Rijksmonumentenregister · Netherlands
Villa Gelders Spijker
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880 - 1890
- Address
- Parkstraat 47, Locatie: Spijkerkwartier, 6828 JD Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98161, 5.92039
- Monument number
- 516901
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1877 map "04. Westervoort (1877)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
HERENHUIS met HEKWERK in oorspronkelijk vrijstaand hoekpand, waarin zich thans een dansschool en een woonhuis bevinden, gebouwd tussen 1880 en 1890 in eclectische stijl met neorenaissance-invloeden. In 1921 is naar ontwerp van J.C. Eich tegen de achtergevel aan de Prins Hendrikstraat een dansschool gebouwd, die stijlinvloeden vertoont van de Amsterdamse School. De ingang van de dansschool bevond zich links van het pand. Deze ingang is echter door de aanbouw, die in de zestiger jaren tegen de linkerzijgevel is geplaatst, aan het oog onttrokken of verdwenen. De aanbouw uit de zestiger jaren komt niet voor bescherming in aanmerking.
Het herenhuis is gelegen in de noordelijke gevelwand van de Parkstraat op de hoek met de Prins Hendrikstraat in het Spijkerkwartier, een grotendeels in het laatste kwart van de 19de eeuw aangelegde woonwijk, waarvan het zuidelijk deel voornamelijk met herenhuizen is bebouwd. Het Spijkerkwartier ontleent haar naam aan het landgoed het "Geldersch Spijker", dat hier oorspronkelijk lag. In de Kastanjelaan staan nog twee hardstenen hekposten behorend bij de ingang van het landgoed, waarvan het huis lag op de plaats waar nu de kruising van de Parkstraat met de Prins Hendrikstraat ligt. De laatste eigenaresse van het landgoed Mej. H. Koops sloot in 1865 een overeenkomst met de Gemeente over de aanleg van een nieuwe straat over een deel van haar eigendom. Dit westelijk gedeelte van de Parkstraat, bebouwd tussen 1865 en 1872, eindigde in het oosten bij het oude landhuis. In 1878 verkocht Mej. Koops het landgoed aan de gemeente. Na afbraak van het landhuis werd de Parkstraat naar het oosten verlengd en een nieuwe, de Parkstraat kruisende, straat aangelegd tussen de Spijkerstraat en de Boulevard Heuvelink, de huidige Prins Hendrikstraat. De bebouwing van Prins Hendrikstraat, het middengedeelte van de Parkstraat en de noordzijde van het oostelijk gedeelte van de Parkstraat vond hoofdzakelijk plaats in de periode 1878-1889 en werd overgelaten aan particulieren. Mej. Koops betrok zelf het nieuw gebouwde hoekpand Parkstraat 47, dat zij Villa Gelders Spijker noemde. Het pand Parkstraat 50 bevindt zich op de tegenoverliggende straathoek en vormt de tegenhanger van Parkstraat 47. Beide herenhuizen zijn gebouwd in dezelfde tijd en stijl, bezitten hetzelfde aantal bouwlagen en ongeveer gelijke afmetingen en zijn beide voorzien van een afgeschuinde hoek aan de zijde van de kruising. De twee andere hoekpanden aan de kruising zijn overigens ook in dezelfde tijd gebouwd en voorzien van een afgeschuinde hoek.
Parkstraat 47 bezit aan beide straten een smalle, door een smeedijzeren hekwerk begrensde strook tuin.
Omschrijving
Oorspronkelijk vrijstaand woonhuis op rechthoekige, vrijwel vierkante, plattegrond met afgeschuinde hoek. De hoek is kleiner dan 90(, omdat de zijgevel de richting van de Prins Hendrikstraat volgt en deze niet loodrecht op de Parkstraat aansluit. De linkerzijgevel is verbonden met het aangrenzende blok herenhuizen d.m.v. een aanbouw uit de jaren zestig, welke niet voor bescherming in aanmerking komt. Tegen de achtergevel is in de jaren twintig een éénlaags aanbouw in Amsterdamse Schoolstijl geplaatst.
Het pand bevat een souterrain, twee bouwlagen en een zolderverdieping onder een afgeplat schilddak gedekt met gesmoorde opnieuw verbeterde Hollandse pannen. Op de afgeschuinde hoek bevindt zich één witgeschilderde houten dakkapel met pilasters, ingezwenkte wangen, hoofdgestel en segmentvormig fronton met geprofileerde omlijsting en een bladvormig ornament.
