Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Emmalaan 1
Apeldoorn, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1900
- Address
- Emmalaan 1, Locatie: Parken, 7315 AK Apeldoorn
- Place
- Apeldoorn
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.22235, 5.95544
- Monument number
- 514562
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1892 map "Kaart ten behoeve der cavaleriemanoeuvres in 1892 op de schaal van 1:50.000 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vrijstaande VILLA in een sterk door de Neo-Renaissance beïnvloede Overgangsarchitectuur. De villa werd rond 1900 gebouwd op de hoek van de Daendelsweg en de Emmalaan (toen Princesseweg). Emmalaan 1 maakt deel uit van een cluster panden, dat waarschijnlijk in één bouwcampagne en naar ontwerpen van dezelfde architect werd gerealiseerd in de omgeving van de Daendelsweg/Koninginnelaan/Emmalaan. Emmalaan 1 is de rijkst uitgevoerde variant, en bezit naast een complexe opzet verder alle elementen, die bij bovengenoemde huizen voorkomen, zoals gevels met gepleisterde hoeklisenen en blokken, zware geprofileerde segmentbogen en een bakstenen fries met gepleisterde blokken ter hoogte van de vensters.
Rond het huis bevindt zich een grote, schaars beplante, hoektuin met een smeedijzeren tuinhek op bakstenen voetmuur. In de tuin bevinden zich enkele monumentale bomen. Op de straathoek bevindt zich een grote linde.
Omschrijving
Het pand bezit een samengestelde plattegrond, in hoofdzaak bestaande uit een tweelaags rechthoekig blok met omlopend afgeplat schilddak. De voorgevel bezit rechts en de rechter zijgevel links risalerende geveldelen, die tezamen door het zelfstandige hoge schilddak de indruk van een hoektoren wekken. Aan de zijde van de Emmalaan bezit dit bouwdeel een uitspringende middenpartij met topgevel en erker met balkon. Tegen de achtergevel sluit een vijfzijdige tweelaags uitbouw aan, voorzien van een steekkap. De hoofdingang bevindt zich in de rechterzijgevel.
Het dak is gedekt met gesmoorde gegolfde Friese pannen en voorzien van een aantal oorspronkelijke dakkapellen met aan de voorzijde tweezijdig gesloten en overstekende spitsdaken met mastiekleien en pirons. Verder bezitten de dakkapellen houten pilasters en enkelruits ramen. De gevels zijn gemetseld in baksteen in kruisverband en voorzien van een gepleisterde plint, speklagen en geprofileerde gepleisterde waterlijsten onder de ramen in de eerste en tweede bouwlaag. Aan de bovenzijde sluiten de gevels af met een geprofileerde architraaflijst, een bakstenen siermetselwerkfries met gepleisterde blokken en een geprofileerde houten kroonlijst. De vensteropeningen sluiten af met segmentbogen met bakstenen kralen aan de onderzijde en uitspringende bakstenen lijsten aan de bovenzijde. De gepleisterde geboorte- en sluitstenen zijn geornamenteerd. De verdiept liggende boogvelden hebben siermetselwerk. De vensteropeningen hebben voornamelijk schuiframen met veelruits bovenlichten, waarin groen glas is aangebracht. De VOORGEVEL bezit rechts een breed risalerend bouwdeel, dat een uitspringende middenpartij bezit, waartegen in de eerste bouwlaag een ondiepe rechthoekige erker aansluit. Deze bezit in de voorzijde een brede vensteropening met geprofileerde gepleisterde lateibalk en een brede rode verblendstenen strek met gepleisterde geboorte- en sluitstenen. Het raamkozijn heeft twee tussenstijlen, geprofileerd kalf en drie enkelruits ramen met 8-en 4-ruits bovenlichten. Op de erker bevindt zich een klein balkon met moderne balustrade. Op het balkon bevindt zich een brede dubbele balkondeur met 16-ruits bovenlicht, gevat onder een brede geprofileerde korfboog met rijk siermetselwerk in het boogveld. Het hierboven naar opzij uitkragende muurwerk wordt bekroond door een tuitgevel met rechte hals en pinakel op de top. De gevel bezit getrapt gepleisterde beëindigingen, ongeprofileerde dekplaten en siervazen op de schouders. De bakstenen toppinakel bezit een console, enige sierlijsten en geprofileerde klauwstukken. In de topgevel bevindt zich een enkelruits raam met verblendstenen rondboog en een boogveld met siermetselwerk. Hieronder bevindt zich een gepleisterd veld, oorspronkelijk bestemd voor de naam van het huis of het bouwjaar.
