Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 3
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1900 - 1905
- Address
- Van Lawick van Pabststraat 3, Locatie: Burgemeesterswijk, 6814 HA Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98774, 5.89870
- Monument number
- 516865
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1894 map "Het Koninkrijk der Nederlanden / bew. door I. Dornseiffen ; get. door E. de Geest" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De Burgemeesterswijk ligt ten noorden van het Arnhemse centrum, ingeklemd tussen de Amsterdamseweg en de Zijpendaalseweg. De omstreeks de eeuwwisseling tot ontwikkeling gebrachte woonwijk ligt op de noordoostelijke helling van het stuwwallencomplex tussen de Rijn en de Jansbeek en grenst aan het Sonsbeekpark. Kenmerkend voor de wijk zijn de verruimingen van de straten tot driehoekige pleinen, vanwaar zichtassen lopen naar het Sonsbeekpark. De bebouwing in het zuidelijke deel van de wijk bestaat hoofdzakelijk uit aaneengesloten rijen herenhuizen in historiserende bouwstijlen.
Deze vrijstaande STADSVILLA staat in de rooilijn van de zuidelijke gevelwand van de Van Lawick van Pabststraat, nabij de westelijke hoek van het driehoekige Burgemeestersplein. Het pand is ca. 1900-1905 gebouwd in overgangsarchitectuur. Kenmerkend voor deze gemengde bouwtrant zijn de invloeden van de neorenaissance, Art Nouveau en Chalet-stijl, zoals horizontale banden van gekleurde strengperssteen, dakoverstek met sierspanten, vakwerk, serres en glas-in-lood. Het pand staat op een zeer diep perceel en strekt zich uit over de volle breedte ervan. De voortuin is afgezet met een smeedijzeren HEK (gedraaide spijlen met pijlpunten) op een bakstenen ezelsrug. De bakstenen pijlers zijn vernieuwd. In de achtertuin bevindt zich een PRIEEL.
Omschrijving
Deels onderkelderde STADSVILLA van drie bouwlagen op samengesteld grondplan. De derde bouwlaag heeft een plat dak met aan de voor- en linkerzijde een dakschild dat is belegd met rode tuiles du Nord. In het voorschild zijn twee dakkapellen gebouwd: op de linker hoek een houten dakkapel onder aangekapt zadeldak met beschoten topgevel, windveren en vierentwintigruits stolpraam; rechts daarvan een houten dakkapel onder aangekapt lessenaardak met drie meerruits raampjes. De platte daken zijn voorzien van uitkragende bakgoten op bewerkte klossen. Op het platte dak staat halverwege de rechter zijgevel een schoorsteen.
De gevels van rood/bruine baksteen zijn gemetseld in kruisverband. De blinde rechter zijgevel en de achtergevel zijn gecementeerd. De voorgevel en het voorste gedeelte van de linker zijgevel worden horizontaal geleed door een uitgemetselde plint; banden, strekken en bogen van gele en rode verblendsteen; een afsluitende wit gepleisterde band met sierspanten onder het dakoverstek.
De asymmetrisch ingedeelde VOORGEVEL is twee traveeën breed. De smalle linker travee is uitgevoerd als topgevelrisaliet en heeft in de eerste bouwlaag een enkelruits schuifvenster met segmentboogvormig afgesloten meerruits bovenlicht. De spiegelluiken hebben een louvregedeelte ter hoogte van de bovenlichten. De segmentboog is uitgevoerd in verblendsteen en heeft gepleisterde geboortestenen. De tweede bouwlaag heeft een stolpraam met rechtgesloten tienruits bovenlicht en spiegelluiken bij de onderramen. De tweedelige lekdorpels zijn uitgevoerd in zwarte tegels. De brede rechter travee heeft in de eerste bouwlaag een grote rechthoekige uitbouw met balkon. De uitbouw heeft in de linker zijde een zelfde segmentboogvenster als in de risaliet, evenwel zonder luiken maar met een rolluik. De voorzijde van de uitbouw heeft een brede segmentboogvormig afgesloten opening waarin een samengesteld raam met meerruits bovenlichten. De tweede bouwlaag bezit een dubbele balkondeur tussen enkelruits zijlichten (met spiegelluiken) en meerruits bovenlichten onder steense rollaag. Het balkon heeft een bakstenen balustrade met een reeks segmentboogjes, gepleisterde geboortestenen en een rollaag van gele verblendsteen.
