Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 1
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1900 - 1905
- Address
- Van Lawick van Pabststraat 1, Locatie: Burgemeesterswijk, 6814 HA Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98765, 5.89896
- Monument number
- 516864
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1894 map "Het Koninkrijk der Nederlanden / bew. door I. Dornseiffen ; get. door E. de Geest" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De Burgemeesterswijk ligt ten noorden van het Arnhemse centrum, ingeklemd tussen de Amsterdamseweg en de Zijpendaalseweg. De omstreeks de eeuwwisseling tot ontwikkeling gebrachte woonwijk ligt op de noordoostelijke helling van het stuwwallencomplex tussen de Rijn en de Jansbeek en grenst aan het Sonsbeekpark. Kenmerkend voor de wijk zijn de verruimingen van de straten tot driehoekige pleinen, vanwaar zichtassen lopen naar het Sonsbeekpark. De bebouwing in het zuidelijke deel van de wijk bestaat hoofdzakelijk uit aaneengesloten rijen herenhuizen in historiserende bouwstijlen.
Deze vrijstaande STADSVILLA met smeedijzeren HEK staat achter de rooilijn van de zuidelijke gevelwand van de Van Lawick van Pabststraat, op de westelijke hoek van het driehoekige Burgemeestersplein. Het pand is ca. 1900-1905 gebouwd in overgangsarchitectuur. Kenmerkend voor deze gemengde bouwtrant zijn de invloeden van de neorenaissance, Art Nouveau en Chalet-stijl, zoals speklagen, overstekende daken met houtsnijwerk, gepleisterde baksteen, serres en glas-in-loodramen. In de grote en diepe achtertuin staan onder andere een oude beukeboom en een treureik.
Omschrijving
Deels onderkelderde STADSVILLA van twee bouwlagen en zolderverdieping op samengesteld grondplan. Het blokvormige pand heeft aan de voor-, rechter- en achterzijde een risaliet met topgevel. Tegen de voor- en achtergevel is een serre geplaatst. De zolderverdieping heeft een afgeplat schilddak met aangekapte zadeldaken ter plaatse van de risalieten. Het dak is belegd met gesmoorde friese pannen. Het dakoverstek met geprofileerde gootlijst steunt op gesneden sierspanten, die bij de topgevels zijn voorzien van windveren en vullingen. In het dakschild aan de voorzijde is een houten dakkapel met lessenaardak geplaatst, voorzien van vier enkelruits raampjes met elk twee ruitjes aan de bovenzijde.
De gepleisterde gevels hebben een grijs geschilderde bakstenen plint in kruisverband. Rondom alle muuropeningen en gevelhoeken is een ketting aangebracht van afwisselend rode en oranje bakstenen. De muuropeningen worden afgesloten door blinde segment- of rondbogen. De steense bogen zijn voorzien van geboorte- en/of sluitstenen van zandsteen. Boven de kozijnen zijn rondstaven en geknipte loodslabben aangebracht. De tweedelige lekdorpels zijn uitgevoerd in gebakken tegels.
De VOORGEVEL is drie vensterassen breed. De brede rechter travee is uitgevoerd als topgevelrisaliet en heeft in de eerste en tweede bouwlaag een rechthoekig venster met tweeruits onderraam en 21-ruits bovenlicht; in de zolderverdieping twee draairaampjes met elk drie ruitjes aan de bovenzijde. Links van de risaliet bevindt zich in de eerste bouwlaag een geheel beglaasde serre. De houten stijlen staan op hardstenen neuten en waterlijst. Midden in de voorzijde van de serre bevindt zich een dubbele terrasdeur onder een hoger opgetrokken bovenlicht. De bovenlichten hebben afgeschuinde bovenhoeken met waaierzwikken. De roeden hebben een Y-vorm. Het middelste bovenlicht is aan de bovenzijde voorzien van gekleurd glas-in-lood met geometrische motieven. Voor de serre bevindt zich een terras met afgeschuinde hoeken en een bewerkt houten hekwerk. Boven de serre bevinden zich in de tweede bouwlaag twee stolpramen met elk vijftienruits bovenlichten.
