Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Kerklaan 33
Apeldoorn, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880 - 1885
- Address
- Kerklaan 33, Locatie: Parken, 7311 AB Apeldoorn
- Place
- Apeldoorn
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.21807, 5.95964
- Monument number
- 514533
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Grote vrijstaande VILLA gelegen aan de zuidwestzijde van de Kerklaan als onderdeel van de randbebouwing aan deze zijde van het Oranjepark. Het pand is vermoedelijk gebouwd rond 1880 in een stijl die is beïnvloed door het Eclecticisme. De villa is niet meer in gebruik als woonhuis. Er is een kantoor in gevestigd. Bij de recente restauratie zijn de twee rookkanalen op het dak verwijderd. Voor de nieuwe functie is de tuin gewijzigd en zijn er parkeerplaatsen aangelegd. In de tuin, die aan de straatzijde door een hekwerk wordt afgesloten, bevindt zich een schuurtje.
Omschrijving
Het in kruisverband gemetselde, bakstenen pand is opgetrokken op rechthoekige grondslag en telt twee bouwlagen onder een met gesmoorde Hollandse pan gedekt afgeplat schilddak. De voor- en zijgevels hebben een gepleisterde plint, een gepleisterde cordonlijst en rijk geprofileerde hoekpilasters. Deze pilasters zijn op de begane grond gepleisterd in een blokverband met een pseudokapiteel met halve bollen in het fries, op de verdieping zijn ze uitgevoerd als dubbel platte halfzuilen met composite kapitelen. De gevels worden afgesloten met een hoofdgestel met gepleisterde architraaf en fries en houten kroonlijst waarachter een bakgoot. Het fries is ter plaatse van de voorgevel bezet met cassettes. De vensters worden ontlast door anderhalf steens segmentbogen met alternerend terugliggende koppen en gepleisterde sluitstenen met diamantkop. De achtergevel heeft slechts een geverfde plint en vlakke segmentbogen. Alle vensters zijn getoogd en de bovenlichten zijn bezet met meerkleurig glas-in-lood in pastelkleuren roze en groen.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL heeft een middenrisaliet, die op de begane grond is gepleisterd in blokverband en wordt afgesloten met een pseudo hoofdgestel, waarvan het fries is bezet met halve bollen. Het risaliet bevat een recht afgesloten portiek met entreepartij, bestaande uit een houten paneeldeur met glaspanelen achter siersmeedwerk en een enkelruits bovenlicht. De verdieping heeft een T-venster met enkelruits bovenlicht. Onder het venster een gepleisterd veld met centrelis motief. Het risaliet wordt ter plaatse van het dak geaccentueerd door een gebogen fronton met kuifstuk en in het timpaan een centrelis motief. Ter weerszijden van het risaliet bevat de gevel op de begane grond enkelruits schuifvensters en op de verdieping enkelruits stolpramen, alle met enkelruits bovenlicht. Onder de vensters op de begane grond een gepleisterd veld met centrelis motief. Het dakvlak heeft een tweetal zinken (?) dakkapellen met oeil de boeuf en barokke omlijsting. De oculusvensters hebben een roedeverdeling in de vorm van een Davidster.
De LINKER ZIJGEVEL bevat links een grote gemetselde rechthoekige serre met hoekpilasters. Deze pilasters zijn gepleisterd in een blokverband met een pseudokapiteel met halve bollen in het fries. De borstwering bevat siermetselwerk. De kozijnen hebben rijk gesneden kozijnen. De serre wordt beëindigd met een houten geprofileerde gootlijst op gesneden klossen en met een tandlijst. De voorgevel van de serre heeft een enkelruits drielicht met onderramen en bovenlichten. De linker zijgevel bevat in het midden dubbele enkelruits schuifdeuren met paneelvulling en een gedeeld bovenlicht en ter weerszijden een enkelruits venster met bovenlicht. De achtergevel van de serre heeft een enkelruits tweelicht met gedeeld bovenlicht. Rechts van de serre een enkelruits schuifvenster met dito bovenlicht. Boven de serre en balkon met houten gesneden balustrade, toegankelijk via een tweetal enkelruits stolpdeuren met dito bovenlichten. Rechts heeft de verdieping een T-venster met enkelruits bovenlicht.
De ACHTERGEVEL heeft rechts een houten rechthoekige serre. De zijwanden van de serre hebben een enkelruits tweelicht met gedeelde bovenlichten. Het voorvlak een dubbele enkelruits schuifdeuren met gedeeld bovenlicht en ter weerszijden enkelruits ramen met dito bovenlicht. In het midden bevat de gevel op de begane grond een toegang met deur met glaspaneel bezet met glas-in-lood met in het midden een gebrandschilderd medaillon, voorstellende een hindernis met hoefijzer. Boven de deur een enkelruits bovenlicht. Links van de deur een klein enkelruits venster en geheel links een enkelruits stolpraam met dit bovenlicht. Boven de serre een balkon met gesneden balustrade, dat zich voortzet boven de toegang in het midden van de gevel. Het balkon is toegankelijk via een tweetal enkelruits stolpdeuren met dito bovenlichten. Naast de linker stolpdeur een klein enkelruits venster en geheel links een enkelruits stolpraam met dito bovenlicht. Het dakvlak heeft een niet oorspronkelijk dakkapel.
