Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Kerklaan 49
Apeldoorn, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880 - 1885
- Address
- Kerklaan 49, Locatie: Parken, 7311 AD Apeldoorn
- Place
- Apeldoorn
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.21877, 5.95774
- Monument number
- 514534
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vrijstaande kleine VILLA gelegen aan de zuidwestzijde van de Kerklaan als onderdeel van de randbebouwing aan de westzijde van het Oranjepark. Het pand bevindt zich nabij de hoek met de Mr. van Rhemenslaan en is vermoedelijk gebouwd rond 1880 in een door het neo-klassicisme beïnvloede bouwstijl. Het huis was aanvankelijk dubbel bewoond, wat aan sommige details nog afleesbaar is. Tegen beide zijgevels van het huis bevindt zich bijvoorbeeld een houten serre. Rond de eeuwwisseling zou het pand ook als pension gefunctioneerd hebben.
Rond het huis bevindt zich een eenvoudige tuin, die door een ijzeren spijlenhek van de Kerklaan is gescheiden. De tuin is waarschijnlijk ooit groter geweest. In de achtertuin bevindt zich nog een klein tuinhuisje met een zadeldak. Dit huisje valt buiten de bescherming.
Omschrijving
Het gepleisterde en geschilderde woonhuis heeft een karakteristieke vorm. Het pand heeft een enkele bouwlaag en een omlopend, afgeplat schilddak met gesmoorde Oud Hollandse pannen op de schuine vlakken. Op het dak bevinden zich twee gemetselde schoorstenen. De symmetrisch ingedeelde voorgevel heeft een middenrisaliet met een naar achter doorlopend dakhuis waarvan het zadeldak aan de voor- en aan de achterzijde van een gedecoreerde druiplijst is voorzien. De rechthoekige grondvorm van het pand wordt aan de achterzijde gekenmerkt door enkele oorspronkelijke en later aangebrachte aanbouwen met elk een eigen dakvorm. Rond het pand bevindt zich een gepleisterde en geschilderde plint.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL heeft drie vensterassen. Het risaliet in het midden bevat een oorspronkelijke dubbele paneeldeur met gietijzeren deurroosters in een deurkozijn met een geprofileerd kalf en een enkelruits bovenlicht met glas-in-loodvulling. De ingangspartij heeft een zorgvuldig gedetailleerde houten omlijsting, bestaande uit gedecoreerde pilasters en een klein hoofdgestel. Voor de deur bevindt zich een twee treden tellende hardstenen stoep. Het risaliet doorbreekt het fraai gedetailleerde hoofdgestel, dat de voorgevel aan de bovenzijde afsluit, en bevat ter plaatse van de zolder een smal keperboogvormig afgesloten stolpraam met aan weerszijden een smal schuifraam. Aan elke zijde van het risaliet bevat de voorgevel een schuifraam, waarvan het bovenraam een glas-in-loodvulling heeft. Onder de lekdorpels bevindt zich een decoratief opliggend veld. De voorgevel wordt aan weerszijden beeindigd door een hoekpilaster met casementen en een cirkelvormig motief in het midden.
De LINKER ZIJGEVEL van het huis is rechts voorzien van een hoekpilaster als in de voorgevel. Links daarvan bevindt zich een oorspronkelijke houten serre op een stenen plint. De serre is voorzien van een flauw hellend dak en een zeer zorgvuldig gesneden druiplijst. Beide korte gevels hebben een groot 12-ruits raam. De brede gevel van de serre heeft een dubbele schuifdeur met zijlichten en een bovenraam dat bestaat uit vier bredere en drie smallere delen. De serre heeft zeer smalle houten pilasters met gestileerde kapitelen en consoles die het dak dragen. Links van de serre bevindt zich een T-vormig raam. Links daarnaast sluit een latere platgedekte uitbouw aan. De uitbouw is gemetseld en witgeschilderd en heeft in de zijgevel twee ronde ramen. De twee overige gevels hebben enkele kleine ramen en gewijzig muurwerk.
De ACHTERGEVEL wordt gekenmerkt door enkele in hoogte en formaat van elkaar verschillende aanbouwen. Tegen de platgedekte aanbouw van de zijgevel sluit een bijkeukenachtig gebouwtje aan met een overstekend zadeldak met houten windveren. De nok van dit dak loopt parallel aan de achtergevel van het huis, waarvan in de geveltop van het dakhuis nog juist een tweeruits raam te zien is. Het gepleisterde gebouwtje staat vermoedelijk los van de achtergevel en bevat aan de achterzijde een deur met boven- en zijlicht en een voormalig schuifraam rechts daarvan. Onder dit raam bevindt zich een kelderlicht. Tegen dit aanbouwtje sluit links een platgedekte aanbouw aan. In de achtergevel hiervan bevindt zich een dubbele tuindeur met een enkelruits bovenlicht. Op het platte dak bevindt zich een schoorsteen.
