Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Parkstraat 51
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880
- Address
- Parkstraat 51, Locatie: Spijkerkwartier, 6828 JE Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98170, 5.92090
- Monument number
- 516866
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1877 map "04. Westervoort (1877)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding:
Witgepleisterd HERENHUIS met een rijk geornamenteerde voorgevel, gebouwd ca. 1880 in eclectische stijl. Het huis is gelegen in de noordelijke gevelwand van de Parkstraat, één van de voornaamste straten in het Spijkerkwartier, een grotendeels in het laatste kwart van de 19de eeuw aangelegde woonwijk, waarvan het zuidelijk deel voornamelijk met herenhuizen is bebouwd. Het Spijkerkwartier ontleent haar naam aan het landgoed het "Geldersch Spijker", dat hier oorspronkelijk lag. In de Kastanjelaan staan nog twee hardstenen hekposten behorend bij de ingang van het landgoed, waarvan het huis lag op de plaats waar nu de kruising van de Parkstraat met de Prins Hendrikstraat ligt. De laatste eigenaresse van het landgoed Mej. H. Koops sloot in 1865 een overeenkomst met de Gemeente over de aanleg van een nieuwe straat over een deel van haar eigendom. Dit westelijk gedeelte van de Parkstraat, bebouwd tussen 1865 en 1872, eindigde in het oosten bij het oude landhuis. In 1878 verkocht Mej. Koops het landgoed aan de gemeente. Na afbraak van het landhuis werd de Parkstraat naar het oosten verlengd en een nieuwe, de Parkstraat kruisende, straat aangelegd tussen de Spijkerstraat en de Boulevard Heuvelink, de huidige Prins Hendrikstraat. De bebouwing van Prins Hendrikstraat, het middengedeelte van de Parkstraat en de noordzijde van het oostelijk gedeelte van de Parkstraat vond hoofdzakelijk plaats in de periode 1878-1889 en werd overgelaten aan particulieren. Mej. Koops betrok zelf het nieuw gebouwde hoekpand Parkstraat 47, dat zij Villa Gelders Spijker noemde. Parkstraat 51, gelegen in het oostelijk gedeelte van de Parkstraat, bezit een ondiepe voortuin, van het trottoir gescheiden door een later gemetseld muurtje. Aan de rechterzijde bevindt zich een osendrop. Opvallend is het in de voorgevel opgenomen poortje met een oeil de boeuf erboven, dat toegang geeft tot een overdekte gang naar de achtertuin.
Omschrijving:
HERENHUIS op een rechthoekig grondplan met een uitbouw aan de achterzijde, bestaande uit een souterrain, twee bouwlagen en een zolderverdieping onder een afgeplat schilddak met opnieuw verbeterde Hollandse pannen. Het afgeplatte gedeelte loopt licht af naar beide zijden. Het voorschild bezit twee witgeschilderde houten dakkappellen met 4-ruits stolpramen, bekroond door een hoofdgestel met fronton.
De asymmetrisch ingedeelde VOORGEVEL, witgepleisterd en voorzien van schijnvoegen, telt drie traveeën van gelijke breedte en een smallere travee uiterst rechts. De twee middelste traveeën risaleren licht. De voorgevel bezit een hardstenen plint, waterlijsten, cordonlijsten en wordt afgesloten door een hoofdgestel, bestaande uit een architraaflijst, een fries met velden en een vijftal voluutvormige consoles, die een gekorniste kroonlijst dragen. Voordeur en vensters zijn voorzien van een vlakke stucomlijsting met een geprofileerde rand die aan de bovenzijde bij de hoeken en in het midden uitspringt. Boven deze omlijstingen bevinden zich op de begane grond vlak gepleisterde velden met festoenen in reliëf en op de verdieping entablementen op triglief-achtige consoles, waarbij op het entablement boven de balkondeur in de linkertravee ook nog een fronton is geplaatst.
