Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Parkstraat 38
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880 - 1890
- Address
- Parkstraat 38, Locatie: Spijkerkwartier, 6828 JK Arnhem (and others)
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98128, 5.91978
- Monument number
- 516907
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1877 map "04. Westervoort (1877)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding:
HERENHUIS met HEKWERK. Het halfvrijstaande hoekpand waarin zich thans één kantoor en twee appartementen bevinden, is gebouwd tussen ca. 1880 en 1890 in eclectische stijl met neorenaissance invloeden. Haaks tegen de achtergevel bevindt zich een moderne aanbouw, die niet onder de bescherming valt.
Het herenhuis is gelegen in de zuidelijke gevelwand van de Parkstraat op de hoek met de Kastanjelaan in het Spijkerkwartier, een grotendeels in het laatste kwart van de 19de eeuw aangelegde woonwijk, waarvan het zuidelijk deel voornamelijk met herenhuizen is bebouwd. Het Spijkerkwartier ontleent haar naam aan het landgoed het "Geldersch Spijker", dat hier oorspronkelijk lag. In de Kastanjelaan staan nog twee hardstenen hekposten behorend bij de ingang van het landgoed, waarvan het huis lag op de plaats waar nu de kruising van de Parkstraat met de Prins Hendrikstraat ligt. De laatste eigenaresse van het landgoed Mej. H. Koops sloot in 1865 een overeenkomst met de Gemeente over de aanleg van een nieuwe straat over een deel van haar eigendom. Dit westelijk gedeelte van de Parkstraat, bebouwd tussen 1865 en 1872, eindigde in het oosten bij het oude landhuis. In 1878 verkocht Mej. Koops het landgoed aan de gemeente. Na afbraak van het landhuis werd de Parkstraat naar het oosten verlengd en een nieuwe, de Parkstraat kruisende, straat aangelegd tussen de Spijkerstraat en de Boulevard Heuvelink, de huidige Prins Hendrikstraat. De bebouwing van Prins Hendrikstraat, het middengedeelte van de Parkstraat en de noordzijde van het oostelijk gedeelte van de Parkstraat vond hoofdzakelijk plaats in de periode 1878-1889 en werd overgelaten aan particulieren. Mej. Koops betrok zelf het nieuw gebouwde hoekpand Parkstraat 47, dat zij Villa Gelders Spijker noemde. Samen met het pand Parkstraat 50, dat zich op de tegenoverliggende straathoek bevindt en eveneens is voorzien van een afgeschuinde hoek, vormt Parkstraat 47 de oostelijke entree tot het middengedeelte van de Parkstraat, dat ontstaan is na afbraak van het oude huis Gelders Spijker. Parkstraat 38-40 vormt de westelijke entree tot dit gedeelte. De panden Parkstraat 38-50 aan de zuidzijde en 39-47 aan de noordzijde van dit middengedeelte zijn gebouwd in dezelfde tijd en stijl, bezitten dezelfde goothoogte en zijn op dezelfde wijze gedetailleerd.
Parkstraat 38-40 bezit aan beide straten een smalle, door een smeedijzeren hekwerk begrensde strook tuin.
Omschrijving:
Halfvrijstaand hoekhuis op rechthoekig grondplan, bestaand uit een souterrain twee bouwlagen en een zolderverdieping onder een afgeplat schilddak gedekt met gesmoorde muldenpannen. In het voorschild bevindt zich rechts een witgeschilderde houten dakkapel voorzien van een stolpraam, pilasters met casementen en afgesloten door een geprofileerde kroonlijst en een fronton. In het achterschild bevindt zich nog een niet oorspronkelijke of gewijzigde dakkapel.
De aan de straat grenzende noord- en westgevel zijn opgetrokken in rode baksteen gemetseld in kruisverband. Zij worden horizontaal geleed door een gebouchardeerde, hardstenen plint en waterlijst, gepleisterde speklagen op de begane grond, een gepleisterde geprofileerde cordonlijst en het gepleisterde gekorniste hoofdgestel, waarvan het fries is versierd met festoenen. Het hoofdgestel wordt afgesloten met een geprofileerde gekorniste kroonlijst. De verticale geleding geschiedt d.m.v. gepleisterde blokkettingen op de hoeken van de gevels en het risaliet. De blokkettingen zijn op de begane grond voorzien van diamantkoppen en ter plekke van het souterrain gemaakt van hardsteen. De achtergevel is gepleisterd.
De asymmetrisch ingedeelde VOORGEVEL telt vier vensterassen, waarvan de twee meest rechtse een hoekrisaliet vormen. Links van de hoekrisaliet bevindt zich de ingangspartij, gevormd door een recht gesloten portiek met niet oorspronkelijke tegels tegen de wand en een niet oorspronkelijke trap ervoor. In het portiek bevindt zich een dubbele paneeldeur met gietijzeren roosters en bovenlicht. In het souterrain bevinden zich links van de trap een en rechts van de trap twee vensters met stolpramen, een hanekam van hardstenen blokken met een sluitsteen met diamantkop en een getande omlijsting van hardstenen blokken. De hardstenen blokken zijn gebouchardeerd. Deze omlijsting is d.m.v. gepleisterde banden verbonden met de blokkettingen langs de geveldelen.