De RECHTER ZIJGEVEL van het woonhuis is eveneens voorzien van een houten serre, die echter aan deze zijde minder rijk is uitgevoerd dan aan de andere kant. De serre heeft gekoppelde rondboogvormige ramen in de korte gevels. De lange gevel heeft dubbele tuindeuren met zijlichten. Ook deze serre heeft pilasters en houten druiplijsten. Rechts van de serre bevindt zich nog een T-vormig raam. Het overige deel van de zijgevel is blind.
Het INTERIEUR van het pand is gaaf bewaard gebleven. De oorspronkelijke indeling, bestaande uit een middengang met aan beide zijden kamers, is bewaard. De wanden in het halletje zijn voorzien van eenvoudige profiellijsten en de vloer is in marmer uitgevoerd. De hal bevat een eenvoudig tochtportaal en gaat over in een smallere gang met togen. In de gang ligt nog de oorspronkelijke tegelvloer en hebben de wanden een geschilderde lambrizering. De voorkamers aan beide zijden zijn voorzien van geornamenteerde stucplafonds en marmeren schoorsteenmantels. De bovenlichten van de ramen hebben een glas-in-loodvulling. De serre tegen de rechtergevel van het pand heeft nog een oorspronkelijke tegelvloer.
Ook in de keuken ligt nog een oorspronkelijke tegelvloer en zijn nog de originele schouw en de keukenkasten aanwezig. Een deel van de keuken is onderkelderd.
Waardering
Vrijstaande VILLA uit het laatste kwart van de negentiende eeuw.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een kleine villa, waarvan het bouwtype in de gemeente vaker voorkomt. Deze villa is echter uitzonderlijk goed bewaard gebleven en valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals het geavanceerde materiaalgebruik en de rijke ornamentiek. Karakteristiek zijn ondermeer het middenrisaliet met het dakhuis en de zorgvuldig vormgegeven ingangspartij. Ook het interieur is gaaf bewaard. Er is sprake van een ensemblewaarde als onderdeel van het de villawijk de Parken, waarbinnen het pand behoort tot de omstreeks 1900 gangbare villatypen, welke samen met de oudere en latere typen en stijlen zeer goed de ontwikkeling van de villabouw in dit gebied weergeven.
- Van stedebouwkundige waarde door de situering aan de Kerklaan, nabij de hoek met de Mr. van Rhemenslaan. Deze ring rond het Oranjepark bezit hier nog een in vrij gave staat bewaard gebleven bestand aan historische huizen, die tezamen met de vele particuliere en openbare groenelementen een aantrekkelijk, waardevol straatbeeld vormen. Het pand is met de voorzijde op het Oranjepark gericht en vormt hier mede de begrenzing van.
- Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het pand is gebouwd als huisvesting van de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale villa's in ruim opgezette parkachtig aangelegde villawijken. De Parken behoort tot de grootste en oudste villawijken van dit type in ons land en de aanleg droeg ertoe bij dat het aanzien van het dorp en de sociale gelaagdheid van haar bevolking sterk veranderde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Detached small VILLA located on the southwest side of the Kerklaan as part of the peripheral development on the west side of the Oranjepark. The building is situated near the corner with the Mr. van Rhemenslaan and is presumed to have been built around 1880 in a building style influenced by neo-classicism. The house was originally divided for dual occupancy, which is still discernible from certain details. For instance, on both side facades of the house there is a wooden conservatory. Around the turn of the century the building is believed to have also functioned as a guest house.
Around the house there is a simple garden, separated from the Kerklaan by an iron railing fence. The garden was probably once larger. In the rear garden there is still a small garden house with a gabled roof. This house falls outside the protection.
Description
The rendered and painted residential building has a characteristic form. The building has a single storey and an encircling, flattened hipped roof with curved Dutch tiles on the sloping surfaces. Two brick chimneys are situated on the roof. The symmetrically arranged front facade has a central projection with a roof house set back behind it, the gabled roof of which is provided with a decorative drip moulding on the front and rear. The rectangular ground plan of the building is characterised on the rear by several original and later added annexes, each with its own roof form. Around the building there is a rendered and painted plinth.
