Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 31
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1916
- Address
- Van Lawick van Pabststraat 31, Locatie: Burgemeesterswijk, 6814 HA Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98810, 5.89772
- Monument number
- 516844
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1907 map "Chromo-topographische kaart voor het Garnizoen Ede / bew. door de Militaire Verkenningen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vrijstaande VILLA, gebouwd in 1916 naar een ontwerp van Karel Petrus Cornelis de Bazel (1869-1923) in opdracht van Mevrouw B.W.F.A. Steens Zijnen in een stijl die invloeden vertoont van het rationalisme en tevens een heroriëntatie op traditionele bouwwijzen vormt. Mevrouw Steens Zijnen en De Bazel kenden elkaar van de theosofische beweging.
De sober vormgegeven villa is verhoogd gelegen in de zuidelijke gevelwand van de Van Lawick van Pabststraat, een van de belangrijkste straten in de Burgemeesterswijk. De Burgemeesterswijk ligt ten noorden van het stadscentrum van Arnhem tussen de Amsterdamseweg en de Zijpendaalseweg. Deze rond de eeuwwisseling tot ontwikkeling gebrachte woonwijk ligt op de noordoostelijke helling van het stuwwallencomplex tussen de Rijn en de Jansbeek en grenst aan het Sonsbeekpark. Kenmerkend voor de wijk zijn de verbredingen van de straten tot driehoekige pleinen, vanwaar zichtassen lopen naar het Sonsbeekpark. De bebouwing in het zuidelijk deel van de wijk bestaat voornamelijk uit rijen aaneengesloten herenhuizen, gebouwd in historiserende stijlen. De villa behoort evenals het naastgelegen pand van M.J. Granpré Molière uit 1921 tot de weinige vrijstaande panden in de straat, die verder voornamelijk aaneengesloten bebouwing uit het begin van deze eeuw bevat.
Het pand is omgeven door een ondiepe voortuin, smalle stroken grond links en rechts en een diepe achtertuin. De oorspronkelijke Arts and Crafts-tuininrichting van De Bazel is verloren gegaan.
Omschrijving
De VILLA heeft een nagenoeg rechthoekig grondplan met een rechthoekige uitbouw aan de linkerzijde en een vijfzijdige erker aan de achterkant. De villa bezit een kleine kelder, één bouwlaag, een grote zolderverdieping en een kleinere zolderverdieping daarboven, onder een aan drie zijden overstekend en met gesmoorde verbeterde Hollandse pannen gedekt schilddak. De korte nok van het schilddak staat haaks op de richting van de straat en is voorzien van een gemetselde schoorsteen. De grote zolderverdieping, hier bevinden zich de slaapkamers, wordt aan alle zijden verlicht door grote houten dakkappellen met geprofileerde hoekstijlen, kroonlijst en aangekapt schilddak. In het voorschild bevinden zich twee dakkapellen, elk met middenstijl en twee 6-ruits draairamen. Hiertussen bevindt zich een kleine rondboogvormig afgesloten dakkapel met lijst en rond tuimelraam. Hierboven bevindt zich nog een kleine driehoekige dakkapel met zadeldakje en halfrond klapraam ter verlichting van de kleine zolder.
Het linker zijschild heeft een deels in het dakvlak verzonken dakkapel met middenstijl en dubbele ramen: twee 6-ruits ramen met daarvoor enkelruits ramen. Hierboven bevindt zich een kleine driehoekige dakkapel van hetzelfde type als in het voorschild.
Het rechter dakschild bezit een dakkapel met twee middenstijlen en drie 6-ruits ramen, waarvan twee draairamen en een schuifraam. Op de kleine zolderverdieping is later nog een groot dakvenster aangebracht.
Het achterschild bevat een grote dakkapel met een dubbele balkondeur voorzien van veelruits ramen en geflankeerd door zijlichten met 8-ruits schuiframen. De deur geeft toegang tot het balkon boven de erker. Rechts hiervan bevindt zich een dakkapel met middenstijl en twee 4-ruits valramen. Het pand is opgetrokken in geelgrijze baksteen, gemetseld in halfsteens verband, en bezit een hoog trasraam in rode baksteen, afgesloten door een rollaag. De asymmetrisch ingedeelde gevels worden afgesloten door een houten fries van vier horizontaal geplaatste planken. De bovenkant van de vensters, die alle zijn voorzien van brede kozijnen met halfronde profielen, sluit aan op het fries. Boven het fries bevindt zich de aan drie zijden ver overstekende houten dakrand met geprofileerde lijst en bakgoot. Aan de achterzijde bezit de bakgoot alleen rechts van de erker een overstek.