Op de bel-etage bevinden zich links van het ingangsportiek een en rechts twee vensters met gepleisterde omlijsting, afgesloten door een hanekam, waarvan de sluitsteen is voorzien van een diamantkop met een frontonvormige afsluiting, die is opgenomen in de cordonlijst. De vensters zijn voorzien van gewijzigde ramen, vermoedelijk de oorspronkelijke schuiframen met weldorpel waarvan het bovendeel klapbaar is gemaakt, en bezitten aan de onderzijde een gepleisterd veld met een rozet in het midden.
Op de eerste verdieping bevindt zich boven de ingangspartij een balkon voorzien van een dubbele balkondeur met bovenlicht en een houten balustrade met gesneden balusters en vierkante hoekposten, dat rust op geornamenteerde consoles.
Links van het balkon bevindt zich een venster en rechts ervan bevinden zich twee vensters, alle voorzien van stolpramen met bovenlicht en gepleisterde velden met diamantkoppen aan de onderzijde. Balkondeur en vensters bezitten een schuin naar binnen lopende blokketting omlijsting, afgesloten door een met festoenen versierd hoofdgestel en bekroond met een fronton met geprofileerde omlijsting.
De nagenoeg symmetrisch ingedeelde RECHTER ZIJGEVEL telt twee brede traveeën, waarvan de linker een hoekrisaliet vormt. Iedere travee bezit in elke bouwlaag een venster. De vensters in het souterrain, op de bel-etage en de eerste verdieping zijn op dezelfde wijze gedetailleerd als de vensters in de voorgevel. Het rechter souterrainvenster wordt geflankeerd door twee later aangebrachte vensters.
De ACHTERGEVEL is gepleisterd, bezit enkele deels gewijzigde vensters en wordt afgesloten met een gepleisterde architraaflijst en fries en een geprofileerde kroonlijst met bakgoot. Haaks op de achtergevel staat een moderne aanbouw. De tuin wordt van het trottoir gescheiden door een smeedijzeren HEKWERK met een dubbel smeedijzeren draaihek tussen gietijzeren zuiltjes.
In het INTERIEUR van beide panden bevinden zich nog verscheidene oorspronkelijke elementen zoals marmeren schouwen en paneeldeuren in geprofileerde omlijstingen. Bovendien bezit nr. 38 ook nog rijk geornamenteerde stucplafonds, schuifdeuren tussen de kamers en suite en vouwblinden. In nr. 40 bevindt zich verder nog een trap met geprofileerde houten handlijst en gietijzeren spijlen.
Waardering:
HERENHUIS met HEKWERK uit ca. 1880-1890.
- Van architectuurhistorisch belang als een goed en gaaf voorbeeld van een herenhuis in eclectische stijl met neorenaissance-invloeden en met bijzondere esthetische kwaliteiten in de voorgevel en de rechter zijgevel zoals gave verhoudingen en een rijke ornamentiek, bovendien voorzien van oorspronkelijke interieurelementen.
- Van stedebouwkundig belang als onderdeel van het middengedeelte van de Parkstraat, waarvan het de westelijke entree vormt en waar de panden Parkstraat 38-50 aan de zuidzijde en 39-47 aan de noordzijde in dezelfde tijd en stijl zijn gebouwd, dezelfde goothoogte bezitten en op dezelfde wijze zijn gedetailleerd. De Parkstraat is één van de voornaamste en meest gaaf bewaard gebleven straten in het Spijkerkwartier, een wijk die grotendeels is aangelegd in het laatste kwart van de 19de eeuw en waarvan het zuidelijk gedeelte voornamelijk is bebouwd met herenhuizen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction:
MANSION with IRONWORK. The semi-detached corner building which currently contains one office and two apartments was built between approximately 1880 and 1890 in eclectic style with neo-renaissance influences. Adjoining the rear façade at right angles is a modern extension which is not under protection.