The symmetrically arranged FRONT FACADE has three window bays. The central projection contains an original double panelled door with cast-iron door grilles in a door frame with a moulded surround and a single-ruite fanlight with leaded-glass infill. The entrance section has a carefully detailed wooden frame, consisting of decorated pilasters and a small entablature. In front of the door is a hardstone step with two treads. The projection breaks through the finely detailed main entablature, which closes off the top of the front facade, and at the attic level contains a narrowly basketwork-arched closed dormer window with a narrow sash window on either side. On each side of the projection the front facade contains a sash window, the upper sash of which has a leaded-glass infill. Below the drip moulds there is a decorative applied field. The front facade is terminated on either side by a corner pilaster with casements and a circular motif in the centre.
The LEFT SIDE FACADE of the building is provided on the right with a corner pilaster as in the front facade. To the left of this is an original wooden conservatory on a stone plinth. The conservatory is provided with a gently sloping roof and very carefully carved drip moulding. Both short facades have a large 12-ruite window. The broad facade of the conservatory has a double sliding door with side lights and a fanlight consisting of four wider and three narrower sections. The conservatory has very narrow wooden pilasters with stylised capitals and consoles that support the roof. To the left of the conservatory is a T-shaped window. To the left of this a later flat-roofed extension adjoins. The extension is brick-built and whitewashed and has two circular windows in the side facade. The two other facades have some small windows and altered masonry.
The REAR FACADE is characterised by several annexes differing in height and size. Against the flat-roofed extension of the side facade adjoins a scullery-like building with an overhanging gabled roof with wooden wind braces. The ridge of this roof runs parallel to the rear facade of the house, from the gable top of the roof house a two-ruite window is still just visible. The rendered building is presumed to be separate from the rear facade and contains a door with fanlight and side light on the rear and a former sash window to the right of it. Below this window is a cellar light. Against this annex adjoins a flat-roofed extension on the left. In its rear facade is a double garden door with a single-ruite fanlight. On the flat roof there is a chimney.
The RIGHT SIDE FACADE of the residential building is likewise provided with a wooden conservatory, which however is executed less elaborately on this side than on the other. The conservatory has coupled rounded-arch windows in the short facades. The long facade has double garden doors with side lights. This conservatory too has pilasters and wooden drip moulds. To the right of the conservatory is another T-shaped window. The remaining part of the side facade is blank.
The INTERIOR of the building has been well preserved. The original layout, consisting of a central corridor with rooms on either side, has been retained. The walls in the hallway are provided with simple mouldings and the floor is executed in marble. The hall contains a simple draught porch and transitions into a narrower corridor with barrel vaults. In the corridor the original tiled floor remains and the walls have painted wainscoting. The front rooms on both sides are provided with ornamented stucco ceilings and marble fireplace mantels. The fanlights of the windows have a leaded-glass infill. The conservatory against the right facade of the building still has an original tiled floor.
The kitchen too still has an original tiled floor and the original hearth and kitchen cabinets remain in place. Part of the kitchen is cellared.
Valuation
Detached VILLA from the last quarter of the nineteenth century.
- Of architectural-historical value as a well and faithfully preserved example of a small villa, a building type that occurs more frequently in the municipality. However, this villa is exceptionally well preserved and stands out for high-quality aesthetic qualities, such as the advanced use of materials and rich ornamentation. Characteristic are in particular the central projection with the roof house and the carefully designed entrance section. The interior too has been well preserved. There is an ensemble value as part of the villa district De Parken, within which the building belongs to the villa types current around 1900, which together with older and later types and styles very well illustrate the development of villa construction in this area.
- Of urban planning value through its location on the Kerklaan, near the corner with the Mr. van Rhemenslaan. The ring around the Oranjepark here still possesses a stock of historic buildings preserved in fairly good condition, which together with many private and public green elements form an attractive, valuable streetscape. The building, with its front facing the Oranjepark, also forms part of its delimitation.
- Of cultural-historical value as a recognisable element from a societal development. The building was constructed as housing for the new and wealthy urban elite, who preferred to settle in substantial villas in spaciously laid-out park-like villa districts. De Parken is among the largest and oldest villa districts of this type in the country and its development contributed to a significant change in the appearance of the village and the social stratification of its population.
Nearby in the register
- Woonhuis, Kerklaan 41Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Mr. Van Rhemenslaan 9Woonhuisunder 1 mi
- Bijzondere woonvorm, Mr. Van Rhemenslaan bij 9Bijzondere woonvormunder 1 mi
- Woonhuis, Kerklaan 33Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.