De VOORGEVEL bezit rechts een zich over tweederde van de breedte van de voorgevel uitstrekkende loggia met drie openingen en een borstwering met hierop een gemetselde hoekpijler en twee iets smallere middenpijlers. De pijlers dragen een met houten planken beklede latei die zich over het linker deel van de voorgevel als fries voortzet. In de rechter zijgevel geven enkele gemetselde treden toegang tot de loggia, die een licht hellende vloer bezit, voorzien van in gele en zwarte baksteen gemetselde meandermotieven. In de achterwand van de loggia bevindt zich geheel links de ingangspartij bestaande uit een zwaar kozijn op hardstenen neuten. Het kozijn is voorzien van halfronde profiellijsten, 4-ruits bovenlicht en een koperen bel en brievenbus. De diep in het kozijn gelegen paneeldeur is voorzien van een smal ruitje met halfronde onder- en bovenkant. Rechts in de achterwand van de loggia bevindt zich een venster voorzien van een breed kozijn met een halfrond profiel, een vensterblind waarvan het bovenste gedeelte is uitgevoerd als persiënne, en een schuifraam met 4-ruits bovenlicht. Ook de wanden van de loggia worden afgesloten met een houten fries.
In het linker gedeelte van de voorgevel bevindt zich een venster met een kozijn en vensterblinden van hetzelfde type als in de loggia. Dit venster heeft echter een middenstijl en twee schuiframen met 4-ruits bovenlichten.
De LINKER ZIJGEVEL bezit uiterst links een rechthoekige uitbouw onder het dakoverstek, waarvan de frontgevel gelijk ligt aan de bakgoot. Rechts hiervan strekt zich over de gehele gevelbreedte een gemetselde trap uit, waarvan de treden haaks op de gevel staan en die is voorzien van twee bordessen en een ijzeren leuning. Het onderste gedeelte van de trap is overigens vernieuwd.
Het tweede bordes leidt naar de zijdeur, waarvan het opgeklampte ondergedeelte en het bovendeel met 9-ruits raam apart draaibaar zijn. Rechts hiervan bevindt zich een wc- raampje. Deur en venster worden afgesloten met een rollaag. Links van de deur bevindt zich een venster met kozijn met middenstijl en twee 8-ruits schuiframen. De detaillering van het kozijn en de blinden zijn van hetzelfde type als in de voorgevel. Onder dit venster bevindt zich een kelderlicht, waaromheen de rollaag van de verhoogde plint is doorgetrokken. Het kelderlicht is voorzien van een luik en vier diefijzers in het kozijn.
De RECHTER ZIJGEVEL bezit twee vensters. Het kozijn van het linker venster heeft twee tussenstijlen en drie schuiframen met 8-ruits bovenlichten, het rechter bezit een tussenstijl en twee schuiframen met 8-ruits bovenlichten. De detaillering en de blinden zijn van hetzelfde type als in de voorgevel.
De ACHTERGEVEL bezit in de erker vensters met schuiframen en 4-ruits bovenlichten. Deze zijn gereconstrueerd naar tekeningen van De Bazel, maar wel uitgevoerd met dubbel glas, waardoor de roeden breder zijn dan bij de andere ramen. Het venster rechts van de erker is recent aangebracht en aangepast aan de vormgeving van de andere vensters. Uiterst rechts bevindt zich de keukendeur, waarvan het opgeklampte ondergedeelte en het bovendeel met 9-ruits raam apart draaibaar zijn. rechts van de deur bevindt zich een wc- raampje. Deur en venster worden afgesloten met een rollaag.
