Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Zijpendaalseweg 71
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1900 - 1901
- Address
- Zijpendaalseweg 71, Locatie: Burgemeesterswijk, 6814 CE Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98863, 5.90002
- Monument number
- 516900
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1894 map "Het Koninkrijk der Nederlanden / bew. door I. Dornseiffen ; get. door E. de Geest" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vrijwel geheel vrijstaand HERENHUIS met HEKWERK gebouwd in 1900/1901 in opdracht van de Arnhemse tabakshandelaar Frowein in een late variant van de neorenaissance-stijl. Het pand bevindt zich in de op het Sonsbeekpark uitkijkende monumentale gevelwand van de Zijpendaalseweg, iets teruggeplaatst temidden van andere historische villa's en herenhuizen uit de periode 1895-1915. De tuin die oorspronkelijk veel groter was, maar door verkoop van delen aan buurpanden aanmerkelijk kleiner is geworden, wordt aan de straatzijde begrensd door een smeedijzeren hekwerk.
Omschrijving
Het huis heeft een samengestelde plattegrond, bestaande uit een hoog tweelaags bouwvolume met zolderverdieping op een rechthoekig grondplan met langs drie zijden omlopende dakschilden en een steekkap aan de voorzijde deels gedekt met gesmoorde platte Friese pannen. Hierachter bevindt zich een rechthoekige tweelaags uitbouw met balkon, waartegen een rechthoekige serre van een bouwlaag met balkon is geplaatst. Aan de rechterzijde bevindt zich een teruggelegen aan het rechter buurpand grenzend drielaags zijhuis, waarvan de goot op dezelfde hoogte ligt als die van het hoofdvolume, maar waarvan de verschillende bouwlagen dus aanmerkelijk minder hoog zijn, waardoor de vloerniveau's niet overeenkomen met die van het hoofdblok. Het zijhuis heeft een plat dak. De kap van het hoofdvolume bezit aan de voorzijde een houten dakkapel met stolpraam met in beide raamvleugels 2-ruits bovendelen, een houten geprofileerd klassiek fronton en pilasters met houten, voluutvormige wangen. De dakkapel heeft een zinken zadeldak en zinken zijkanten. In het linker dakschild bevindt zich boven de ingangspartij eenzelfde dakkapel als hierboven beschreven. Op het linker dakschild verder een bakstenen schoorsteen met vier gekoppelde pijpen.
De VOOR- en ZIJGEVELS van het uit in kruisverband gemetselde roodbruine baksteen opgetrokken pand bezitten een uitspringende plint, afgesloten door een bakstenen waterlijst met afgeschuind profiel en witgepleisterde speklagen ter hoogte van de onderdorpels van de vensters. De voorgevel en de linker zijgevel worden afgesloten door een gekornist hoofdgestel bestaand uit een witgepleisterde architraaflijst, een gemetseld fries en een geprofileerde kroonlijst met bakgoot rustend op klossen. De rechter zijgevel is afgesloten met een eenvoudiger geprofileerde lijst met goot. De vensters en balkondeur van voorgevel en linker zijgevel sluiten af met een segmentboog met gepleisterde geboortestenen en sluitstenen met diamantkop. De vensters bezitten natuurstenen lekdorpels. De asymmetrisch ingedeelde VOORGEVEL bezit links een hoekrisaliet met een aan beide zijden uitkragende trapgevel en rechts een licht vooruitspringende driezijdig gesloten erker met balkon. Het risaliet bezit in de plint een getoogd kelderlicht en in de eerste bouwlaag een getoogd venster met driedelig kozijn met in het midden een schuifraam met 15-ruits bovenlicht en aan weerszijden smallere zijlichten met schuifraam en bovenlicht. De bovenlichten zijn gevuld met gekleurd glas-in-lood. De tweede bouwlaag van dit linker deel bezit twee vensters met schuifraam en getoogd 15-ruits bovenlicht. Het venster in de bakstenen trapgevel wijkt wat betreft afsluiting af van de andere openingen en heeft een gepleisterde lateibalk met biljoenen en een rondboogvormige ontlastingsboog met gepleisterde sluitsteen met diamantkop. Het venster bezit een stolpraam met 2-ruits bovendelen in de raamvleugels. De trapgevel heeft uitkragende schouderstukken, rustend op gepleisterde geprofileerde kraagstenen en natuurstenen dekplaten op de trappen. Tegen de hals van de trapgevel is een overhoekse pinakel aangebracht, rustend op een met een gebeeldhouwde maskeron gedecoreerde kraagsteen. Op deze geveltop is een rijk uitgevoerde smeedijzeren bekroning geplaatst met bol en windvaan. De erker tegen het rechter deel van de voorgevel bezit twee getoogde kelderlichten met ijzeren roosters en drie vensters met schuifraam en getoogd 15-ruits bovenlicht. De erker sluit af met een geprofileerde gootlijst op klossen en een sierlijk uitbollend smeedijzeren hekwerk ter afsluiting van het plat van het balkon. Op de verdieping bevindt zich een dubbele balkondeur met panelen en een getoogd bovenlicht met glas-in-lood raam met gekleurd glas en drie medaillons met gebrandschilderde portretten van kunstenaars uit de 16de en 17de eeuw, Cellini, Van Dijck en Rubens.
