Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 33
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1921
- Address
- Van Lawick van Pabststraat 33, Locatie: Burgemeesterswijk, 6814 HA Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98821, 5.89741
- Monument number
- 516944
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1920 map "Kaart van de zuidelijke Veluwezoom : oostelijk gedeelte (Oosterbeek tot Dieren) / lithogr. J. Smulders" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vrijstaande VILLA, gebouwd in 1921 naar een ontwerp van Marinus Jan Granpré Molière (1883-1972) in een traditionalistische stijl, die kenmerken vertoont van de stijl die later Delftse School wordt genoemd.
De sober vormgegeven villa is verhoogd gelegen in de zuidelijke gevelwand van de Van Lawick van Pabststraat, een van de belangrijkste straten in de Burgemeesterswijk. De Burgemeesterswijk ligt ten noorden van het stadscentrum van Arnhem tussen de Amsterdamseweg en de Zijpendaalseweg. Deze rond de eeuwwisseling tot ontwikkeling gebrachte woonwijk ligt op de noordoostelijke helling van het stuwwallencomplex tussen de Rijn en de Jansbeek en grenst aan het Sonsbeekpark. Kenmerkend voor de wijk zijn de verbredingen van de straten tot driehoekige pleinen, vanwaar zichtassen lopen naar het Sonsbeekpark. De bebouwing in het zuidelijk deel van de wijk bestaat voornamelijk uit rijen aaneengesloten herenhuizen, gebouwd in historiserende stijlen. De villa behoort evenals het naastgelegen pand van K.P.C. De Bazel uit 1916 tot de weinige vrijstaande panden in de straat, die verder voornamelijk aaneengesloten bebouwing uit het begin van deze eeuw bevat.
Het pand bezit een ondiepe voortuin en een achtertuin. Aan de rechterzijde gaf een rondboogvormig afgesloten poortje toegang tot een ommuurd, beklinkerd plaatsje via welk de achtertuin kon worden bereikt. Het poortje is er nog, maar het plaatsje is tot bijkeuken verbouwd. De oorspronkelijke trap naar de voordeur is vervangen door een moderner exemplaar. Links voor het huis is in later tijd een garage gebouwd die niet onder de bescherming valt.
Omschrijving
De VILLA bezit een samengesteld grondplan en bestaat uit twee in elkaar geschoven rechthoekige bouwmassa's van twee bouwlagen, waarvan het meer naar voren geplaatste rechter bouwvolume het hoofdblok vormt. Haaks op het hoofdblok sluit links een eenlaags uitbouw aan. De villa is gedeeltelijk onderkelderd. De kelderverdieping komt aan de straatzijde geheel boven het maaiveld uit. Dit wordt veroorzaakt door het sterk naar achteren oplopende terrein.
De bouwvolumes hadden oorspronkelijk alledrie een zadeldak. Het hogere zadeldak van het hoofdblok is later aan de achterzijde gedeeltelijk vervangen door een plat dak, dat even hoog is als de nok van het linker bouwvolume. De oorspronkelijk tussen beide bouwvolumes gelegen zakgoot is zo verdwenen. De deels overstekende zadeldaken zijn gedekt met gesmoorde verbeterde Hollandse pannen en voorzien van windveren en flinke bakgoten op klossen. Tegen de buitenzijde van de linker zijgevel is een schoorsteen gemetseld. Het linker bouwvolume bezit voorts nog twee schoorstenen in de nok. Ook het hoofdblok en de haakse uitbouw zijn voorzien van een schoorsteen. Tegen de linker zijgevel van het linker bouwvolume bevindt zich de voormalige plantenserre, een kleine uitbouw onder een zadeldak met rode hollandse pannen.
De overwegend asymmetrisch ingedeelde gevels zijn opgetrokken in roodbruine baksteen, gemetseld in kruisverband. Enkel de haakse uitbouw tegen het hoofdblok, die als enige een symmetrisch ingedeelde (voor)gevel bezit, is voorzien van siermetselwerk in de vorm van inspringende banden, geteerde stenen en een in keperverband gemetselde topgevel. De gevels worden afgesloten door houten lijsten. De rechthoekige vensters bezitten houten lekdorpels en worden afgesloten met strekken.