Het INTERIEUR bevat nog vele oorspronkelijke elementen. De indeling, waarbij de verschillende ruimten naar Engels voorbeeld zijn gegroepeerd rondom een centrale hal, is intact gebleven. In de hal bevindt zich het trappenhuis met een bordestrap met twee armen. Ook is hier nog de oorspronkelijke vloer van zwarte en witte tegels, diagonaal gelegd in een geometrisch patroon, aanwezig. Verder zijn bewaard gebleven: paneeldeuren met bewerkte houten deurkrukken in geprofileerde omlijstingen, wandbetimmeringen, waarin vaste kasten zijn opgenomen, lambrizeringen waarin convectorkasten zijn opgenomen, kooflijsten, eenvoudige stucplafonds deels voorzien van een middenrozet met achtpas, de wandbetegeling in de vestibule, de keukenkasten, een marmeren schouw en een met marmer beklede gootsteen in resp. de woonkamer en de aangrenzende erker, die tevens nog de oorspronkelijke tegelvloer bezit. Achter het behang van de woonkamer bevindt zich de oorspronkelijke door Chris Lebeau ontworpen wandbespanning, waarvan de huiseigenaar nog een klein staaltje bezit. Het betreft geweven florale decoraties in bruine en goudkleurige tinten.
Waardering
Vrijstaande VILLA uit 1916 van architect K.P.C. De Bazel.
- Van architectuurhistorisch belang als een goed en gaaf voorbeeld in ex- en interieur van een kleinere villa met een hoofdvorm die herinnert aan traditionele bouwwijzen (stolpboerderij) en een detaillering die rationeel is. De villa is van architectuurhistorisch belang vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp zoals de bijzondere hoofdvorm met de loggia, de detaillering en de voor de bouwtijd opmerkelijke afwezigheid van nagenoeg alle ornamentiek. De villa is van architectuurhistorisch belang als onderdeel van het oeuvre van De Bazel.
- Van stedebouwkundig belang als een van de meest opmerkelijke en een van de weinige vrijstaande panden van de rond de eeuwwisseling aangelegde Burgemeesterswijk, die overwegend is bebouwd met aaneengesloten rijen herenhuizen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Detached VILLA, built in 1916 to a design by Karel Petrus Cornelis de Bazel (1869-1923) commissioned by Mrs B.W.F.A. Steens Zijnen in a style showing influences of rationalism and also constituting a reorientation towards traditional building methods. Mrs Steens Zijnen and De Bazel knew each other from the theosophical movement.
The soberly designed villa is elevated in the southern facade of Van Lawick van Pabststraat, one of the most important streets in the Burgemeesterswijk. The Burgemeesterswijk lies north of Arnhem city centre between Amsterdamseweg and Zijpendaalseweg. This residential district, developed around the turn of the century, lies on the north-eastern slope of the moraine complex between the Rhine and the Jansbeek and borders the Sonsbeekpark. Characteristic of the district are the widenings of streets into triangular squares, from which sight lines run towards the Sonsbeekpark. The buildings in the southern part of the district consist mainly of rows of adjoining townhouses built in historicising styles. The villa, like the adjacent property of M.J. Granpré Molière from 1921, is one of the few detached buildings on the street, which otherwise contains mainly adjoining buildings from the beginning of this century.
The building is surrounded by a shallow front garden, narrow strips of land left and right and a deep rear garden. The original Arts and Crafts garden design by De Bazel has been lost.
Description
The VILLA has an almost rectangular floor plan with a rectangular extension on the left side and a five-sided bay window at the rear. The villa has a small basement, one storey, a large attic storey and a smaller attic storey above, under a hipped roof overhanging on three sides and covered with smothered improved Dutch tiles. The short ridge of the hipped roof is perpendicular to the direction of the street and is provided with a masonry chimney. The large attic storey, which contains the bedrooms, is lit on all sides by large wooden dormer windows with profiled corner posts, cornice and attached hipped roof. In the front roof slope there are two dormers, each with a centre post and two 6-pane casement windows. Between these is a small arched dormer with moulding and round hopper window. Above this is a small triangular dormer with small gabled roof and semicircular flap window for lighting the small attic.
The left side roof slope has a partly in-roof-recessed dormer with a centre post and double windows: two 6-pane windows with single-pane windows in front. Above this is a small triangular dormer of the same type as in the front roof slope.
The right roof slope has a dormer with two centre posts and three 6-pane windows, of which two are casement windows and one a sash window. On the smaller attic storey, a large roof window was later installed.
The rear roof slope contains a large dormer with a double balcony door provided with many-pane windows and flanked by side lights with 8-pane sash windows. The door gives access to the balcony above the bay window. To the right of this is a dormer with a centre post and two 4-pane casement windows. The building is constructed in yellowish-grey brickwork, laid in half-brick bond, and has a high tuff window in red brick, closed off by a rolling shutter. The asymmetrically arranged facades are finished with a wooden frieze of four horizontally placed planks. The tops of the windows, all provided with wide frames with semicircular profiles, join the frieze. Above the frieze is the wooden roof edge on three sides projecting far, with profiled moulding and guttering. On the rear side, the gutter has an overhang only to the right of the bay window.