De asymmetrisch ingedeelde LINKER ZIJGEVEL heeft vier vensterassen. De tweede travee van links risaleert licht. Hierin bevindt zich de ingangspartij. Het gevelwerk (plint, muurwerk, gepleisterde decoraties en afsluiting met gepleisterde architraaflijst, gemetseld fries en geprofileerde gootlijst op klossen) is op dezelfde wijze uit-gevoerd als bij de voorgevel. De vensters worden ook hier afgesloten door segmentbogen met gepleisterde geboortestenen en sluitsteen met diamantkop. Het venster links boven en de twee vensters rechts van de deur zijn blind. Het venster links van de deur en de andere drie vensters op de eerste verdieping hebben schuiframen en getoogde 15-ruits bovenlichten. De ingangspartij bestaat uit een recht afgesloten deuropening met 6-ruits bovenlicht en wordt aan weerszijden geflankeerd door een smal zijlicht. Een steens brede muurdam scheidt de zijlichten van de deuropening. Zowel de zijlichten als de deuropening sluiten af met een bakstenen rondboog en gemetselde boogtrommel. Over deze drie rondbogen is vervolgens een samengestelde bakstenen ontlastingsboog geplaatst met gepleisterde boogstenen en sluitsteen met diamantkop. Tegen de boogtrommel boven de deuropening is een armatuur met ijzeren lantaarn bevestigd. De in roodbruin gevernist hout uitgevoerde deur bezit een groot vlak rondboogpaneel (afgeronde deklijst met in de top een geornamenteerd manchet) met een klopper in de vorm van een leeuwekop, in de boogzwikken bladdecoraties in reliëf en op de hoekstijlen van de deur in reliëf hangende wijnranken. De zijlichten bezitten een hoog onderraam en een bovenlicht met een vast kalf daartussen. Onder het rechter zijlicht een hardstenen brievenbus. Voor de ingangspartij ligt een drie treden hoge hardstenen bordestrap. Tegen het linker gedeelte van de plint van deze gevel bevindt zich een kolenstortruimte onder lessenaarsdak.
Tegen de RECHTER ZIJGEVEL bevindt zich een vanaf de tweede bouwlaag uitkragende schoorsteen welke is opgenomen in een iets jongere over de volle hoogte van de gevel geheel uitspringende schoorsteen. In de hoek tussen deze gevel en het tegen deze gevel uitgebouwde drielaags achterhuis bevindt zich een kleine tweelaags uitbouw met plat dak met onderin een kelderlicht. De rechter zijgevel van het hoofdblok bezit slechts boven deze kleine uitbouw een venstertje met enkelruits raam en diefijzers. In de kopgevel van het achterhuis bevindt zich onder een ingangsportiek met paneeldeur en in de tweede en derde bouwlaag een venster met gepleisterde lateibalk en segmentboogvormige ontlastingsboog en draairamen met veelruits bovenlichten. Van de ACHTERGEVEL is thans een gedeelte van het metselwerk wit geschilderd (eerste bouwlaag van het zijhuis, een gedeelte van de eerste bouwlaag van het hoofdblok en de bakstenen zijgevel van de serre). Het zijhuis bezit in de eerste bouwlaag links een rechthoekig venster onder een rollaag met een kozijn met diefijzers en een enkelruits raam en rechts een deur met 2-ruits raam en bovenlicht. In de tweede en derde bouwlaag bezit dit bouwdeel een breed venster met gepleisterde latei en segmentboogvormige ontlastingsboog en een tweelichtkozijn met stolpramen en 8-ruits bovenlichten. De gevel sluit af met een geprofileerde gootlijst op klossen. Het hoofdblok heeft tegen de achtergevel rechts een ondiepe tweelaags uitbouw met balkon en daartegen weer een forse serre met balkon. Beide balkons bezitten een smeedijzeren hekwerk van hetzelfde type als beschreven bij de erker van de voorgevel. Het linker gedeelte van de achtergevel van het hoofdblok bezit een breed venster met segmentboog, gepleisterde boogtrommel en een drielichtkozijn met breder middenraam en smalle zijlichten, allen voorzien van een schuifraam met bovenlicht. Hierboven bevinden zich op de tweede bouwlaag twee vensters met segmentbogen en gepleisterde boogtrommels, geboorte- en sluitstenen en stolpramen met bovenlichten. De serre heeft houten stijlen op hardstenen neuten. De serre heeft in de achtergevel brede