De voorgevel bezit links een grote vijfzijdige serre met gepleisterde plint, houten stijlen met vellingkanten en basementen, die aan de bovenzijde aansluiten op een architraaflijst, een fries en een houten kroonlijst met druiplijsten en geprofileerde consoles. De voorzijde bevat twee enkelruits ramen (waarschijnlijk ter vervanging van een dubbele serredeur) met rijk gesneden bovenlicht met geprofileerde houten onderdelen en rijk gekleurd glas-in-lood. De schuine zijden bevatten enkelruits ramen met eenzelfde detaillering en bovenlichten met 8-ruits ramen. De brede zijgevels van de serre bevatten enkelruits ramen met 16-ruits bovenlichten. De serre heeft een lessenaarsdak dat aansluit op een klein balkon met gewijzigde balustrade. Op het balkon een tot raam gewijzigde balkondeurpartij met 12-ruits bovenlicht. De segmentboog boven dit bovenlicht is gewijzigd en deels gepleisterd.
De RECHTER ZIJGEVEL bevat links een breed risaliet met op de begane grond een breed kozijn met twee tussenstijlen, vast geprofileerd kalf en drie enkelruits ramen met 8- en 4-ruits bovenlichten. In de tweede bouwlaag bevinden zich twee gekoppelde schuiframen met 8-ruits bovenlichten. Rechts van het risaliet bevindt zich een getoogd ingangsportiek met hardstenen stoep en stoeptreden, hardstenen neuten en onderdorpel en een kozijn met paneeldeur, smeedijzeren rooster en een bovenlicht met fraai glas-in-lood. Rechts van de portiek bevindt zich een T-schuifvenster met 10-ruits bovenlicht met daaronder een koekoek met een kelderlicht met diefijzers. De tweede bouwlaag heeft een driezijdig hangend erkertje met gesloten houten plint, enkelruits ramen met 6-ruits bovenlichten en schilddakje. Links hiervan een stolpraam met 12-ruits bovenlicht. Geheel rechts bevindt zich de zijgevel van de vijfzijdige uitbouw tegen de achtergevel. Deze gevel bezit in de eerste bouwlaag een ingang met stoep, paneeldeur met twee gietijzeren roosters, een geprofileerd kalf en een 8-ruits bovenlicht. Hierboven bevindt zich een T-schuifraam met 12-ruits bovenlicht. De LINKER ZIJGEVEL aan de Daendelsweg heeft rechts een risalerend muurdeel met eenzelfde indeling en ramen als in het linker deel van de rechter zijgevel. Links van het risaliet bevinden zich twee stolpramen met 12-ruits bovenlichten. In de tweede bouwlaag bevinden zich twee dezelfde ramen.
Tegen de ACHTERGEVEL sluit links een vijfzijdige uitbouw aan en rechts een éénlaags uitbouw met balkon met houten balustrade met vellingkanten. In de eerste bouwlaag van het linker deel bevinden zich twee enkelruits ramen en diefijzers. In de zijgevel van de vijfzijdige aanbouw bevindt zich op het balkon een deur met veelruits bovenlicht. Voorts in de achtergevel twee ramen, waarvan het kleine bovenste raam een gepleisterde kroonlijst heeft. In de linker zijgevel van de éénlaags uitbouw bevinden zich twee enkelruits ramen en diefijzers. Rechts van deze uitbouw bevindt zich eenzelfde raam als in de linker zijgevel.
Van het oorspronkelijke interieur resteert weinig. Van belang zijn onder meer nog een tochtportaal met gestraald glaspaneel, voorstellende een vaas met palmtak en griffioenen. Ook in de nevenlichten en de getoogde bovenlichten bevindt zich gestraald glas. Deur met panelen en cirkelmotieven.