De aan de straat grenzende gevels en het voorste gedeelte van de linker zijgevel zijn opgetrokken in rode baksteen, gemetseld in kruisverband. Zij worden horizontaal geleed door een hardstenen plint en waterlijst, gepleisterde speklagen ter hoogte van souterrain en bel-etage, een gepleisterde geprofileerde cordonlijst en een gepleisterd gekornist hoofdgestel, dat wordt afgesloten met een geprofileerde, gekorniste kroonlijst. De verticale geleding geschiedt d.m.v. gepleisterde blokkettingen op de hoeken van de gevels en het risaliet. De blokkettingen zijn ter plekke van het souterrain van hardsteen. De achtergevel en het achterste deel van de linkerzijgevel zijn gepleisterd.
De asymmetrisch ingedeelde VOORGEVEL telt twee traveeën, waarvan de linker een risaliet vormt, en uiterst links een ver terugliggende travee. Hierin bevindt zich de ingangspartij met een dubbele paneeldeur met segmentvormige frontons, ramen met smeedijzeren roosters, een geprofileerd kalf en een bovenlicht, afgesloten door een uit gepleisterde blokken bestaande strek met een geornamenteerde sluitsteen. Voor de deur bevindt zich een trap met hardstenen aantreden en gepleisterde zijkanten met hardstenen afdekplaten en één smeedijzeren leuning. De afdekplaten sluiten aan op de hardstenen waterlijst, die zich tussen begane grond en souterrain bevindt. Bovenop de ingangspartij ligt een balkon met gewijzigde balustrade en een dubbele paneeldeur met bovenlicht in een gepleisterde getande omlijsting, afgesloten door een strek met geornamenteerde sluitsteen. Hierboven bevindt zich een schouderboogvormig afgesloten, gepleisterd veld.
In het souterrain is ieder travee voorzien van een venster met stolpraam, een hanekam van hardstenen blokken met een sluitsteen met diamantkop en een getande omlijsting van hardstenen blokken.
Op de bel-etage bevinden twee vensters met gepleisterde omlijsting, afgesloten door een strek van gepleisterde blokken met een geornamenteerde sluitsteen en een geprofileerde kroonlijst. De vensters zijn voorzien van schuiframen en bezitten aan de onderzijde een gepleisterd veld met rozet in het midden.
De twee vensters op de eerste verdieping bezitten blokketting omlijsting, afgesloten door een strek met geornamenteerde sluitsteen. Hierboven bevindt zich een schouderboogvormig afgesloten, gepleisterd veld. De vensters zijn voorzien van stolpramen en bezitten aan de onderzijde een gemetseld veld met gepleisterde blokken. De hoektravee is op dezelfde wijze gedetailleerd als de voorgevel. Op de eerste verdieping bevindt zich echter geen venster, maar een dubbele balkondeur met bovenlicht. Het balkon, voorzien van een houten balustrade met gesneden balusters, rust op geornamenteerde consoles. Het fries is voorzien van een opschrift in goudkleurige letters: "VILLA, GELDERS SPIJKER" De nagenoeg symmetrisch ingedeelde RECHTER ZIJGEVEL telt twee traveeën. Het souterrain bezit twee vensters met stolpramen, een hardstenen getande omlijsting, afgesloten door een hardstenen hanekam met een sluitsteen, die is voorzien van een diamantkop. De vensters op de bel-etage en op de verdieping zijn op dezelfde wijze gedetailleerd als de vensters in de voorgevel. De muurdam rechts van de vensters is breder dan de linker muurdam.
Het asymmetrisch ingedeelde voorste gedeelte van de LINKER ZIJGEVEL bezit rechts één venster op de bel-etage en één op de verdieping. Deze zijn op dezelfde wijze gedetailleerd als de vensters in de voorgevel en de rechter zijgevel. Links boven bevindt zich een dubbele balkondeur die toegang geeft tot het balkon boven de ingangspartij. Deze deur is op dezelfde wijze gedetailleerd als de andere op dit balkon uitkomende deur. De symmetrisch ingedeelde ACHTERGEVEL bezit op de eerste verdieping twee vensters met T-schuiframen en persiënnes, waartussen zich een kleiner venster met 2-ruits raam bevindt.
De éénlaags AANBOUW tegen de achtergevel is opgetrokken in baksteen, gemetseld in kruisverband. De straatgevel is symmetrisch ingedeeld en telt vier traveeën. De gevel is voorzien van een in staand verband gemetselde plint en wordt afgesloten door een steeds verspringende rand van siermetselwerk. Iedere travee bezit een groot venster. De vensters worden van elkaar gescheiden door enkele malen naar voren springende muurdammen voorzien van siermetselwerk en een boven de gevellijn uitstekende bekroning. De vensters zijn voorzien van 3-ruits bovenlichten en hardstenen onderdorpels.
