Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Parkstraat 39
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880 - 1890
- Address
- Parkstraat 39, Locatie: Spijkerkwartier, 6828 JD Arnhem (and others)
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98151, 5.91985
- Monument number
- 516919
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1877 map "04. Westervoort (1877)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding:
Blok van vier HERENHUIZEN met HEKWERKEN, gebouwd tussen 1880 en 1890 in eclectische stijl met neorenaissance-invloeden. De nrs. 39-43 zijn nog steeds in gebruik als woonhuis, terwijl in nr. 45 thans een mode-atelier is gevestigd.
Het blok is gelegen in de noordelijke gevelwand van de Parkstraat in het Spijkerkwartier, een grotendeels in het laatste kwart van de 19de eeuw aangelegde woonwijk, waarvan het zuidelijk deel voornamelijk met herenhuizen is bebouwd. Het Spijkerkwartier ontleent haar naam aan het landgoed het "Geldersch Spijker", dat hier oorspronkelijk lag. In de Kastanjelaan staan nog twee hardstenen hekposten behorend bij de ingang van het landgoed, waarvan het huis lag op de plaats waar nu de kruising van de Parkstraat met de Prins Hendrikstraat ligt. De laatste eigenaresse van het landgoed Mej. H. Koops sloot in 1865 een overeenkomst met de Gemeente over de aanleg van een nieuwe straat over een deel van haar eigendom. Dit westelijk gedeelte van de Parkstraat, bebouwd tussen 1865 en 1872, eindigde in het oosten bij het oude landhuis. In 1878 verkocht Mej. Koops het landgoed aan de gemeente. Na afbraak van het landhuis werd de Parkstraat naar het oosten verlengd en een nieuwe, de Parkstraat kruisende, straat aangelegd tussen de Spijkerstraat en de Boulevard Heuvelink, de huidige Prins Hendrikstraat. De bebouwing van Prins Hendrikstraat, het middengedeelte van de Parkstraat en de noordzijde van het oostelijk gedeelte van de Parkstraat vond hoofdzakelijk plaats in de periode 1878-1889 en werd overgelaten aan particulieren. Mej. Koops betrok zelf het nieuw gebouwde hoekpand Parkstraat 47, dat zij Villa Gelders Spijker noemde. Samen met het pand Parkstraat 50, dat zich op de tegenoverliggende straathoek bevindt en eveneens is voorzien van een afgeschuinde hoek, vormt Parkstraat 47 de oostelijke entree tot het middengedeelte van de Parkstraat, dat ontstaan is na afbraak van het oude huis Gelders Spijker. Parkstraat 38-40 vormt de westelijke entree tot dit gedeelte. De panden Parkstraat 38-50 aan de zuidzijde en 39-47 aan de noordzijde van dit middengedeelte zijn gebouwd in dezelfde tijd en stijl, bezitten dezelfde goothoogte en zijn op dezelfde wijze gedetailleerd.
Parkstraat 39-45 heeft ondiepe, door smeedijzeren hekwerken begrensde voortuinen.
Omschrijving:
Blok van vier HERENHUIZEN op rechthoekig grondplan met twee rechthoekige uitbouwen aan de achterzijde, waarbij de achtertuinen van de nrs. 41 en 45 later zijn dichtgebouwd. Het blok bestaat uit een souterrain, twee bouwlagen en een zolderverdieping onder een afgeplat dak met omlopende dakschilden gedekt met gesmoorde opnieuw verbeterde Hollandse pannen (nrs. 39-43) en betonpannen (nr. 45). Het afgeplatte gedeelte is gedekt met een flauw hellend met bitumen bedekt zadeldak. In de voorschilden bevinden zich vijf witgeschilderde houten dakkapellen met stolpramen, pilasters en een hoofdgestel, bekroond met segmentvormige frontons. Verder bevat het voorschild twee niet oorspronkelijke dakkapellen (nrs. 43-45) en dakvensters (nr. 41).
Het spiegelsymmetrisch ingedeelde blok telt twaalf vensterassen en omvat vier herenhuizen met asymmetrisch ingedeelde voorgevels van ieder drie vensterassen. De vensterassen drie en vier enerzijds en negen en tien anderzijds vormen een twee risalieten, waarin zich telkens twee ingangspartijen met balkons erboven bevinden.