dubbele tuindeuren, geflankeerd door ramen, waarvan de onderzijde van de bovendorpel licht getoogd is uitgevoerd. Dit is tevens het geval bij de twee ramen in de rechter zijgevel van de serre. De linker zijgevel van de serre is uitgevoerd in baksteen. De deuren en ramen van de serre zijn voorzien van veelruits bovenlichten, die doorsneden worden door een bredere horizontale roede met licht getoogde onderzijde. Boven de serre bevindt zich in de uitbouw een brede balkondeuropening met dubbele balkondeuren met panelen en een breed bovenlicht met in het midden twee verticale roeden. Deze uitbouw sluit af met een geprofileerde gootlijst. De tweede verdieping van het hoofdblok bezit links een breed venster onder rollaag met tweelichtkozijn met stolpramen met 2-ruits bovendelen en rechts twee openingen onder een rollaag met in de linker opening dubbele balkondeuren met ramen met 2-ruits bovendelen en in de rechter opening een stolpraam met 2-ruits bovendelen. De gevel sluit af met houten windveren.
Het oorspronkelijke INTERIEUR is gedeeltelijk bewaard gebleven ondermeer in de hal met haar marmeren vloeren, plinten en neuten en in het trappenhuis met zijn houten geprofileerde trappaal met siervaas, geprofileerde leuningen, lambrizering, houten gesneden balusters met bladwerkdecoraties, wanden met stucpanelen en lichtkoepel met glaspanelen in zadeldakje. Voorts zijn er paneeldeuren met geprofileerde omlijstingen en stucplafonds met middenrozetten bewaard gebleven en in de keuken betegelde wanden (laat 19de eeuwse tegels, blauw op wit van Oud Hollands type met landschapjes in cirkelvormige vlakken). De kap heeft laminaatspanten met blokkeels.
Bijzonder is de voorkamer rechts op de eerste verdieping boven de erker. Deze kamer is ingericht in Oud Hollandse (17de eeuwse) stijl met ondermeer houten paneellambrizeringen met gecanneleerde pilasters met Ionische kapiteeltjes en leeuwekoppen, een rijk uitgevoerde deur geplaatst in omlijsting bestaande uit gecanneleerde pilasters, gesneden fries en hoofdgestel, deur met panelen, fronton en timpaan met siervaas en in middenpaneel in reliëf vruchten en denneappels. Verder een schouw met zandstenen gebeeldhouwde wangstukken met hermen en leeuwen waarvan delen mogelijk nog authentiek 17de eeuws werk kunnen zijn, dat hier is hergebruikt en een houten rijk gesneden hoofdgestel met gebeeldhouwd fries. In de stooknis Oud Hollandse tegels (blauw op wit), een reeks haardsteentjes en een gietijzeren haardplaat met reliëf. De kamer heeft wandbespanningen van textiel met bloemen en bladranken en voorts een moerbalk/kinderbalkenplafond met sleutelstukken in gotische vormgeving. In deze kamer is het glas-in-lood raam met de medaillons met de kunstenaarsbustes in het bovenlicht van de balkondeuren te zien. De tuin wordt aan straatzijde begrensd door een smeedijzeren HEKWERK met twee bakstenen hekposten.
Waardering
HERENHUIS met HEKWERK uit 1900-1901.
- Van architectuurhistorisch belang als een gaaf voorbeeld van de late neorenaissance met bijzondere esthetische kwaliteiten zoals gave verhoudingen en een bijzondere ornamentiek en een bijzondere samenhang tussen het exterieur en delen van het interieur zoals de "17de eeuwse" kamer op de eerste verdieping.
- Van stedebouwkundig belang als onderdeel van de monumentale westelijke gevelwand van de Zijpendaalseweg tegenover Park Sonsbeek (rijksmonument).
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Almost entirely detached GENTLEMAN'S HOUSE with IRON FENCE built in 1900/1901 commissioned by the Arnhem tobacco merchant Frowein in a late variant of the neo-Renaissance style. The property is situated in the monumental facade wall of the Zijpendaalseweg overlooking the Sonsbeekpark, set back slightly among other historic villas and gentleman's houses from the period 1895-1915. The garden, which was originally much larger but has become considerably smaller through the sale of parts to neighbouring properties, is bounded on the street side by a wrought-iron fence.