In de linkertravee geeft een stoep van vier hardstenen treden toegang tot de voordeur, een enkele rijk geornamenteerde paneeldeur, die overigens de indruk wekt dubbel te zijn, voorzien van gesneden neorenaissance motieven en twee ruiten met smeedijzeren roosters, waarin gietijzeren bloemmotieven zijn verwerkt. Een geprofileerd kalf scheidt de deur van het bovenlicht. Boven de deur bevindt zich een balkon op geornamenteerde voluutvormige consoles en voorzien van een balustrade met gesneden balusters en vierkante hoekpijlers met casementen. Een dubbele balkondeur met bovenlicht geeft toegang tot het balkon.
In de middelste travee bevinden zich twee vensters met schuiframen op de begane grond en op de verdieping, waarvan de onderdorpels zijn opgenomen in de waterlijsten. Onder de vensters bevinden zich velden tussen resp. consoles en (korte) pilasters. In de rechter travee bevindt zich op de begane grond een recht gesloten opening met een houten poortje en een in het pleisterwerk getrokken strek. Hierboven bevindt zich een rond oeil de boeuf in een vlak gepleisterde omlijsting met geprofileerde rand en voorzien van vier cartouche-achtige elementen met eier- en schelpmotieven. Het geheel bevindt zich op een vlak gepleisterd klokvormig veld, dat aan de onderzijde wordt afgesloten door een geprofileerde lijst, die weer rust op een festoen-achtig neorenaissance-motief. Het venster op de eerste verdieping is van hetzelfde type als de andere verdiepingvensters, maar dan de helft smaller.
In de plint bevinden zich twee souterrainvensters met 2-ruits stolpramen, afgesloten door een hardstenen latei met sluitsteen met diamantkop. De RECHTERZIJGEVEL is gepleisterd en blind.
De ACHTERGEVEL is witgepleisterd. In de hoek tussen de gevel en de uitbouw bevindt zich een veranda met dubbele paneeldeur. De achtergevel is voorzien van verscheidene vensters, deels met schuiframen en deels met vernieuwde ramen.
Het INTERIEUR bezit nog vele oorspronkelijke elementen zoals: een vestibule met marmeren vloer en trap en een lambrizering van marmer-imitatiewerk, een trap met een geornamenteerde eikehouten trappaal en leuning met gietijzeren spijlen, op beide verdiepingen kamers en suite met schuifdeuren, marmeren schouwen, vensterbanken op bewerkte consoles, vouwblinden en rijk geornamenteerde stucplafonds.
Waardering:
HERENHUIS uit ca. 1880.
- Van architectuurhistorisch belang als een goed en gaaf voorbeeld van een herenhuis in eclectische stijl met bijzondere esthetische kwaliteiten in de voorgevel zoals gave verhoudingen en een rijke ornamentiek.
- Van stedebouwkundig belang als onderdeel van één van de voornaamste en meest gaaf bewaard gebleven straten in het Spijkerkwartier, een 19de-eeuwse wijk, waarvan het zuidelijk gedeelte voornamelijk met herenhuizen is bebouwd.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction:
Whitewashed MANSION with a richly ornamented front facade, built c. 1880 in eclectic style. The house is situated in the northern gable wall of the Parkstraat, one of the principal streets in the Spijkerkwartier, a residential district largely laid out in the last quarter of the 19th century, of which the southern part is built predominantly with mansions. The Spijkerkwartier takes its name from the estate "Geldersch Spijker", which originally lay here. In the Kastanjelaan there still stand two ashlar gate posts belonging to the entrance of the estate, which house was located on the site where the intersection of the Parkstraat with the Prins Hendrikstraat now lies. The last proprietress of the estate Miss H. Koops concluded in 1865 an agreement with the Municipality regarding the construction of a new street over part of her property. This western section of the Parkstraat, built between 1865 and 1872, ended in the east at the old country house. In 1878 Miss Koops sold the estate to the municipality. After demolition of the country house, the Parkstraat was extended eastward and a new street crossing the Parkstraat was laid out between the Spijkerstraat and the Boulevard Heuvelink, the present Prins Hendrikstraat. The construction of the Prins Hendrikstraat, the middle section of the Parkstraat and the north side of the eastern section of the Parkstraat took place mainly in the period 1878-1889 and was left to private individuals. Miss Koops herself occupied the newly built corner property Parkstraat 47, which she called Villa Gelders Spijker. Parkstraat 51, situated in the eastern section of the Parkstraat, possesses a shallow forecourt, separated from the pavement by a later-built wall. On the right side there is an ox-dropping. Striking is the small gate incorporated in the front facade with a bull's eye window above it, which gives access to a covered passage to the rear garden.