De STRAATGEVEL (noordgevel) van het hoofdblok bezit drie vensters, waarvan twee met 2-delig kozijn, die zijn voorzien van meerruits draairamen met een horizontale roedenverdeling (zgn. ladderramen). De noordgevel van de uitbouw bezit een met een houten lijst afgesloten venster met 4-ruits stolpraam. De RECHTER ZIJGEVEL van het hoofdblok bezit twee vensters. Haaks tegen de gevel is een muur gemetseld, waarin zich een rondboogvormig afgesloten poortje met een houten deur bevindt.
In de LINKER ZIJGEVEL van het hoofdblok bevindt zich de ingangspartij, bestaande uit een houten deur tussen twee met hardstenen platen afgesloten pilasters. Op de hardstenen plaatjes rust het vooruitspringende kozijn van het bovenlicht, dat breder is dan de deur en wordt afgesloten door een hardstenen bovendorpel en een rollaag. Het bovenlicht is slechts vier bakstenen hoog en bezit een kruisvormige roedenverdeling met vier smalle, horizontaal geplaatste ruiten. Een gewijzigde gemetselde trap met bordes geeft toegang tot de voordeur. Links van de voordeur bevindt zich een hoog verticaal geplaatst 8-ruits trappenhuisvenster. In deze gevel bevinden zich verder nog een drietal kleinere vensters met draairamen.
De STRAATGEVEL van het linker bouwvolume bezit twee vensters op kelderniveau, een 2-ruits wc-raampje en een venster met driedelig kozijn en drie 15-ruits draai- of klapramen in de eerste bouwlaag en een venster met drie klapraampjes in de tweede bouwlaag.
De LINKER ZIJGEVEL van het linker bouwvolume bezit in de eerste bouwlaag een venster met veelruits ramen. De voormalige plantenserre tegen de linker zijgevel bezit veelruits ramen.
De verspringende ACHTERGEVEL bezit in het teruggelegen gedeelte links op de begane grond een venster met drie 2-ruits ladderramen en op de eerste verdieping een 4-ruits stolpraam. Het vooruitspringende gedeelte bezit op de begane grond dubbele tuindeuren met boven- en zijlichten, voorzien van ladderramen en op de verdieping een venster met 3-ruits ladderraam en een venster met 2-delig kozijn en twee 21-ruits draairamen. De kozijnen van de vensters op de eerste verdieping sluiten aan op de houten daklijst en zijn voorzien van persiënnes.
Het INTERIEUR bezit nog de oorspronkelijke indeling en bevat nog oorspronkelijke elementen zoals de vlakke houten deuromlijstingen, deels bestaande uit gestileerde pilasters met hoofdgestel, het houten plafond in de woonkamer, de gekrulde uiteinden van de raamboompjes, de schouw in de keuken en een in de trapborstwering verwerkte dekenkast met luchtgaten.
Waardering
Vrijstaande VILLA uit 1921 van M.J. Granpré Molière.
- Van architectuurhistorisch belang als een goed en gaaf voorbeeld in ex- en interieur van een kleinere villa in een traditionalistische bouwstijl die vooruitloopt op de Delftse Schoolstijl. De villa is van architectuurhistorisch belang vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp zoals de bijzondere hoofdvorm en detaillering en de voor de bouwtijd opmerkelijk moderne indeling en afwerking van het interieur. De villa is van architectuurhistorisch belang als één van de vroegere woonhuizen uit het oeuvre van Granpré Molière.
- Van stedebouwkundig belang als één van de weinige vrijstaande panden van de rond de eeuwwisseling aangelegde Burgemeesterswijk, die overwegend is bebouwd met aaneengesloten rijen herenhuizen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Detached VILLA, built in 1921 to a design by Marinus Jan Granpré Molière (1883-1972) in a traditionalist style, which displays characteristics of the style that later becomes known as the Delft School.
The soberly designed villa is raised on the southern facade side of the Van Lawick van Pabststraat, one of the most important streets in the Burgemeesterswijk. The Burgemeesterswijk lies to the north of Arnhem's city centre between the Amsterdamseweg and the Zijpendaalseweg. This residential district, developed around the turn of the century, lies on the northeastern slope of the push-moraine complex between the Rhine and the Jansbeek and borders the Sonsbeekpark. Characteristic of the district are the widenings of the streets into triangular squares, from which sight lines run towards the Sonsbeekpark. The buildings in the southern part of the district consist mainly of rows of terraced townhouses built in historicist styles. Like the adjacent building by K.P.C. De Bazel from 1916, the villa is one of the few detached properties on the street, which otherwise consists mainly of terraced buildings from the beginning of this century.