Description
The house has a composite floor plan, consisting of a high two-storey building volume with attic storey on a rectangular ground plan with hipped roofs running along three sides and a gabled roof at the front, partly covered with half-hipped flat Frisian tiles. Behind this is a rectangular two-storey extension with a balcony, against which a rectangular conservatory of one storey with a balcony is placed. On the right side is a recessed three-storey side wing bordering the right neighbouring property, whose gutter is at the same height as that of the main volume, but whose different storeys are consequently considerably lower in height, with the result that the floor levels do not correspond with those of the main block. The side wing has a flat roof. The roof truss of the main volume has at the front a wooden dormer window with a half-hipped frame with 2-pane fanlight in both window leaves, a wooden profiled classical pediment and pilasters with wooden, scroll-shaped brackets. The dormer window has a zinc gabled roof and zinc sides. In the left hipped roof is above the entrance section an identical dormer window as described above. On the left hipped roof further a brick chimney with four coupled flues.
The FRONT and SIDE FAÇADES of the property, constructed of reddish-brown brick laid in English bond, possess a projecting plinth, closed off by a brick drip moulding with bevelled profile and whitewashed joint courses at the height of the window sills. The front façade and the left side façade are closed off by a corniced main cornice consisting of a whitewashed architrave list, a brick frieze and a profiled cornice with rainwater gutter resting on corbels. The right side façade is closed off with a simpler profiled list with gutter. The windows and balcony doors of front and left side façade close off with a segmental arch with plastered voussoirs and keystones with diamond point. The windows have natural stone lekdorpels. The asymmetrically arranged FRONT FAÇADE has on the left a corner risalit with a stepped gable projecting on both sides and on the right a slightly projecting three-sided closed bay window with balcony. The risalit has in the plinth a recessed cellar light and in the first storey a recessed window with three-part frame with in the middle a sash window with 15-pane fanlight and on either side narrower side lights with sash window and fanlight. The fanlights are filled with coloured leaded glass. The second storey of this left part has two windows with sash window and recessed 15-pane fanlight. The window in the brick stepped gable differs with regard to closure from the other openings and has a plastered lintel with billettes and a round-arch-shaped relieving arch with plastered keystone with diamond point. The window has a half-hipped frame with 2-pane fanlight in the window leaves. The stepped gable has projecting shoulders, resting on plastered profiled corbels and natural stone coping stones on the steps. Against the neck of the stepped gable an oblique pinacle is placed, resting on a corbel decorated with a carved mascaron. On this gable top a richly executed wrought-iron crest is placed with ball and weathervane. The bay window against the right part of the front façade has two recessed cellar lights with iron grilles and three windows with sash window and recessed 15-pane fanlight. The bay window closes off with a profiled gutter list on corbels and an elegantly bulging wrought-iron fence to close off the flat of the balcony. On the upper storey is a double balcony door with panels and a recessed fanlight with leaded glass window with coloured glass and three medallions with stained-glass portraits of artists from the 16th and 17th centuries, Cellini, Van Dijck and Rubens.
The asymmetrically arranged LEFT SIDE FAÇADE has four window bays. The second bay from the left projects slightly. The entrance section is located here. The gable work (plinth, brickwork, plastered decorations and closure with plastered architrave list, brick frieze and profiled gutter list on corbels) is executed in the same manner as on the front façade. The windows are also closed here with segmental arches with plastered voussoirs and keystone with diamond point. The window to the left above and the two windows to the right of the door are blind. The window to the left of the door and the other three windows on the first storey have sash windows and recessed 15-pane fanlights. The entrance section consists of a straight-closed door opening with 6-pane fanlight and is flanked on either side by a narrow side light. A one-brick-wide wall section separates the side lights from the door opening. Both the side lights and the door opening close off with a brick round arch and brick arch drum. Over these three round arches a composite brick relieving arch is then placed with plastered voussoirs and keystone with diamond point. Against the arch drum above the door opening a fitting with iron lantern is fixed. The door, executed in reddish-brown varnished wood, has a large flat round-arch panel (rounded coping with in the top an ornamented manchette) with a knocker in the form of a lion's head, in the arch spandrels leaf decorations in relief and on the corner stiles of the door in relief hanging vine tendrils. The side lights have a high bottom frame and a fanlight with a fixed transom between them. Below the right side light a hardstone letterbox. In front of the entrance section lies a hardstone flight of three steps. Against the left part of the plinth of this façade is a coal chute space under a lean-to roof.