De VOORGEVEL is opgetrokken in rode baksteen gemetseld in kruisverband. De gevel is horizontaal geleed door een verhoogde gepleisterde plint met blokverdeling, waterlijsten, gepleisterde speklagen ter hoogte van de bel-etage en een gekornist hoofdgestel ter hoogte van de verdiepingsvloer, waarvan het in schoon metselwerk uitgevoerde fries is voorzien van gepleisterde trigliefen en festoenen onder de vensters van de verdieping. Onder de architraaflijst bevinden zich ter hoogte van de trigliefen gepleisterde knoppen. De gevel wordt afgesloten door een gekornist hoofdgestel, waarvan het fries ter plekke van de middenrisaliet is voorzien van diamantkoppen. De geprofileerde kroonlijst rust op een bloktandlijst van klosjes.
De ingangspartijen bestaan uit paneeldeuren met twee ruiten, smeedijzeren roosters, geprofileerde kalven en bovenlichten in kozijnen op hardstenen neuten. De deur van nr. 45 is niet oorspronkelijk. Vier trappen met hardstenen treden en bordessen tussen gepleisterde muurtjes leiden naar de voordeuren. Onder de trappen bevinden zich segmentboogvormig afgesloten portieken met deuren die toegang geven tot het souterrain. In de plint bevinden zich getoogde souterrainvensters met stolpramen. De vensters worden afgesloten door gepleisterde hanekammen waarvan de sluitstenen zijn voorzien van diamantkoppen.
De vensters van de bel-etage bezitten schuiframen. Onder de in een waterlijst opgenomen onderdorpels bevinden zich gepleisterde velden met vlakke kussens en rozetten tussen geschubde consoles. Deuren en vensters zijn geplaatst in een gepleisterde omlijsting met uitspringende bovenhoeken, sluitstenen met diamantkoppen en schuin naar binnen staande blokken aan de uiteinden van de speklagen.
Boven de deuren bevinden zich balkons op geornamenteerde consoles waarvan twee met houten balustrades bestaande uit vierkante hoekposten met casementen en balusters (nrs. 41;45) en twee met niet oorspronkelijke balkonhekjes (nrs. 39;43). De dubbele balkondeuren met bovenlicht bezitten een gepleisterde bloktand-omlijsting, afgesloten met een hoofdgestel waarvan het fries is versierd met een festoen en de kroonlijst rust op consoles. De vensters op de eerste verdieping bevatten schuiframen, deels met T-verdeling (nrs. 41-43-45) en stolpramen (nr. 45) met bovenlichten in een gepleisterde bloktand-omlijsting voorzien van sluitstenen met diamantkoppen. Onder de in een waterlijst opgenomen onderdorpels bevinden zich gepleisterde velden met vierkante en cirkelvormige vlakke kussens tussen trigliefen.
De RECHTER ZIJGEVEL is wit gepleisterd en wordt afgesloten door een hoofdgestel, waarvan de kroonlijst rust op klossen. Tegen de rechter zijgevel bevinden zich een schoorsteen en een aanbouw resp. uit de twintiger en de zestiger jaren, beide behorend tot Parkstraat 47.
De ACHTERGEVELS zijn deels gewijzigd, wit gepleisterd en voorzien van rechthoekige vensters, overwegend met deels gekoppelde schuiframen. Tussen de uitbouwen bevinden zich gewijzigde serres, deels met balkon.
De voortuinen worden van het trottoir gescheiden door smeedijzeren HEKWERKEN met drie dubbele draaihekken tussen gietijzeren zuiltjes. Nr. 45 bezit een niet oorspronkelijk hekwerk.