De LINKER ZIJGEVEL is vier traveeën breed. De blinde rechter travee en de vooruitspringende travee links daarvan hebben dezelfde horizontale geleding als de voorgevel. De vooruitspringende travee heeft een afgeschuinde hoek aan de voorzijde waarin de hoofdingang is ondergebracht. De ingangspartij bestaat uit een twee treden, onderdorpel en neuten van hardsteen; een paneeldeur met twee ruitjes en één smeedijzeren rooster; een segmentboogvormig afgesloten meerruits bovenlicht met glas-in-lood in Art Nouveau-stijl. De tweede bouwlaag is voorzien van vakwerk en bezit twee vierkante vierruits raampjes. Het terugliggende gedeelte ter plaatse van het trappenhuis bezit drie rechthoekige vensters met elk twee ruitjes aan de bovenzijde. De linker travee heeft een dichtgezet venster in de eerste bouwlaag en drie rechthoekige enkelruits raampjes om de hoek.
De ACHTERGEVEL is twee traveeën breed. De licht risalerende rechter travee wordt aan de linker zijde geflankeerd door een van de grond af uitgemetselde schoorsteen. Deze travee een koekoek met kelderraam; in de eerste bouwlaag een T-schuifvenster met drieruits bovenlicht en spiegelluiken (louvregedeelte ter hoogte van de bovenlichten) onder blinde segmentboog; in de tweede en derde bouwlaag een stolpraam met drieruits bovenlicht, in de tweede bouwlaag met dito luiken. De lekdorpels zijn van baksteen. De brede linker travee heeft in de eerste en tweede bouwlaag houten serres waarvan de puien bestaan uit dubbele schuifdeuren tussen enkelruits zij- en bovenlichten. De puien worden afgesloten door houten waterlijsten op klosjes. Het balkon van de derde bouwlaag is afgezet met een eenvoudig houten hekwerk met kruismotief en is bereikbaar via een vernieuwde deur (oorspronkelijk een dubbele balkondeur) tussen enkelruits zij- en bovenlichten.
Het PRIEEL heeft een rechthoekig grondplan en een plat dak met twee dakschilden aan weerszijden van de overhoeks geplaatste ingang. De ingang wordt beëindigd door een topgevel die voorzien is van een getoogde regel, twee aan twee gekoppelde stijlen en een geprofileerde daklijst. Het aangekapte zadeldakje wordt bekroond door een piron met windvaan. De twee open zijden van het prieel hebben onder een houten hekwerkje en boven een reeks segmentboogopeningen op een dwarsverbinding die wordt ondersteund door kwartrond gebogen schoren. De achterwanden van het prieel zijn met kraalschroten beschoten.
Waardering
Vrijstaande STADSVILLA met HEK en PRIEEL uit ca. 1900-1905.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf voorbeeld van een stadsvilla in overgangsarchitectuur met hoogwaardige esthetische kwaliteiten in exterieur, zoals gevarieerd materiaalgebruik en bijzondere ornamentiek: bakstenen sierbanden van verblendsteen, vakwerk, dakoverstek met bewerkte sierspanten, glas-in-loodraam in Art Nouveau-stijl.
- Van stedebouwkundige waarde vanwege de beeldbepalende situering nabij het driehoekige Burgemeestersplein, in relatie met het tegenover gelegen Sonsbeekpark. Als zodanig vormt het een karakteristiek en, vanwege de verschijningsvorm, essentieel onderdeel van de rond de eeuwwisseling tot ontwikkeling gebrachte Burgemeesterswijk. Het gave pand heeft ensemblewaarde met de haar omringende, rijk uitgevoerde bebouwing in overgangsarchitectuur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The Burgemeesterswijk lies to the north of Arnhem city centre, squeezed between the Amsterdamseweg and the Zijpendaalseweg. The residential district developed around the turn of the century lies on the northeastern slope of the push-moraine complex between the Rhine and the Jansbeek and borders the Sonsbeekpark. Characteristic of the district are the widenings of the streets into triangular squares, from which sightlines run towards the Sonsbeekpark. The buildings in the southern part of the district consist mainly of connected rows of town houses in historicising architectural styles.
This detached TOWNHOUSE stands in the building line of the southern facade wall of the Van Lawick van Pabststraat, near the western corner of the triangular Burgemeestersplein. The building was constructed around 1900-1905 in transitional architecture. Characteristic of this mixed building style are influences from neo-Renaissance, Art Nouveau and Chalet style, such as horizontal bands of coloured pressed brick, roof overhang with ornamental rafters, half-timbering, conservatories and stained glass. The building stands on a very deep plot and extends across its full width. The front garden is enclosed with a wrought iron FENCE (twisted spiles with arrowheads) on a brick saddle wall. The brick pillars have been renewed. In the back garden there is a SUMMER HOUSE.