The mansion is located on the southern façade wall of the Parkstraat at the corner with the Kastanjelaan in the Spijkerkwartier, a residential district largely developed in the last quarter of the 19th century, of which the southern part is predominantly built with mansions. The Spijkerkwartier derives its name from the estate "Geldersch Spijker" which originally lay here. In the Kastanjelaan there still stand two sandstone gateposts belonging to the entrance to the estate, where the house was located on the site where the crossing of Parkstraat with Prins Hendrikstraat now lies. The last owner of the estate Miss H. Koops concluded an agreement with the Municipality in 1865 regarding the laying out of a new street across part of her property. This western section of the Parkstraat, built between 1865 and 1872, ended in the east at the old manor house. In 1878 Miss Koops sold the estate to the municipality. After demolition of the manor house, the Parkstraat was extended to the east and a new street crossing the Parkstraat was laid out between the Spijkerstraat and Boulevard Heuvelink, the present Prins Hendrikstraat. The building of Prins Hendrikstraat, the middle section of the Parkstraat and the northern side of the eastern section of the Parkstraat took place mainly in the period 1878-1889 and was left to private individuals. Miss Koops herself occupied the newly built corner building Parkstraat 47, which she named Villa Gelders Spijker. Together with the building Parkstraat 50, situated on the opposite street corner and also provided with a chamfered corner, Parkstraat 47 forms the eastern entrance to the middle section of the Parkstraat, which came into being after demolition of the old house Gelders Spijker. Parkstraat 38-40 forms the western entrance to this section. The buildings Parkstraat 38-50 on the south side and 39-47 on the north side of this middle section were built at the same time and in the same style, possess the same gutter height and are detailed in the same manner.
Parkstraat 38-40 possesses on both streets a narrow strip of garden bounded by wrought-iron ironwork.
Description:
Semi-detached corner house on rectangular plan, consisting of a basement, two storeys and an attic storey under a hipped roof covered with smothered curved tiles. In the front roof slope there is on the right a white-painted wooden dormer window equipped with a casement window, pilasters with casements and closed by a moulded cornice and a pediment. In the rear roof slope there is another non-original or altered dormer window.
The north and west façades facing the street are constructed of red brickwork laid in running bond. They are articulated horizontally by a bushhammered sandstone plinth and drip moulding, plastered coping courses on the ground floor, a plastered moulded dentil course and the plastered corniced eaves course, of which the frieze is decorated with festoons. The eaves course is terminated with a moulded corniced cornice. Vertical articulation is achieved by means of plastered quoin chains on the corners of the façades and the risalit. The quoin chains are provided with diamond bosses on the ground floor and made of sandstone at the basement level. The rear façade is plastered.
The asymmetrically arranged FRONT FAÇADE has four window axes, of which the two rightmost form a corner risalit. To the left of the corner risalit is the entrance arrangement, formed by a straight closed portico with non-original tiles against the wall and a non-original flight of steps in front. In the portico is a double panelled door with cast-iron grilles and fanlight. In the basement to the left of the steps are one and to the right of the steps two windows with casement windows, a brick arch of sandstone blocks with a keystone with diamond boss and a toothed surround of sandstone blocks. The sandstone blocks are bushhammered. This surround is connected by means of plastered bands to the quoin chains along the façade sections.
On the piano nobile to the left of the entrance portico is one and to the right two windows with plastered surround, closed by a brick arch, of which the keystone is provided with a diamond boss with a pediment-shaped closure which is incorporated in the dentil course. The windows are provided with altered frames, presumably the original sash windows with reveal of which the upper part has been made opening, and possess at the bottom a plastered field with a rosette in the centre.
On the first floor above the entrance arrangement is a balcony provided with a double balcony door with fanlight and a wooden balustrade with carved balusters and square corner posts, which rests on ornamented consoles.
To the left of the balcony is a window and to the right of it are two windows, all provided with casement windows with fanlight and plastered fields with diamond bosses at the bottom. Balcony door and windows possess an inward-sloping quoin chain surround, closed by an eaves course decorated with festoons and crowned with a pediment with moulded surround.
The almost symmetrically arranged RIGHT SIDE FAÇADE has two wide bays, of which the left forms a corner risalit. Each bay has a window in each storey. The windows in the basement, on the piano nobile and the first floor are detailed in the same manner as the windows in the front façade. The right basement window is flanked by two later-added windows.
The REAR FAÇADE is plastered, has several partly altered windows and is closed with a plastered architrave band and frieze and a moulded cornice with roof gutter. At right angles to the rear façade stands a modern extension. The garden is separated from the pavement by wrought-iron IRONWORK with a double wrought-iron revolving gate between cast-iron posts.
In the INTERIOR of both buildings there are still several original elements such as marble fireplaces and panelled doors in moulded surrounds. Moreover, no. 38 also still possesses richly ornamented stucco ceilings, sliding doors between connecting rooms and folding shutters. In no. 40 there is also a flight of stairs with moulded wooden handrail and cast-iron balusters.
Valuation:
MANSION with IRONWORK from c. 1880-1890.
- Of architectural historical interest as a good and intact example of a mansion in eclectic style with neo-renaissance influences and with particular aesthetic qualities in the front façade and the right side façade such as harmonious proportions and rich ornamentation, moreover provided with original interior elements.
- Of urban planning interest as part of the middle section of the Parkstraat, of which it forms the western entrance and where the buildings Parkstraat 38-50 on the south side and 39-47 on the north side were built at the same time and in the same style, possess the same gutter height and are detailed in the same manner. The Parkstraat is one of the principal and best-preserved streets in the Spijkerkwartier, a district which is largely developed in the last quarter of the 19th century and of which the southern section is predominantly built with mansions.
Nearby in the register
- Woonhuis, Parkstraat 42Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 39Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 46Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 50 1Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.