Waardering
VILLA in door de Neo-Renaissancestijl beïnvloede Overgangsarchitectuur uit de periode rond 1900
- Van architectuurhistorische waarde als goed en (vooral wat betreft het exterieur) gaaf voorbeeld van een in de Neo-Renaissancestijl gebouwde stadsvilla. Het pand valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals het geavanceerde materiaalgebruik en de rijke ornamentiek. Karakteristiek zijn onder meer de forse, gecompliceerde hoofdvorm met in- en uitspringende delen, het topgevelrisaliet en de geveldetaillering met speklagen, profielstenen en metselmozaïek in de boogvelden. In de serre bevindt zich nog het oorspronkelijke glas-in-lood. Het huis vertoont in detaillering overeenkomsten met andere panden in de nabije omgeving. Er is sprake van een ensemblewaarde als onderdeel van de villawijk de Parken, waarbinnen het pand behoort tot de omstreeks 1900 gangbare villatypen, welke samen met de oudere en latere typen en stijlen zeer goed de ontwikkeling van de villabouw laten zien.
- Van stedenbouwkundige waarde door de situering op een groot hoekkavel en hierdoor van groot belang voor het straatbeeld van de Emmalaan en de Daendelsweg. Beide lanen bezitten nog een in vrij gave staat bewaard bestand aan historische huizen, die tezamen met de vele particuliere en openbare groenelementen een aantrekkelijk, waardevol straatbeeld vormen.
- Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het pand werd gebouwd als huisvesting van de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in grote villa's in ruim opgezette, romantisch aangelegde villawijken. De Parken behoort tot de grootste en oudste villawijken van dit type in ons land en de aanleg droeg er toe bij dat het aanzien van het dorp en de sociale gelaagdheid van haar bevolking sterk veranderde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Detached VILLA in Transitional architecture strongly influenced by the Neo-Renaissance. The villa was built around 1900 on the corner of the Daendelsweg and the Emmalaan (formerly Princesseweg). Emmalaan 1 forms part of a cluster of buildings, probably built in a single construction campaign and according to designs by the same architect in the area around the Daendelsweg/Koninginnelaan/Emmalaan. Emmalaan 1 is the most richly executed variant, and besides a complex layout further possesses all the elements found in the above-mentioned houses, such as facades with plastered corner pilasters and blocks, heavy profiled segmental arches and a brick frieze with plastered blocks at the height of the windows.
Around the house is a large, sparsely planted corner garden with a wrought-iron garden gate on a brick plinth. The garden contains several monumental trees. On the street corner stands a large linden tree.
Description
The building has a composite floor plan, consisting mainly of a two-storey rectangular block with continuous hipped roof. The front facade has projecting gable sections on the right and the right side facade on the left, which together create the impression of a corner tower through the independent high hipped roof. On the Emmalaan side this building section has a projecting central section with a stepped gable and an oriel window with balcony. Against the rear facade adjoins a five-sided two-storey extension, provided with a steeply pitched roof. The main entrance is situated in the right side facade.
The roof is covered with mortared corrugated Frisian tiles and provided with a number of original roof dormers with pointed roofs that are closed and overhanging on both sides at the front with mastic tiles and roof cresting. The roof dormers further possess wooden pilasters and single-light windows. The facades are laid in brick in English bond and provided with a plastered plinth, bands of tiles and profiled plastered drip mouldings beneath the windows in the first and second storeys. At the top the facades terminate with a profiled architrave moulding, a brick decorative brickwork frieze with plastered blocks and a profiled wooden cornice. The window openings are closed off with segmental arches with brick beads on the underside and projecting brick mouldings on the upper side. The plastered corner stones and closing stones are ornamented. The recessed arch fields have decorative brickwork. The window openings have mainly sash windows with multi-light fanlights, in which green glass has been installed. The FRONT FACADE has on the right a wide projecting building section, which has a projecting central section, against which on the ground floor adjoins a shallow rectangular oriel window. This has on the front side a wide window opening with a profiled plastered lintel and a wide red facing brick course with plastered corner and closing stones. The window frame has two intermediate mullions, profiled molding and three single-light windows with 8- and 4-light fanlights. On the oriel is a small balcony with modern balustrade. On the balcony is a wide double balcony door with 16-light fanlight, set beneath a wide profiled basket arch with rich decorative brickwork in the arch field. The overhanging brickwork above this to the side is crowned by a spout gable with straight neck and pinnacle on the apex. The facade has stepped plastered terminations, non-profiled coping slabs and ornamental vases on the shoulders. The brick top pinnacle has a console, several decorative mouldings and profiled claw pieces. In the stepped gable is a single-light window with facing stone semi-circular arch and an arch field with decorative brickwork. Below this is a plastered field, originally intended for the name of the house or the construction year.