Description
Partially cellared TOWNHOUSE of three storeys on a composite ground plan. The third storey has a flat roof with on the front and left side a roof section tiled with red tuiles du Nord. In the front section are two roof dormers: on the left corner a wooden roof dormer under an attached gabled roof with boarded gable-end, wind braces and twenty-four-pane box sash window; to the right a wooden roof dormer under an attached lean-to roof with three multi-pane small windows. The flat roofs are provided with projecting gutters on worked brackets. On the flat roof halfway along the right side gable stands a chimney.
The facades of red/brown brick are laid in English bond. The blind right side gable and the rear facade are cemented. The front facade and the front part of the left side gable are horizontally articulated by a mortared plinth; bands, courses and arches of yellow and red decorative brick; a closing white plastered band with ornamental rafters under the roof overhang.
The asymmetrically laid out FRONT FACADE is two bays wide. The narrow left bay is executed as a gable risalit and has in the first storey a single-pane sash window with segmental-arch-closed multi-pane fanlight. The mirror shutters have a louvre section at the height of the fanlights. The segmental arch is executed in decorative brick and has plastered date stones. The second storey has a box sash window with straight-closed ten-pane fanlight and mirror shutters at the lower panes. The two-part drip mouldings are executed in black tiles. The wide right bay has in the first storey a large rectangular projection with balcony. The projection has on the left side the same segmental-arch window as in the risalit, however without shutters but with a roller shutter. The front of the projection has a wide segmental-arch-closed opening with a composite frame with multi-pane fanlights. The second storey has a double balcony door between single-pane side lights (with mirror shutters) and multi-pane fanlights under stone roller course. The balcony has a brick balustrade with a series of segmental arches, plastered date stones and a roller course of yellow decorative brick.
The LEFT SIDE GABLE is four bays wide. The blind right bay and the projecting bay to its left have the same horizontal articulation as the front facade. The projecting bay has a chamfered corner at the front in which the main entrance is located. The entrance section consists of two stone steps, threshold and neuten of stone; a panel door with two panes and one wrought iron grille; a segmental-arch-closed multi-pane fanlight with stained glass in Art Nouveau style. The second storey is provided with half-timbering and has two square four-pane windows. The recessed section at the location of the stairwell has three rectangular windows each with two panes at the top. The left bay has a blocked window in the first storey and three rectangular single-pane windows around the corner.
The REAR FACADE is two bays wide. The slightly projecting right bay is flanked on the left side by a chimney built up from ground level. This bay has a basement window; in the first storey a T-sash window with three-pane fanlight and mirror shutters (louvre section at the height of the fanlights) under blind segmental arch; in the second and third storeys a box sash window with three-pane fanlight, in the second storey with matching shutters. The drip mouldings are of brick. The wide left bay has in the first and second storeys wooden conservatories of which the frames consist of double sliding doors between single-pane side and fanlights. The frames are closed off by wooden drip mouldings on brackets. The balcony of the third storey is enclosed with a simple wooden fence with cross motif and is accessible via a renewed door (originally a double balcony door) between single-pane side and fanlights.
The SUMMER HOUSE has a rectangular ground plan and a flat roof with two roof sections on either side of the entrance placed diagonally across. The entrance is terminated by a gable-end provided with a curved rule, two coupled pilasters in pairs and a moulded cornice. The attached gabled rooflet is crowned by a finial with weathervane. The two open sides of the summer house have below a wooden fence and above a series of segmental-arch openings on a cross-connection that is supported by quarter-round curved braces. The rear walls of the summer house are boarded with bead-and-butt jointing.
Valuation
Detached TOWNHOUSE with FENCE and SUMMER HOUSE from around 1900-1905.
- Of architectural-historical value as a good and intact example of a townhouse in transitional architecture with high aesthetic qualities in exterior, such as varied material use and special ornamentation: brick ornamental bands of decorative brick, half-timbering, roof overhang with worked ornamental rafters, stained glass window in Art Nouveau style.
- Of urban-planning value because of its image-defining location near the triangular Burgemeestersplein, in relation to the opposite Sonsbeekpark. As such it forms a characteristic and, by virtue of its appearance, essential component of the Burgemeesterswijk developed around the turn of the century. The intact building has ensemble value with the elaborately executed buildings surrounding it in transitional architecture.
Nearby in the register
- Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 1Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 31Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 33Woonhuisunder 1 mi
- Anna JacobaWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.