Against the RIGHT SIDE FAÇADE is a chimney projecting from the second storey, which is incorporated in a slightly later chimney projecting fully across the height of the façade. In the corner between this façade and the three-storey rear wing built against this façade is a small two-storey extension with flat roof with below a cellar light. The right side façade of the main block has only above this small extension a small window with single-pane frame and security grilles. In the gable façade of the rear wing is beneath an entrance portico with panelled door and in the second and third storeys a window with plastered lintel and segmental-arch-shaped relieving arch and casement windows with multi-pane fanlights. Of the REAR FAÇADE part of the brickwork is now painted white (first storey of the side wing, part of the first storey of the main block and the brick side façade of the conservatory). The side wing has in the first storey on the left a rectangular window under a roll course with a frame with security grilles and a single-pane window and on the right a door with 2-pane window and fanlight. In the second and third storeys this building component has a wide window with plastered lintel and segmental-arch-shaped relieving arch and a two-part frame with half-hipped frames and 8-pane fanlights. The façade closes off with a profiled gutter list on corbels. The main block has against the rear façade on the right a shallow two-storey extension with balcony and against it again a substantial conservatory with balcony. Both balconies have a wrought-iron fence of the same type as described for the bay window of the front façade. The left part of the rear façade of the main block has a wide window with segmental arch, plastered arch drum and a three-part frame with broader middle frame and narrow side lights, all provided with a sash window with fanlight. Above this are on the second storey two windows with segmental arches and plastered arch drums, voussoirs and keystones and half-hipped frames with fanlights. The conservatory has wooden posts on hardstone plinths. The conservatory has in the rear façade wide double garden doors, flanked by windows, whose underside of the upper sill is executed slightly recessed. This is also the case with the two windows in the right side façade of the conservatory. The left side façade of the conservatory is executed in brick. The doors and windows of the conservatory are provided with multi-pane fanlights, which are intersected by a broader horizontal glazing bar with slightly recessed underside. Above the conservatory is in the extension a wide balcony door opening with double balcony doors with panels and a broad fanlight with in the middle two vertical glazing bars. This extension closes off with a profiled gutter list. The second storey of the main block has on the left a wide window under roll course with two-part frame with half-hipped frames with 2-pane fanlight and on the right two openings under a roll course with in the left opening double balcony doors with windows with 2-pane fanlight and in the right opening a half-hipped frame with 2-pane fanlight. The façade closes off with wooden bargeboards.
The original INTERIOR has been partly preserved among others in the hall with its marble floors, plinths and plinths and in the stairwell with its wooden profiled staircase rail with ornamental vase, profiled railings, wainscoting, wooden carved balusters with leaf work decorations, walls with stucco panels and lantern with glass panes in small gabled roof. Further, panelled doors with profiled surrounds and stucco ceilings with centre rosettes have been preserved and in the kitchen tiled walls (late 19th-century tiles, blue on white of Old Dutch type with little landscapes in circular areas). The roof has laminate trusses with moulded members.
Particularly notable is the front room on the right on the first storey above the bay window. This room is furnished in Old Dutch (17th-century) style with among others wooden panelled wainscoting with fluted pilasters with Ionic capitals and lion heads, a richly executed door placed in surround consisting of fluted pilasters, carved frieze and cornice, door with panels, pediment and tympanum with ornamental vase and in centre panel in relief fruits and pine cones. Further a chimney piece with sandstone carved brackets with herms and lions, parts of which may still be authentic 17th-century work, that has been reused here, and a wooden richly carved cornice with carved frieze. In the firebox Old Dutch tiles (blue on white), a series of hearth tiles and a cast-iron hearth plate with relief. The room has wall hangings of textile with flowers and leaf tendrils and further a tie-beam ceiling with key blocks in Gothic form. In this room the leaded glass window with the medallions with the artist busts in the fanlight of the balcony doors can be seen. The garden is bounded on the street side by a wrought-iron IRON FENCE with two brick fence posts.
Valuation
GENTLEMAN'S HOUSE with IRON FENCE from 1900-1901.
- Of architectural-historical importance as a well-preserved example of late neo-Renaissance with special aesthetic qualities such as harmonious proportions and special ornamentation and a special coherence between the exterior and parts of the interior such as the "17th-century" room on the first storey.
- Of urban planning importance as part of the monumental western facade wall of the Zijpendaalseweg opposite Park Sonsbeek (national monument).
Nearby in the register
- Woonhuis, Burgemeestersplein 1Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Burgemeestersplein 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Zijpendaalseweg 87Woonhuisunder 1 mi
- Anna JacobaWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.