The building has a shallow front garden and a rear garden. On the right side, a round-arched gateway provided access to a walled, paved courtyard via which the rear garden could be reached. The gate is still there, but the courtyard has been converted into a scullery. The original staircase to the front door has been replaced by a more modern example. A garage was built later to the left of the house which is not under protection.
Description
The VILLA has a complex ground plan and consists of two interlocking rectangular building masses of two storeys, of which the right building volume placed more forward forms the main block. Perpendicular to the main block, a single-storey extension adjoins on the left. The villa is partially basement-level. The basement storey emerges completely above ground level on the street side. This is caused by the terrain rising steeply towards the rear.
The building volumes originally each had a gabled roof. The higher gabled roof of the main block was later partially replaced at the rear by a flat roof, which is as high as the ridge of the left building volume. The valley gutter originally located between the two building volumes thus disappeared. The partly overhanging gabled roofs are covered with Spanish tiles and provided with wind ridges and large gutters on supports. A chimney is built against the outside of the left side facade. The left building volume has two further chimneys in the ridge. The main block and the perpendicular extension are also provided with a chimney. Against the left side facade of the left building volume is the former plant conservatory, a small extension under a gabled roof with red Dutch tiles.
The predominantly asymmetrically arranged facades are built in reddish-brown brick, laid in English bond. Only the perpendicular extension against the main block, which alone has a symmetrically arranged (front) facade, is provided with decorative brickwork in the form of recessed bands, tarred bricks and a top gable laid in herringbone bond. The facades are finished with wooden cornices. The rectangular windows have wooden lintels and are finished with stone mullions.
The STREET FACADE (north facade) of the main block has three windows, two of which have 2-part frames, provided with multi-pane casements with horizontal glazing bars (so-called ladder windows). The north facade of the extension has a window with wooden moulding and a 4-pane pivot window. The RIGHT SIDE FACADE of the main block has two windows. A wall is built perpendicular to the facade, in which there is a round-arched gateway with a wooden door.
The entrance section is located in the LEFT SIDE FACADE of the main block, consisting of a wooden door between two pilasters enclosed with hardstone plates. On the hardstone plates rests the projecting frame of the fanlight, which is wider than the door and is finished with a hardstone lintel and a drip moulding. The fanlight is only four bricks high and has a cross-shaped glazing arrangement with four narrow, horizontally placed panes. A modified brick staircase with landing provides access to the front door. To the left of the front door is a tall vertically placed 8-pane stairwell window. In this facade there are also three smaller windows with casements.
The STREET FACADE of the left building volume has two windows at basement level, a 2-pane WC window and a window with 3-part frame and three 15-pane casement or hopper windows on the first storey and a window with three hopper panes on the second storey.
The LEFT SIDE FACADE of the left building volume has a window with multi-pane windows on the first storey. The former plant conservatory against the left side facade has multi-pane windows.
The recessed REAR FACADE has, in the set-back section on the left at ground level, a window with three 2-pane ladder windows and on the first floor a 4-pane pivot window. The projecting section has, at ground level, double garden doors with fanlights and side windows, provided with ladder windows and on the floor a window with 3-pane ladder window and a window with 2-part frame and two 21-pane casements. The frames of the windows on the first floor connect to the wooden roof cornice and are provided with venetian blinds.
The INTERIOR retains the original layout and contains original elements such as the flat wooden door surrounds, partly consisting of stylised pilasters with capitals, the wooden ceiling in the living room, the curved ends of the window sills, the fireplace in the kitchen and a blanket cupboard with air holes incorporated in the staircase balustrade.
Valuation
Detached VILLA from 1921 by M.J. Granpré Molière.
- Of architectural historical significance as a good and intact example in exterior and interior of a smaller villa in a traditionalist building style which anticipates the Delft School style. The villa is of architectural historical significance because of the high aesthetic qualities of the design such as the exceptional main form and detailing and the remarkably modern layout and finishing of the interior for the building period. The villa is of architectural historical significance as one of the earlier residential buildings in the oeuvre of Granpré Molière.
- Of urban planning significance as one of the few detached properties of the Burgemeesterswijk, laid out around the turn of the century, which is predominantly built with rows of terraced townhouses.
Nearby in the register
- Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 31Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 3Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 1Woonhuisunder 1 mi
- Veem, Amsterdamseweg 23Opslagunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.