The front facade has on the left a large five-sided conservatory with plastered plinth, wooden posts with chamfered edges and bases, which at the top connect to an architrave moulding, a frieze and a wooden cornice with drip mouldings and profiled consoles. The front contains two single-light windows (probably replacing a double conservatory door) with richly carved fanlight with profiled wooden components and richly coloured stained glass. The angled sides contain single-light windows with the same detailing and fanlights with 8-light windows. The wide side facades of the conservatory contain single-light windows with 16-light fanlights. The conservatory has a lean-to roof that connects to a small balcony with modified balustrade. On the balcony a balcony door section converted to a window with 12-light fanlight. The segmental arch above this fanlight has been altered and partially plastered.
The RIGHT SIDE FACADE contains on the left a wide projection with on the ground floor a wide frame with two intermediate mullions, fixed profiled molding and three single-light windows with 8- and 4-light fanlights. In the second storey are two coupled sash windows with 8-light fanlights. To the right of the projection is an arched entrance portico with stone steps and step treads, stone cheeks and threshold and a frame with panelled door, wrought-iron grille and a fanlight with fine stained glass. To the right of the portico is a T-shaped sash window with 10-light fanlight with below it a wall opening with a cellar light with theft bars. The second storey has a three-sided hanging small oriel with closed wooden plinth, single-light windows with 6-light fanlights and small hipped roof. To the left of this is a fixed light window with 12-light fanlight. Completely to the right is the side facade of the five-sided extension against the rear facade. This facade has on the ground floor an entrance with steps, panelled door with two cast-iron grilles, a profiled molding and an 8-light fanlight. Above this is a T-shaped sash window with 12-light fanlight. The LEFT SIDE FACADE on the Daendelsweg has on the right a projecting wall section with the same layout and windows as in the left part of the right side facade. To the left of the projection are two fixed light windows with 12-light fanlights. In the second storey are two identical windows.
Against the REAR FACADE adjoins on the left a five-sided extension and on the right a single-storey extension with balcony with wooden balustrade with chamfered edges. In the ground floor of the left section are two single-light windows and theft bars. In the side facade of the five-sided extension is on the balcony a door with multi-light fanlight. Furthermore in the rear facade are two windows, of which the small upper window has a plastered cornice. In the left side facade of the single-storey extension are two single-light windows and theft bars. To the right of this extension is an identical window as in the left side facade.
Little remains of the original interior. Of importance are among others a draught lobby with etched glass panel, depicting a vase with palm branch and griffins. Also in the sidelights and the arched fanlights is etched glass. Door with panels and circular motifs.
Valuation
VILLA in Transitional architecture influenced by the Neo-Renaissance style from the period around 1900
- Of architectural-historical value as a good and (especially as far as the exterior is concerned) well-preserved example of a town villa built in the Neo-Renaissance style. The building stands out for high-quality aesthetic qualities, such as the advanced use of materials and rich ornamentation. Characteristic features include among others the substantial, complicated main form with recessed and projecting sections, the stepped gable projection and the facade detailing with bands of tiles, profiled stones and decorative brickwork in the arch fields. The conservatory still contains the original stained glass. The house shows similarities in detailing with other buildings in the immediate vicinity. There is an ensemble value as part of the villa district de Parken, within which the building belongs to the villa types common around 1900, which together with the older and later types and styles provide an excellent illustration of the development of villa construction.
- Of urban planning value through its situation on a large corner plot and thereby of great importance for the streetscape of the Emmalaan and the Daendelsweg. Both lanes still have a well-preserved stock of historic buildings, which together with the many private and public green elements form an attractive, valuable streetscape.
- Of cultural-historical value as a recognisable element from a social development. The building was constructed as accommodation for the new and wealthy urban elite, which preferably settled in large villas in spaciously laid out, romantically designed villa districts. De Parken is one of the largest and oldest villa districts of this type in the country and its development contributed significantly to the changing appearance of the village and the social stratification of its population.
Nearby in the register
- Woonhuis, Loolaan 24Woonhuisunder 1 mi
- Weeshuis, Koninginnelaan 43Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Woonhuis, Bas Backerlaan 16Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Loolaan 45Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.