De RECHTER ZIJGEVEL is vier traveeën breed. De linker travee heeft in de eerste en tweede bouwlaag een rechthoekig venster met een enkelruitsraam respectievelijk een stolpraam, beide met een vijftienruits bovenlicht. De tweede travee van links heeft in de eerste bouwlaag een bewerkte houten paneeldeur waarin een rondboograam met smeedijzeren rooster en twaalf glas-in-loodraampjes aan de bovenzijde. Het glas-in-lood bovenlicht bestaat uit twee gekoppelde rondboogramen. Voor de ingang en tegen de risaliet bevindt zich een uitgebouwd houten portiek. Het lessenaardak steunt op bewerkte stijlen, korbelen en sporen. Het portiek heeft één dichte zijde met panelen aan de onderzijde en glas met diagonale roeden aan de bovenzijde. Het portiek is voorzien van hardstenen treden en een tegelvloer met geometrische motieven. In de tweede bouwlaag bevindt zich boven de ingang een stolpraam met glas-in-lood en kleine ruitjes aan de bovenzijde. Het glas-in-lood bovenlicht bestaat uit twee gekoppelde rondboogramen. Tussen het onderraam en het bovenlicht bevindt zich een geprofileerde natuurstenen tussendorpel. De derde travee van links is uitgevoerd als topgevelrisaliet en heeft in de plint een kelderdeur; in de eerste bouwlaag twee rechthoekige vensters met glas-in-loodramen onder blinde rondbogen; in de tweede bouwlaag een groot samengesteld venster met naar beneden doorgestoken stolpraam met glas-in-lood tussen glas-in-lood zij- en meerruits bovenlichten; in de zolderverdieping een dito samengesteld venster met ditmaal een naar boven doorgestoken raam. De rechter travee heeft voor de plint een koekoek met twee tweeruits kelderramen; in de eerste en tweede bouwlaag een enkelruits raampje onder blinde rondboog.
De LINKER ZIJGEVEL heeft in de eerste bouwlaag een nieuw ingehakt venster en in de tweede bouwlaag twee rechthoekige vensters onder blinde segmentbogen.
De ACHTERGEVEL is drie traveeën breed. De linker travee is uitgevoerd als topgevelrisaliet en heeft in de eerste bouwlaag een T-schuifvenster met twintigruits bovenlicht; in de tweede bouwlaag een stolpraam met dito bovenlicht; in de zolderverdieping een stolpraam met kleine ruitjes aan de bovenzijde. Tegen de linker hoek van de risaliet bevindt zich een eenlaags schuurtje onder zadeldak (rode Muldenpannen en gesmoorde friese pannen), waarin een vernieuwde deur, een enkelruits raam, drie rondboognisjes, een rond licht en een stolpraam. De smalle middelste travee van de achtergevel heeft in de eerste bouwlaag een glasdeur met dertien ruitjes onder een twaalfruits bovenlicht; in de tweede bouwlaag een balkondeur onder twaalfruits bovenlicht. De rechter travee heeft in de eerste bouwlaag een serre-uitbouw met vernieuwde deuren; in de tweede bouwlaag een dubbele balkondeur tussen zij- en meerruits bovenlichten.
Het pand heeft nog de oorspronkelijke indeling en bezit een groot aantal waardevolle INTERIEURELEMENTEN, zoals een tochtportaal met wit marmeren vloer en plint, stucplafond; een gang en flankerend trappenhuis met dito vloer en plint, paneeldeuren met geprofileerde omlijsting, bordestrap met bewerkte trappaal en -leuning; woonkamervertrekken met zwart marmeren schouwen, (dubbele) schuifdeuren met handgrepen in Art Nouveau-stijl, stucplafonds, opklapbare vensterbanken met schuifluiken; een keuken met vitrinekast; een kelder met twee compartimenten en troggewelven en vloer van rode plavuizen; een kamer-en-suite op de verdieping met twee marmeren schouwen; een washok op de verdieping met een granito-aanrecht en betegelde wand; een dienstbodekamer op de zolderverdieping.
