conclusion, which is incorporated in the stringcourse. The windows are provided with sash windows and possess at the lower end a rendered field with a rosette in the centre.
The three windows on the first floor possess an inward-sloping ashlar chain moulding, concluded by a main cornice decorated with festoons and crowned with a pediment with profiled moulding. The windows are provided with sash windows and possess at the lower end a rendered field with diamond bosses. The corner bay is detailed in the same manner as the front facade. On the first floor, however, there is no window, but a double balcony door with fanlight. The balcony, provided with a wooden balustrade with carved balusters, rests on ornamental scroll-shaped consoles.
The nearly symmetrically arranged LEFT SIDE FACADE comprises two bays. The basement is provided with plaster courses, two windows with sash windows, a sandstone toothed moulding, concluded by a sandstone saddle-backed arch with a keystone which is provided with a diamond boss. The windows on the mezzanine floor and on the storey are detailed in the same manner as the windows in the front facade. The wall section to the left of the windows is wider than the right wall section.
The asymmetrically arranged RIGHT SIDE FACADE possesses two small windows and two larger ones, one of which has rounded corners. Both windows are provided with sash windows. The asymmetrically arranged REAR FACADE is at the level of the mezzanine floor provided with a renewed veranda which extends across the entire width of the facade. Two double doors with fanlight open onto it. On the first floor are situated three windows with T-sash windows, provided with a 2-light fanlight.
The garden is separated from the pavement by wrought-iron IRONWORK with a revolving gate between cast-iron pillars.
In the INTERIOR several original elements have been preserved, such as the staircase with simple stucco ceilings and a double-flight stair with a handrail with curved claw, cast-iron spindles and profiled handrail. Between vestibule and staircase is a double panelled door with multi-pane windows and multi-pane fanlight, both provided with etched glass. Furthermore, there are a number of panelled doors in profiled moulding.
Valuation
Detached MANSION with IRONWORK from c. 1880-1890.
- Of architectural-historical importance as a good and intact example of a mansion in eclectic style with neo-Renaissance influences with special aesthetic qualities such as good proportions and rich ornamentation.
- Of urban planning importance due to its location at the crossing of Parkstraat and Prins Hendrikstraat, where all four corner buildings are provided with a chamfered corner. Moreover, the building together with the building at Parkstraat 47, which was built at the same time and in the same style and approximately the same size, forms the entrance to the western section of Parkstraat, one of the principal and best-preserved streets in the Spijkerkwartier, a district which was largely laid out in the last quarter of the 19th century and of which the southern part is predominantly built with mansions.
Nearby in the register
- Woonhuis, Parkstraat 46Woonhuisunder 1 mi
- Villa Gelders SpijkerWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 51Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 42Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.