De RECHTER ZIJGEVEL bevat op de begane grond links een niet oorspronkelijke uitbouw. In het midden een oorspronkelijke uitbouw met verschillende hoogtes. Tegen de achtergevel van deze uitbouw een vermoedelijk oorspronkelijk schuurtje. De middelste uitbouw heeft in de zijgevel een niet oorspronkelijk venster en in de voorgevel een enkelruits stolpraam met dito bovenlicht. De verdieping heeft in het midden een T-venster met enkelruits bovenlicht.
Het INTERIEUR bevat onder meer een gang en hal met wit marmeren onderdorpels, plinten en vloer, een trap met gietijzeren balusters, paneeldeuren in geprofileerde kozijnen en stucplafonds met rijke midden- en hoekornamenten. De ornamenten van de stucplafonds zijn zeer waarschijnlijk afkomstig van het Atelier Silberling & Zoon te Amsterdam. De haldeur is bezet met glas-in-lood met in het midden een medaillon met gebrandschilderd paardenhoofd.
Het pand is gelegen in een ruime tuin met niet oorspronkelijke aanleg, aan de straatzijde afgesloten met een eenvoudig smeedijzeren spijlenhek met gietijzeren hekpijlers.
In de tuin staat rechtsachter een in halfsteens verband gemetseld bakstenen schuurtje op rechthoekige grondslag onder een met gesmoorde Hollandse pan gedekt zadeldak. Het schuurtje is aan de rechter zijde uitgebreid. De gevels hebben een gepleisterde plint. De voorgevel heeft in het midden een houten paneeldeur met halfrond 3-ruits bovenlicht. Links en rechts daarvan een hoog smal meerruits rondboogvenster met diagonale roedeverdeling. De geveltop heeft een 4-ruits oculusvenster met diagonale roedeverdeling. Boven de vensters en deur een halfsteens, enigszins uitgemetselde rollaag, die is omgezet boven de halfronde bovenlichten. Het oculusvenster heeft een omlijsting van een uitgemetselde halfsteens rollaag. De linker zijgevel is blind, de achtergevel bevat een klein enkelruits venster ontlast door een steens rollaag. De rechter zijgevel is niet oorspronkelijk.
Waardering
VILLA met schuurtje en hekwerk, met invloeden van het eclecticisme uit de periode rond 1880.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en - vooral wat betreft het exterieur - vrij gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een stadsvilla met ornamentiek beïnvloed door het eclecticisme. Het pand valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals het geavanceerde materiaalgebruik en de rijke ornamentiek. Karakteristiek zijn onder meer de serres, de gesneden kozijn(onderdelen) en de rijke bepleistering. Er is sprake van een ensemblewaarde als onderdeel van de villawijk de Parken, waarbinnen het pand behoort tot de omstreeks 1900 gangbare villatypen, welke samen met de oudere en later typen en stijlen zeer goed de ontwikkeling van de villabouw weergeven.
- Van stedenbouwkundige waarde door de situering aan de zuidwestrand van het Oranjepark. De Kerklaan bezit hier nog een in vrij gave staat bewaard bestand aan historische huizen, die tezamen met de vele particuliere en openbare groenelementen een aantrekkelijk, waardevol straatbeeld vormen.
- Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het pand is gebouwd als huisvesting van de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale villa's in ruim opgezette romantisch aangelegde villawijken. De Parken behoort tot de grootste en oudste villawijken van dit type in ons land en de aanleg droeg er toe bij dat het aanzien van het dorp en de sociale gelaagdheid van haar bevolking sterk veranderde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Large detached VILLA situated on the south-western side of the Kerklaan as part of the perimeter development on this side of the Oranjepark. The building is presumed to have been built around 1880 in a style influenced by Eclecticism. The villa is no longer in use as a residence. An office has been established within it. During recent restoration, the two chimneys on the roof were removed. For the new function, the garden has been modified and parking spaces have been created. In the garden, which is enclosed on the street side by fencing, there is a shed.
Description
The building, constructed in running bond brickwork on a rectangular plan, has two storeys beneath a hipped roof covered with laid Hollandese tiles. The front and side facades have a rendered plinth, a rendered stringcourse and richly profiled corner pilasters. These pilasters are rendered on the ground floor in ashlar pattern with a pseudo-capital with half-spheres in the frieze; on the first floor they are executed as double flat half-columns with composite capitals. The facades are topped with a cornice with rendered architrave and frieze and wooden cornice behind which is a gutter. The frieze on the front facade is fitted with cassettes. The windows are supported by one-and-a-half brick segmental arches with alternating recessed headers and rendered keystones with diamond head. The rear facade has only a painted plinth and flat segmental arches. All windows are arched and the fanlights are fitted with multicoloured stained glass in pastel pink and green.