De tuin wordt van het trottoir gescheiden door een smeedijzeren HEKWERK beëindigd met een gietijzeren zuiltje.
Waardering
Vrijstaand HERENHUIS met HEKWERK uit ca. 1880-1890 met aanbouw uit 1921 van J.C. Eich.
- Van architectuurhistorisch belang als een goed en gaaf voorbeeld van een herenhuis in eclectische stijl met neorenaissance-invloeden met bijzondere esthetische kwaliteiten zoals gave verhoudingen en een rijke ornamentiek. De aanbouw tegen de achtergevel uit 1921 met stijlinvloeden van de Amsterdamse School sluit qua maatverhouding, materiaal- en kleurgebruik, ondanks het stijlverschil, goed aan bij het oorspronkelijke herenhuis.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de ligging op de kruising van de Parkstraat en de Prins Hendrikstraat, waar alle vier de hoekpanden zijn voorzien van een afgeschuinde hoek. Bovendien vormt het pand samen met het pand Parkstraat 50, dat gebouwd is in dezelfde tijd en stijl en ongeveer van gelijke grootte is, de toegang tot het westelijk gedeelte van de Parkstraat, één van de voornaamste en meest gaaf bewaard gebleven straten in het Spijkerkwartier, een wijk die grotendeels is aangelegd in het laatste kwart van de 19de eeuw en waarvan het zuidelijk gedeelte voornamelijk is bebouwd met herenhuizen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MANSION with IRONWORK in an originally detached corner building, which now houses a dance school and a residential house, built between 1880 and 1890 in eclectic style with neo-Renaissance influences. In 1921, according to a design by J.C. Eich, a dance school was built against the rear facade on Prins Hendrikstraat, which shows stylistic influences of the Amsterdam School. The entrance to the dance school was located to the left of the building. However, this entrance has been obscured or has disappeared due to an extension built against the left side facade in the sixties. The extension from the sixties is not eligible for protection.
The mansion is located on the northern facade of Parkstraat at the corner with Prins Hendrikstraat in the Spijkerkwartier, a residential district largely laid out in the last quarter of the 19th century, the southern part of which is predominantly built with mansions. The Spijkerkwartier takes its name from the estate "Geldersch Spijker", which originally stood here. In Kastanjelaan there still stand two stone bollards belonging to the entrance of the estate, the house of which was located at the place where the intersection of Parkstraat with Prins Hendrikstraat now lies. The last owner of the estate, Miss H. Koops, concluded an agreement with the Municipality in 1865 concerning the construction of a new street over part of her property. This western section of Parkstraat, built between 1865 and 1872, ended in the east at the old country house. In 1878 Miss Koops sold the estate to the municipality. After demolition of the country house, Parkstraat was extended eastwards and a new street was laid out crossing Parkstraat, between Spijkerstraat and Boulevard Heuvelink, the present-day Prins Hendrikstraat. The building of Prins Hendrikstraat, the middle section of Parkstraat and the north side of the eastern section of Parkstraat took place mainly in the period 1878-1889 and was left to private individuals. Miss Koops herself occupied the newly built corner building Parkstraat 47, which she named Villa Gelders Spijker. The building Parkstraat 50 is located at the opposite street corner and forms the counterpart of Parkstraat 47. Both mansions were built at the same time and in the same style, possess the same number of storeys and approximately equal dimensions and both are equipped with a chamfered corner at the side of the intersection. The two other corner buildings at the intersection were also built at the same time and equipped with a chamfered corner.
Parkstraat 47 has at both streets a narrow strip of garden bounded by wrought-iron ironwork.
Description
Originally detached residential house on a rectangular, nearly square, floor plan with chamfered corner. The corner is smaller than 90 degrees, because the side facade follows the direction of Prins Hendrikstraat and does not meet perpendicularly with Parkstraat. The left side facade is connected to the adjacent block of mansions by means of an extension from the sixties, which is not eligible for protection. Against the rear facade an extension of one storey in Amsterdam School style was placed in the twenties.
The building contains a basement, two storeys and an attic storey under a hipped roof covered with muffled newly improved Dutch tiles. On the chamfered corner is located one whitewashed wooden roof dormer with pilasters, curved flanks, principal and segmentally shaped pediment with moulded frame and a leaf-shaped ornament.