Het INTERIEUR van nr. 39 bevat nog vele oorspronkelijke elementen zoals: een vestibule met marmeren vloer, traptreden en plint, aan weerszijden rondboognissen in een geprofileerde omlijsting met pilasters, stucpanelen, een trappenhuis met een twee-armige bordestrap met een leuning bestaande uit een geprofileerde handlijst op gietijzeren spijlen, kamers en suite met marmeren schouwen, visgraatparket, schuifdeuren, uitgezwenkte vensterbanken, vouwblinden en in het hele huis paneeldeuren in geprofileerde omlijstingen. Vestibule en trappenhuis van nr. 41 en nr. 43 zijn bewaard gebleven, nr. 43 bezit bovendien nog rijk geornamenteerde stucplafonds. Het interieur van nr. 45 is afgezien van de vestibule en de trap geheel gewijzigd.
Waardering:
Blok van vier HERENHUIZEN met HEKWERKEN uit ca. 1880-1890.
- Van architectuurhistorisch belang als een goed en gaaf voorbeeld van een blok herenhuizen in eclectische stijl met neorenaissance-invloeden en met bijzondere esthetische kwaliteiten in de voorgevel zoals gave verhoudingen en een rijke ornamentiek.
- Van stedebouwkundige waarde als onderdeel van het middengedeelte van de Parkstraat, waar de panden Parkstraat 38-50 aan de zuidzijde en 39-47 aan de noordzijde in dezelfde tijd en stijl zijn gebouwd, dezelfde goothoogte bezitten en op dezelfde wijze zijn gedetailleerd. De Parkstraat is één van de voornaamste en meest gaaf bewaard gebleven straten in het Spijkerkwartier, een wijk die grotendeels is aangelegd in het laatste kwart van de 19de eeuw en waarvan het zuidelijk gedeelte voornamelijk is bebouwd met herenhuizen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction:
Block of four MANSIONS with IRONWORK FENCES, built between 1880 and 1890 in eclectic style with neo-Renaissance influences. Nos. 39-43 are still in use as residences, while no. 45 now houses a fashion studio.
The block is located on the northern facade of Parkstraat in the Spijkerkwartier, a residential district largely laid out in the last quarter of the 19th century, of which the southern part is predominantly built with mansions. The Spijkerkwartier takes its name from the estate "Geldersch Spijker", which originally lay here. In Kastanjelaan there still stand two stone gatepost pillars belonging to the entrance of the estate, whose house lay at the place where the intersection of Parkstraat with Prins Hendrikstraat now stands. The last owner of the estate, Miss H. Koops, concluded an agreement with the Municipality in 1865 concerning the construction of a new street over part of her property. This western section of Parkstraat, built between 1865 and 1872, ended in the east at the old country house. In 1878 Miss Koops sold the estate to the municipality. After demolition of the country house, Parkstraat was extended eastward and a new street crossing Parkstraat was laid out between Spijkerstraat and Boulevard Heuvelink, the present Prins Hendrikstraat. The construction of Prins Hendrikstraat, the middle section of Parkstraat and the north side of the eastern section of Parkstraat took place mainly in the period 1878-1889 and was entrusted to private individuals. Miss Koops herself moved into the newly built corner building Parkstraat 47, which she named Villa Gelders Spijker. Together with the building Parkstraat 50, which is situated on the opposite street corner and likewise provided with a chamfered corner, Parkstraat 47 forms the eastern entrance to the middle section of Parkstraat, which was created after demolition of the old house Gelders Spijker. Parkstraat 38-40 forms the western entrance to this section. The buildings Parkstraat 38-50 on the south side and 39-47 on the north side of this middle section were built in the same period and style, possess the same gutter height and are detailed in the same manner.
Parkstraat 39-45 has shallow front gardens bounded by wrought-iron ironwork fences.
Description:
Block of four MANSIONS on a rectangular ground plan with two rectangular extensions at the rear, whereby the back gardens of nos. 41 and 45 have subsequently been built up. The block consists of a basement, two storeys and an attic storey under a flattened roof with surrounding roof edges covered with muffled newly improved Dutch tiles (nos. 39-43) and concrete tiles (no. 45). The flattened section is covered with a gently sloping mansard roof covered with bitumen. In the roof slopes are five whitewashed wooden roof dormers with skylight windows, pilasters and a main header, crowned with segmental pediments. The roof slope furthermore contains two non-original roof dormers (nos. 43-45) and roof windows (no. 41).