The symmetrically arranged FRONT FACADE has a central projection, which on the ground floor is rendered in ashlar pattern and is topped with a pseudo-cornice, of which the frieze is fitted with half-spheres. The projection contains a straight-topped portico with entrance, consisting of a wooden panelled door with glass panels behind decorative ironwork and a single-light fanlight. The first floor has a T-window with single-light fanlight. Below the window a rendered field with a centrelis motif. The projection is accentuated at roof level by a curved pediment with cresting and in the tympanum a centrelis motif. On either side of the projection, the facade contains single-light sash windows on the ground floor and single-light casement windows on the first floor, all with single-light fanlight. Below the windows on the ground floor a rendered field with centrelis motif. The roof plane has two zinc (?) roof dormers with oeil de boeuf and baroque surround. The oculus windows have glazing bars in the form of a Star of David.
The LEFT SIDE FACADE contains on the left a large masonry rectangular conservatory with corner pilasters. These pilasters are rendered in ashlar pattern with a pseudo-capital with half-spheres in the frieze. The parapet contains decorative brickwork. The frames have richly carved frames. The conservatory is finished with a wooden profiled gutter moulding on carved corbels and with a dentil moulding. The front facade of the conservatory has a single-light three-light window with lower windows and fanlights. The left side facade contains in the middle double single-light sash doors with panel infill and a divided fanlight and on either side a single-light window with fanlight. The rear facade of the conservatory has a single-light two-light window with divided fanlight. To the right of the conservatory a single-light sash window with ditto fanlight. Above the conservatory a balcony with wooden carved balustrade, accessible via two single-light casement doors with ditto fanlights. On the right, the first floor has a T-window with single-light fanlight.
The REAR FACADE has on the right a wooden rectangular conservatory. The side walls of the conservatory have a single-light two-light window with divided fanlights. The front plane has double single-light sash doors with divided fanlight and on either side single-light windows with ditto fanlight. In the middle, the facade on the ground floor contains an entrance with a door with glass panel fitted with stained glass with in the centre a stained-glass medallion, depicting a jump with horseshoe. Above the door a single-light fanlight. To the left of the door a small single-light window and far left a single-light casement window with ditto fanlight. Above the conservatory a balcony with carved balustrade, which continues above the entrance in the middle of the facade. The balcony is accessible via two single-light casement doors with ditto fanlights. Next to the left casement door a small single-light window and far left a single-light casement window with ditto fanlight. The roof plane has a non-original roof dormer.
The RIGHT SIDE FACADE contains on the ground floor on the left a non-original extension. In the middle an original extension with varying heights. Against the rear facade of this extension a presumed original shed. The middle extension has a non-original window in the side facade and in the front facade a single-light casement window with ditto fanlight. The first floor has in the middle a T-window with single-light fanlight.
The INTERIOR contains among other things a corridor and hall with white marble thresholds, plinths and floor, a staircase with cast-iron balusters, panelled doors in profiled frames and stucco ceilings with rich central and corner ornaments. The ornaments of the stucco ceilings are very likely from the Atelier Silberling & Zoon in Amsterdam. The hall door is fitted with stained glass with in the centre a medallion with a stained-glass horse's head.
The building is situated in a spacious garden with non-original layout, enclosed on the street side with a simple wrought-iron railings fence with cast-iron fence posts.
In the garden stands to the rear right a shed constructed in half-brick bond brickwork on a rectangular plan beneath a gabled roof covered with laid Hollandese tiles. The shed has been extended on the right side. The facades have a rendered plinth. The front facade has in the middle a wooden panelled door with semi-circular 3-light fanlight. To the left and right thereof a tall narrow multi-light round-arch window with diagonal glazing bars. The gable top has a 4-light oculus window with diagonal glazing bars. Above the windows and door a half-brick, somewhat projecting roll moulding, which curves above the semi-circular fanlights. The oculus window has a surround of a projecting half-brick roll moulding. The left side facade is blank, the rear facade contains a small single-light window supported by a brick roll moulding. The right side facade is not original.
Valuation
VILLA with shed and fencing, with influences of eclecticism from the period around 1880.
- Of architectural historical value as a good and - especially as regards the exterior - fairly well-preserved example of an urban villa with ornaments influenced by eclecticism. The building stands out due to high-quality aesthetic qualities, such as the advanced use of materials and the rich ornamentation. Characteristic features include among others the conservatories, the carved frames (components) and the rich rendering. There is an ensemble value as part of the villa district de Parken, within which the building belongs to the villa types common around 1900, which together with the older and later types and styles very well illustrate the development of villa construction.
- Of urban planning value due to its location on the south-western edge of the Oranjepark. The Kerklaan here still has a collection of historic houses preserved in fairly good condition, which together with the many private and public green elements form an attractive, valuable streetscape.
- Of cultural-historical value as a recognizable element from a social development. The building was constructed as housing for the new and affluent urban elite, who preferred to settle in substantial villas in spaciously laid out romantically designed villa districts. De Parken belongs to the largest and oldest villa districts of this type in our country and the layout contributed to the fact that the appearance of the village and the social stratification of its population changed dramatically.
Nearby in the register
- Woonhuis, Kerklaan 29Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kerklaan 41Woonhuisunder 1 mi
- OranjeparkTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Onderwijzerswoning, Kerklaan bij 21Dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.