Description:
MANSION on a rectangular ground plan with an extension at the rear, consisting of a basement, two storeys and an attic storey under a flattened hipped roof with newly improved Dutch tiles. The flattened section slopes slightly towards both sides. The front slope possesses two whitewashed wooden roof dormers with 4-pane attic windows, crowned by a main cornice with pediment.
The asymmetrically arranged FRONT FACADE, whitewashed and provided with false joints, comprises three bays of equal width and a narrower bay at the far right. The two middle bays rise slightly. The front facade possesses an ashlar plinth, drip mouldings, cordon mouldings and is topped by a main cornice, consisting of an architrave moulding, a frieze with panels and five scroll-shaped consoles, which support a corniced cornice moulding. Front door and windows are provided with a flat stucco moulding with a profiled edge which projects at the top at the corners and in the middle. Above these mouldings are situated on the ground floor flatly plastered panels with festoons in relief and on the storey entablatures on triglyph-like consoles, whereby on the entablature above the balcony door in the left bay a pediment is also placed.
In the left bay a flight of four ashlar steps gives access to the front door, a single richly ornamented panel door, which otherwise gives the impression of being double, provided with carved neo-Renaissance motifs and two panes with wrought-iron grilles, in which cast-iron floral motifs are incorporated. A profiled calf separates the door from the fanlight. Above the door is situated a balcony on ornamental scroll-shaped consoles and provided with a balustrade with carved balusters and square corner pillars with casements. A double balcony door with fanlight gives access to the balcony.
In the middle bay are situated two windows with sash windows on the ground floor and on the storey, of which the under-sills are incorporated in the drip mouldings. Below the windows are panels between respectively consoles and (short) pilasters. In the right bay is situated on the ground floor a straight closed opening with a wooden gate and a line drawn in the plasterwork. Above this is a round bull's eye window in a flatly plastered moulding with profiled edge and provided with four cartouche-like elements with egg-and-dart motifs. The whole is situated on a flatly plastered bell-shaped panel, which is closed at the bottom by a profiled moulding, which rests in turn on a festoon-like neo-Renaissance motif. The window on the first storey is of the same type as the other storey windows, but then half the width.
In the plinth are situated two basement windows with 2-pane attic windows, closed by an ashlar lintel with keystone with diamond head. The RIGHT SIDE FACADE is plastered and blank.
The REAR FACADE is whitewashed. In the corner between the facade and the extension is situated a veranda with double panel door. The rear facade is provided with various windows, partly with sash windows and partly with renewed windows.
The INTERIOR possesses many original elements such as: a vestibule with marble floor and staircase and a wainscoting of marble-imitation work, a staircase with an ornamented oak newel post and railing with cast-iron balusters, on both storeys rooms en suite with sliding doors, marble chimneypieces, window sills on worked consoles, folding blinds and richly ornamented stucco ceilings.
Valuation:
MANSION from c. 1880.
- Of architectural-historical importance as a good and intact example of a mansion in eclectic style with particular aesthetic qualities in the front facade such as sound proportions and rich ornamentation.
- Of urban-planning importance as part of one of the principal and best preserved streets in the Spijkerkwartier, a 19th-century district, of which the southern section is built predominantly with mansions.
Nearby in the register
- Villa Gelders SpijkerWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 50 1Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 46Woonhuisunder 1 mi
- Lorentz H.B.S.Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.