The facades bordering the street and the front part of the left side facade are built in red brickwork, laid in cross bond. They are horizontally divided by a stone plinth and drip moulding, plastered speckle courses at the height of basement and piano nobile, a plastered moulded string course and a plastered corniced main storey, which is finished with a moulded, corniced cornice. The vertical division is achieved by means of plastered rustication at the corners of the facades and the risallit. The rustication is in stone at the basement level. The rear facade and the rear part of the left side facade are plastered.
The asymmetrically arranged FRONT FACADE has two bays, of which the left one forms a risallit, and at the far left a much recessed bay. In this is located the entrance arrangement with a double panel door with segmentally shaped pediments, windows with wrought-iron grilles, a moulded calf and a fanlight, closed off by a stretch consisting of plastered blocks with an ornamented voussoir. In front of the door is a staircase with stone treads and plastered sides with stone coping plates and one wrought-iron handrail. The coping plates adjoin the stone drip moulding, which is located between ground floor and basement. On top of the entrance arrangement lies a balcony with altered balustrade and a double panel door with fanlight in a plastered dentillated frame, closed off by a stretch with ornamented voussoir. Above this is located a shoulder-arch shaped, plastered field.
In the basement each bay is provided with a window with pivot frame, a stone band of stone blocks with a voussoir with diamond head and a dentillated frame of stone blocks.
On the piano nobile are two windows with plastered frame, closed off by a stretch of plastered blocks with an ornamented voussoir and a moulded cornice. The windows are provided with sash frames and possess on the underside a plastered field with rosette in the middle.
The two windows on the first floor possess rusticated frame, closed off by a stretch with ornamented voussoir. Above this is located a shoulder-arch shaped, plastered field. The windows are provided with pivot frames and possess on the underside a brickwork field with plastered blocks. The corner bay is detailed in the same manner as the front facade. On the first floor, however, there is no window, but a double balcony door with fanlight. The balcony, provided with a wooden balustrade with carved balusters, rests on ornamented consoles. The frieze is provided with an inscription in gilded letters: "VILLA GELDERS SPIJKER" The nearly symmetrically arranged RIGHT SIDE FACADE has two bays. The basement has two windows with pivot frames, a stone dentillated frame, closed off by a stone band with a voussoir, which is provided with a diamond head. The windows on the piano nobile and on the floor are detailed in the same manner as the windows in the front facade. The wall pier to the right of the windows is wider than the left wall pier.
The asymmetrically arranged front part of the LEFT SIDE FACADE has on the right one window on the piano nobile and one on the floor. These are detailed in the same manner as the windows in the front facade and the right side facade. On the left above is a double balcony door that provides access to the balcony above the entrance arrangement. This door is detailed in the same manner as the other door opening onto this balcony. The symmetrically arranged REAR FACADE has on the first floor two windows with T-sash frames and blinds, between which is located a smaller window with 2-light frame.
The one-storey EXTENSION against the rear facade is built in brickwork, laid in cross bond. The street-facing facade is symmetrically arranged and has four bays. The facade is provided with a plinth laid in stretcher bond and is finished with an increasingly recessed edge of decorative brickwork. Each bay has a large window. The windows are separated from each other by several times protruding wall piers provided with decorative brickwork and a top finishing projecting above the facade line. The windows are provided with 3-light fanlights and stone sills.
The garden is separated from the pavement by wrought-iron IRONWORK finished with a cast-iron column.
Valuation
Detached MANSION with IRONWORK from c. 1880-1890 with extension from 1921 by J.C. Eich.
- Of architectural-historical importance as a fine and well-preserved example of a mansion in eclectic style with neo-Renaissance influences with particular aesthetic qualities such as well-proportioned relationships and rich ornamentation. The extension against the rear facade from 1921 with stylistic influences of the Amsterdam School fits well in terms of proportion, material and colour use, despite the stylistic difference, with the original mansion.
- Of urban-planning value because of its location at the intersection of Parkstraat and Prins Hendrikstraat, where all four corner buildings are provided with a chamfered corner. Moreover, the building together with building Parkstraat 50, which was built at the same time and in the same style and is approximately the same size, forms the entrance to the western section of Parkstraat, one of the main and best preserved streets in the Spijkerkwartier, a district which was largely laid out in the last quarter of the 19th century and the southern part of which is predominantly built with mansions.
Nearby in the register
- Woonhuis, Parkstraat 50 1Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 46Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 51Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 39Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.