Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemaal(M3), Kadoelerweg bij 1
Kraggenburg, Flevoland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gemaal
- Function
- Gemaal(M3)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1939 - 1941
- Address
- Kadoelerweg bij 1, 8317 PH Kraggenburg (Noordoostpolder 24)
- Place
- Kraggenburg
- Municipality
- Noordoostpolder
- Province
- Flevoland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.66891, 5.93024
- Part of complex
- 514771
- Monument number
- 514772
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryStanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1906 map "04. Kraggenburg (1906)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Electrisch GEMAAL Smeenge (naam sinds 1950), behorende bij het waterbouwkundige complex bestaande uit het gemaal met schutsluis en verkeersbrug, sluiswachtershuisje, schotbalkenloods en dienstwoningen bij De Voorst en Vollenhove. De behuizing van het gemaal werd in de jaren 1939-1941 in opdracht van Rijkswaterstaat (Dienst der Zuiderzeewerken afdeling Noordoostpolderwerken, later Rijksdienst IJsselmeerpolders) gebouwd, naar ontwerp van ir. D. Roosenburg (Den Haag). Het gebouw, waarin de pompen en de electromotoren zijn ondergebracht, is opgetrokken in een functionalistische stijl en toont grote uiterlijke overeenkomsten met de overige bij het complex behorende gebouwen en met die van de gemaal- en sluiscomplexen bij Lemmer en Urk. De bemaling geschiedt door middel van twee pompaggregaten met elk een capaciteit van 570 m3 per minuut. De machinale inrichting van het gemaal is uitgevoerd door de N.V. Electrotechnische Industrie v/h Willem Smit en Co. (Slikkerveer). Voor het vervaardigen van de machines werd er samengewerkt met de N.V. Werkspoor (Amsterdam). De pompen zijn schroefpompen met schuinliggende assen. De machines van het gemaal werden op 22 april 1941 in gebruik gesteld. Verantwoordelijk voor de constructie van het gemaalgebouw was de Dienst der Zuiderzeewerken afdeling Noordoostpolderwerken. De betonnen onderbouw van het gemaal is vervaardigd door de N.V. Christiani en Nielsen's Gewapend Beton Maatschappij uit De Haag. Het staalskelet van de bovenbouw (met baksteenvulling) voor de "brand-, bom- en scherfvrije" bovenbouw van het gemaal is vervaardigd door de N.V. Machinefabriek Braat te Rotterdam. Het bestek voor het staalskelet van het gemaalgebouw dateert van december 1939. De slakkenhuizen, zuig- en persleidingen zijn eveneens gemaakt van gewapend beton. Een oorspronkelijk bij het gemaal behorend en in dezelfde tijd gebouwd transformatorstation (laagspanningsgebouw) werd op enige afstand geplaatst op een in de provincie Overijssel staand terrein aan de overzijde van het kanaal Blokzijl-Kadoelen (Vollenhover Kanaal). Dit gebouw valt buiten de bescherming.
Omschrijving
Het onderkelderde, vanuit een rechthoekige plattegrond opgetrokken gebouw is voorzien van een stalen geraamte, waarbinnen muren van schone baksteen in kruisverband zijn opgetrokken. Het gemaalgebouw bevat rechtgesloten gevelopeningen en heeft door het hoogteverschil alleen aan de oostzijde en delen van de kopse zijden een plint met een stalen bovenrand. Het gebouw staat onder een uitkragend, met verbeterde Hollandse pannen gedekt, driedelig zadeldak. De nokken van de lagere dakdelen kragen verder uit dan de dakvoeten en vormen een stompe punt. De betonnen onderkanten van de uitkragende dakdelen zijn voorzien van cassettevormige uitsparingen. Het middelste gedeelte van de westelijke, parallel aan de weg lopende langsgevel is hoger opgaand, waardoor het bovenliggende deel van de kap bestaat uit dakschilden van ongelijke lengte. Deze gevel heeft een vrijwel symmetrische indeling met in het hoger opgaande middendeel drie hoge, binnen een stalen omlijsting geplaatste vensters met negenruits ramen van aluminium, die de oorspronkelijke stalen ramen hebben vervangen. De stalen stijlen aan weerszijden van de vensters zijn de spantbenen van de constructie. Hieraan zijn vier luifelspanten bevestigd, die een stalen balk dragen. Deze dient voor de bevestiging van de noodschuif van het gemaal. De linker gevelpartij bevat een vierkante ventilatieopening, de rechter gevelparij is voorzien van twee kleine vensters. De noordelijke kopgevel bevat een deur en twee op de plint staande vensters met stalen ramen. In de oostelijke langsgevel staan op de plint twee hoge, in een stalen omlijsting gevatte vensters als die in de westgevel. Tussen deze vensters staat een hoge, deels uitpandige schoorsteen. De linker travee bevat een venster met stalen drieruits-raam. Op de plint in de rechter travee staat een klein éénruits-venster. De zuidelijke kopgevel is in oorspronkelijke staat bewaard gebleven. Deze gevel bevat vier verschillende vensters met stalen ramen en een van een klinket voorziene, dubbele stalen deur, waarvan beide deurdelen op wieltjes lopen. Boven het smalle venster in de linker travee is met metalen letters de naam van het gemaal aangebracht. Het inwendige van het gemaal valt buiten de bescherming van rijkswege.