The mirror-symmetrical block has twelve window bays and comprises four mansions with asymmetrically arranged facades each of three window bays. Window bays three and four on the one hand and nine and ten on the other form two risalits, in each of which there are two entrance sections with balconies above.
The FRONT FACADE is constructed in red brick laid in stretcher bond. The facade is horizontally divided by a raised plastered plinth with block division, drip mouldings, plastered spandrels at the height of the piano nobile and a corniced main header at the height of the floor of the storey, whose frieze executed in fair brickwork is provided with plastered triglyphs and festoons below the windows of the storey. Below the architrave line, at the height of the triglyphs, are plastered studs. The facade is finished with a corniced main header, whose frieze at the location of the middle risalit is provided with diamond heads. The moulded cornice rests on a block dentil course of blocks.
The entrance sections consist of panel doors with two lights, wrought-iron grilles, moulded jambs and fanlights in frames on stone sills. The door of no. 45 is not original. Four flights of stairs with stone treads and landings between plastered walls lead to the front doors. Below the stairs are segment arch-shaped closed porches with doors providing access to the basement. In the plinth are arched basement windows with skylight windows. The windows are closed by plastered hood mouldings whose keystones are provided with diamond heads.
The windows of the piano nobile have sash windows. Below the sills set in drip mouldings are plastered panels with flat cushions and rosettes between fluted consoles. Doors and windows are placed in a plastered frame with projecting upper corners, keystones with diamond heads and obliquely inward-leaning blocks at the ends of the spandrels.
Above the doors are balconies on ornamented consoles, two with wooden balustrades consisting of square corner posts with casements and balusters (nos. 41;45) and two with non-original balcony railings (nos. 39;43). The double balcony doors with fanlight have a plastered block dentil frame, closed with a main header whose frieze is decorated with a festoon and the cornice rests on consoles. The windows on the first storey contain sash windows, partly with T-division (nos. 41-43-45) and skylight windows (no. 45) with fanlights in a plastered block dentil frame provided with keystones with diamond heads. Below the sills set in drip mouldings are plastered panels with square and circular flat cushions between triglyphs.
The RIGHT SIDE FACADE is painted white and is finished with a main header, whose cornice rests on blocks. Against the right side facade are a chimney and an extension from the nineteen twenties and nineteen sixties respectively, both belonging to Parkstraat 47.
The REAR FACADES are partly altered, painted white and provided with rectangular windows, predominantly with partly coupled sash windows. Between the extensions are altered conservatories, partly with balcony.
The front gardens are separated from the pavement by wrought-iron IRONWORK FENCES with three double swing gates between cast-iron pillars. No. 45 has a non-original ironwork fence.
The INTERIOR of no. 39 still contains many original elements such as: a vestibule with marble floor, stair treads and plinth, on either side round arch niches in a moulded frame with pilasters, stucco panels, a stairwell with a two-armed staircase with a rail consisting of a moulded handrail on cast-iron balusters, rooms en suite with marble fireplaces, herringbone parquet, sliding doors, flared window seats, folding blinds and throughout the house panel doors in moulded frames. Vestibule and stairwell of no. 41 and no. 43 have been preserved, no. 43 furthermore has richly ornamented stucco ceilings. The interior of no. 45, apart from the vestibule and the staircase, is completely altered.
Valuation:
Block of four MANSIONS with IRONWORK FENCES from ca. 1880-1890.
- Of architectural-historical importance as a good and well-preserved example of a block of mansions in eclectic style with neo-Renaissance influences and with special aesthetic qualities in the front facade such as good proportions and rich ornamentation.
- Of urban planning value as part of the middle section of Parkstraat, where the buildings Parkstraat 38-50 on the south side and 39-47 on the north side were built in the same period and style, possess the same gutter height and are detailed in the same manner. Parkstraat is one of the most important and best-preserved streets in the Spijkerkwartier, a district which was largely laid out in the last quarter of the 19th century and of which the southern section is predominantly built with mansions.
Nearby in the register
- Woonhuis, Parkstraat 42Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 38Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 46Woonhuisunder 1 mi
- Villa Gelders SpijkerWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.