The FRONT FACADE has on the right a loggia extending over two-thirds of the width of the front facade with three openings and a balustrade with a masonry corner pier and two slightly narrower central piers. The piers support a lintel clad with wooden planks that continues over the left part of the front facade as a frieze. In the right side facade, some masonry steps give access to the loggia, which has a slightly sloping floor provided with meander motifs laid in yellow and black brickwork. In the rear wall of the loggia is at the far left the entrance section consisting of a heavy frame on hardstone sills. The frame is provided with semicircular profile mouldings, 4-pane fanlight and a copper bell and letterbox. The panel door set deep in the frame is provided with a narrow pane with semicircular lower and upper edge. To the right in the rear wall of the loggia is a window provided with a wide frame with semicircular profile, a shutter of which the upper part is executed as a venetian blind, and a sash window with 4-pane fanlight. The walls of the loggia are also finished with a wooden frieze.
In the left part of the front facade is a window with a frame and shutters of the same type as in the loggia. However, this window has a centre post and two sash windows with 4-pane fanlights.
The LEFT SIDE FACADE has at the far left a rectangular extension under the roof overhang, with the front facade aligned with the guttering. To the right of this extends across the full width of the facade a masonry staircase, with the steps perpendicular to the facade and provided with two landings and an iron railing. The lower part of the staircase has been renewed.
The second landing leads to the side door, of which the clamped lower part and the upper part with 9-pane window are separately hinged. To the right of this is a wc window. Door and window are closed off with a rolling shutter. To the left of the door is a window with a frame with centre post and two 8-pane sash windows. The detailing of the frame and shutters are of the same type as in the front facade. Below this window is a basement light, around which the rolling shutter of the raised plinth is continued. The basement light is provided with a hatch and four anti-theft bars in the frame.
The RIGHT SIDE FACADE has two windows. The frame of the left window has two intermediate posts and three sash windows with 8-pane fanlights, the right one has an intermediate post and two sash windows with 8-pane fanlights. The detailing and shutters are of the same type as in the front facade.
The REAR FACADE has in the bay window windows with sash windows and 4-pane fanlights. These have been reconstructed from drawings by De Bazel, but executed with double glazing, making the glazing bars wider than in the other windows. The window to the right of the bay window is of recent installation and adapted to the design of the other windows. At the far right is the kitchen door, of which the clamped lower part and the upper part with 9-pane window are separately hinged. To the right of the door is a wc window. Door and window are closed off with a rolling shutter.
The INTERIOR contains many original elements. The layout, with the different spaces grouped around a central hall in the English manner, has remained intact. In the hall is the staircase with a quarter-turn staircase with two flights. Also present here is the original floor of black and white tiles, laid diagonally in a geometric pattern. Also preserved are: panel doors with worked wooden door handles in profiled surrounds, wall panelling in which fitted cupboards are incorporated, wall lining in which convector units are incorporated, ceiling cornices, simple stucco ceilings partly provided with a central rosette with eight-pointed star, the wall tiling in the vestibule, the kitchen cupboards, a marble fireplace and a marble-clad sink respectively in the living room and the adjacent bay window, which also retains the original tile floor. Behind the wallpaper of the living room is the original wall hanging designed by Chris Lebeau, of which the house owner still has a small sample. These are woven floral decorations in brown and golden tones.
Valuation
Detached VILLA from 1916 by architect K.P.C. De Bazel.
- Of architectural-historical importance as a good and intact example in exterior and interior of a smaller villa with a main form recalling traditional building methods (farmhouse) and detailing that is rational. The villa is of architectural-historical importance for the high aesthetic qualities of the design such as the distinctive main form with the loggia, the detailing and the remarkable absence of virtually all ornament for its building period. The villa is of architectural-historical importance as part of De Bazel's body of work.
- Of urban-planning importance as one of the most remarkable and one of the few detached buildings of the Burgemeesterswijk laid out around the turn of the century, which is predominantly built with rows of adjoining townhouses.
Nearby in the register
- Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 33Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 3Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 1Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Zijpendaalseweg 71Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.