Waardering
Het gemaal Smeenge is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde.
- Het gemaal heeft cultuurhistorische waarde omdat de bouw ervan het begin van de Noordoostpolder markeert en omdat het gebouw tot de oudste nog bestaande bouwwerken in de Noordoostpolder behoort. Het gemaal is tevens van belang vanwege de plaats die het inneemt in de technische en typologische ontwikkeling van het gemaal in Nederland.
- Het gemaal heeft architectuurhistorische waarde vanwege de specifieke, voor de bouwtijd karakteristieke vormgeving en constructie van de behuizing en als belangrijk werk uit het oeuvre van een vooraanstaand bouwkundige.
- Het gemaal heeft ensemblewaarde vanwege de bijzondere visuele en functionele samenhang met de overige onderdelen van het complex en vanwege de met de functie samenhangende locatie.
- Het gemaal is bovendien van belang vanwege de herkenbaarheid en de grote mate van gaafheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Electric PUMPING STATION Smeenge (name since 1950), belonging to the water engineering complex consisting of the pumping station with lock and traffic bridge, lock keeper's cottage, sluice gate store and service dwellings at De Voorst and Vollenhove. The housing of the pumping station was built in the years 1939-1941 on behalf of Rijkswaterstaat (Department of Zuiderzee Works, Department of Noordoostpolder Works, later State Service IJsselmeer Polders) according to the design of ir. D. Roosenburg (The Hague). The building, in which the pumps and electric motors are housed, is constructed in a functionalist style and shows great external similarities with the other buildings belonging to the complex and with those of the pumping station and lock complexes at Lemmer and Urk. The pumping is carried out by means of two pump units each with a capacity of 570 m3 per minute. The mechanical installation of the pumping station was executed by N.V. Electrotechnische Industrie formerly Willem Smit and Co. (Slikkerveer). For the manufacture of the machines, there was cooperation with N.V. Werkspoor (Amsterdam). The pumps are screw pumps with inclined shafts. The machines of the pumping station were put into operation on 22 April 1941. Responsible for the construction of the pumping station building was the Department of Zuiderzee Works, Department of Noordoostpolder Works. The concrete substructure of the pumping station was manufactured by N.V. Christiani and Nielsen's Reinforced Concrete Company from The Hague. The steel frame of the superstructure (with brick infill) for the "fire-, bomb- and shrapnel-proof" superstructure of the pumping station was manufactured by N.V. Machinefabriek Braat in Rotterdam. The specifications for the steel frame of the pumping station building date from December 1939. The spiral casings, suction and discharge pipelines are also made of reinforced concrete. A transformer station (low-voltage building) originally belonging to the pumping station and built at the same time was placed at some distance on a site in the province of Overijssel on the other side of the Blokzijl-Kadoelen canal (Vollenhover Canal). This building is outside the protection.
Description
The undercellared building, constructed from a rectangular floor plan, is provided with a steel frame within which walls of fair-faced brick in English bond are built. The pumping station building contains straight-closed facade openings and due to the height difference has a plinth with a steel top edge only on the east side and parts of the gable ends. The building stands under a projecting, covered with improved Dutch tiles, three-part gabled roof. The ridges of the lower roof sections project further than the eaves and form a blunt point. The concrete undersides of the projecting roof sections are provided with cassette-shaped recesses. The middle section of the western long facade running parallel to the road is higher, whereby the upper part of the roof consists of roof panels of unequal length. This facade has an almost symmetrical layout with three tall windows placed within a steel frame in the higher middle section with nine-light aluminium frames that have replaced the original steel frames. The steel stiles on either side of the windows are the principal rafters of the construction. Four canopy struts are attached to these, which carry a steel beam. This is used for the attachment of the emergency gate of the pumping station. The left facade section contains a square ventilation opening, the right facade section is provided with two small windows. The northern gable end contains a door and two windows standing on the plinth with steel frames. In the eastern long facade stand two tall windows on the plinth placed within a steel frame like those in the west facade. Between these windows stands a tall, partly projecting chimney. The left bay contains a window with a steel three-light frame. On the plinth in the right bay stands a small single-light window. The southern gable end has remained in its original condition. This facade contains four different windows with steel frames and a double steel door fitted with a handle, both door parts of which run on wheels. Above the narrow window in the left bay the name of the pumping station is displayed in metal letters. The interior of the pumping station is outside the protection at national level.
Valuation
The Smeenge pumping station is of general importance because of its cultural-historical and architectural-historical value.
- The pumping station has cultural-historical value because its construction marks the beginning of the Noordoostpolder and because the building is among the oldest surviving structures in the Noordoostpolder. The pumping station is also important because of the place it occupies in the technical and typological development of the pumping station in the Netherlands.
- The pumping station has architectural-historical value because of the specific design and construction characteristic of the building period and as an important work from the oeuvre of a leading architect.
- The pumping station has ensemble value because of the special visual and functional relationship with the other components of the complex and because of the location related to its function.
- The pumping station is moreover important because of its recognisability and its high degree of integrity.
Nearby in the register
- Schutsluis, Kadoelerweg bij 1Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Sluiswachtershuisje, Kadoelerweg bij 1Bedieningsgebouwunder 1 mi
- Schotbalkenloods, Kadoelerweg bij 1Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Dienstwoning(K4), Kadoelerweg 1 ADienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.