Waardering
Vrijstaande STADSVILLA met HEK uit ca. 1900-1905.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf voorbeeld van een stadsvilla in overgangsarchitectuur met hoogwaardige esthetische kwaliteiten in exterieur en interieur, zoals gevarieerd materiaalgebruik, rijke ornamentiek en bijzondere interieurelementen: gepleisterde gevels met bakstenen sierbanden, dakoverstek met bewerkte sierspanten, houten serres, stucplafonds, marmeren schouwen, schuifdeuren met handgrepen in Art Nouveau-stijl, originele interieurindeling met kamers-en-suite, washok en dienstbodekamer.
- Van stedebouwkundige waarde vanwege de beeldbepalende situering nabij het driehoekige Burgemeestersplein, in relatie met het tegenover gelegen Sonsbeekpark. Als zodanig vormt het een karakteristiek en, vanwege de verschijningsvorm, essentieel onderdeel van de rond de eeuwwisseling tot ontwikkeling gebrachte Burgemeesterswijk. Het gave pand heeft ensemblewaarde met de haar omringende, rijk uitgevoerde bebouwing in overgangsarchitectuur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The Burgemeesterswijk lies to the north of Arnhem's city centre, squeezed between the Amsterdamseweg and the Zijpendaalseweg. The residential district developed around the turn of the century is situated on the north-eastern slope of the ice-pushed ridge complex between the Rijn and the Jansbeek and borders the Sonsbeekpark. Characteristic of the district are the widenings of the streets into triangular squares, from which sight lines run towards the Sonsbeekpark. The buildings in the southern part of the district consist mainly of continuous rows of mansions in historicizing architectural styles.
This detached CITY VILLA with wrought-iron FENCE stands behind the building line of the southern facade wall of the Van Lawick van Pabststraat, on the western corner of the triangular Burgemeestersplein. The building was constructed around 1900-1905 in transition architecture. Characteristic of this mixed building style are influences from neo-Renaissance, Art Nouveau and Chalet style, such as speckled layers, projecting roofs with woodcarving, rendered brick, conservatories and stained-glass windows. In the large and deep back garden stand, among other things, an old beech tree and a weeping oak.
Description
Partly cellared CITY VILLA of two storeys and attic storey on a composite ground plan. The block-shaped building has a risalite with a topped gable on the front, right and rear sides. A conservatory is attached to the front and rear facades. The attic storey has a hipped roof with pitched roofs attached at the location of the risalites. The roof is covered with laid Frisian tiles. The roof overhang with moulded gutter line is supported by carved ornamental roof timbers, which at the topped gables are fitted with wind vanes and fillings. In the roof panel on the front side is a wooden roof dormer with a monopitch roof, fitted with four single-pane windows with two panes each on the upper side.
The rendered facades have a grey-painted brick plinth in Flemish bond. Around all wall openings and facade corners is a chain of alternating red and orange brick. The wall openings are closed by blind segment or round arches. The brick arches are fitted with voussoirs and/or keystone of sandstone. Above the frames are half-round mouldings and cut lead slabs. The two-part flashing strips are executed in fired tiles.
The FRONT FACADE is three window bays wide. The broad right bay is executed as a topped gable risalite and has in the first and second storeys a rectangular window with two-pane lower window and 21-pane fanlight; in the attic storey two casement windows with three panes each on the upper side. To the left of the risalite is located in the first storey an entirely glazed conservatory. The wooden mullions stand on sandstone bases and drip moulding. In the middle of the front of the conservatory is a double terrace door under a higher-drawn fanlight. The fanlights have bevelled upper corners with fan-shaped spandrels. The mullions have a Y-shape. The middle fanlight is fitted with coloured stained glass with geometric motifs on the upper side. In front of the conservatory is a terrace with bevelled corners and worked wooden railwork. Above the conservatory are located in the second storey two sash windows with fifteen-pane fanlights each.
The RIGHT SIDE FACADE is four bays wide. The left bay has in the first and second storeys a rectangular window with a single-pane frame respectively a sash window, both with a fifteen-pane fanlight. The second bay from the left has in the first storey a worked wooden panelled door with a round arch window with wrought-iron grille and twelve stained-glass panes on the upper side. The stained-glass fanlight consists of two coupled round arch frames. In front of the entrance and against the risalite is a built-out wooden porch. The monopitch roof is supported by worked mullions, corbels and braces. The porch has one solid side with panels on the lower side and glass with diagonal mullions on the upper side. The porch is fitted with sandstone steps and a floor of tiles with geometric motifs. In the second storey is located above the entrance a sash window with stained glass and small panes on the upper side. The stained-glass fanlight consists of two coupled round arch frames. Between the lower window and the fanlight is a moulded stone flashing strip. The third bay from the left is executed as a topped gable risalite and has in the plinth a cellar door; in the first storey two rectangular windows with stained-glass frames under blind round arches; in the second storey a large composite window with a sash window projecting downwards with stained glass between stained-glass side and multi-pane fanlights; in the attic storey a similar composite window with in this case an upward-projecting window. The right bay has in front of the plinth a small opening with two two-pane cellar windows; in the first and second storeys a single-pane window under blind round arch.
The LEFT SIDE FACADE has in the first storey a newly inserted window and in the second storey two rectangular windows under blind segment arches.
The REAR FACADE is three bays wide. The left bay is executed as a topped gable risalite and has in the first storey a T-shaped sash window with twenty-pane fanlight; in the second storey a sash window with similar fanlight; in the attic storey a sash window with small panes on the upper side. Against the left corner of the risalite is located a single-storey shed under a pitched roof (red Mulden tiles and laid Frisian tiles), with a renewed door, a single-pane window, three round arch niches, a round light and a sash window. The narrow middle bay of the rear facade has in the first storey a glass door with thirteen panes under a twelve-pane fanlight; in the second storey a balcony door under twelve-pane fanlight. The right bay has in the first storey a conservatory extension with renewed doors; in the second storey a double balcony door between side and multi-pane fanlights.
The building still has the original layout and possesses a large number of valuable INTERIOR ELEMENTS, such as a draught porch with white marble floor and plinth, stucco ceiling; a corridor and flanking stairwell with similar floor and plinth, panelled doors with moulded surround, stairs with worked newel and balustrade; sitting room spaces with black marble fireplaces, (double) sash doors with handles in Art Nouveau style, stucco ceilings, fold-up window seats with sliding shutters; a kitchen with display cabinet; a cellar with two compartments and barrel vaults and floor of red tiles; a room-en-suite on the storey with two marble fireplaces; a washroom on the storey with a granite worktop and tiled wall; a servants' room on the attic storey.
Valuation
Detached CITY VILLA with FENCE from around 1900-1905.
- Of architectural historical value as a fine and intact example of a city villa in transition architecture with high-quality aesthetic qualities in exterior and interior, such as varied use of materials, rich ornamentation and special interior elements: rendered facades with brick ornamental bands, roof overhang with worked ornamental timbers, wooden conservatories, stucco ceilings, marble fireplaces, sash doors with handles in Art Nouveau style, original interior layout with rooms-en-suite, washroom and servants' room.
- Of urban planning value because of the image-defining situation near the triangular Burgemeestersplein, in relation to the opposite Sonsbeekpark. As such it forms a characteristic and, because of its appearance, essential part of the Burgemeesterswijk developed around the turn of the century. The intact building has ensemble value with the richly executed buildings surrounding it in transition architecture.
Nearby in the register
- Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 3Woonhuisunder 1 mi
- Anna JacobaWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Burgemeestersplein 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 31Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.