TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

De Vijf Werelddelen/Vrij Entrepot

Rotterdam, Zuid-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Opslag
Function
Pakhuis
Category
onroerend gebouwd
Built
1875 - 1879
Address
Handelsplein 3, 3071 PR Rotterdam (and others)
Place
Rotterdam
Province
Zuid-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
51.91114, 4.50050
Monument number
513927

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

TU Delft Library

5 historical maps cover this location, the earliest the 1860 map "Rotterdam" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding:

Voormalig ENTREPOTGEBOUW 'De Vijf Werelddelen' in oorsprong bestemd voor de belastingvrije opslag van transitogoederen. Tussen 1875-1879 gebouwd in utilitaire eclectische bouwstijl op initiatief van L. Pincoffs en H.A. Then-Bergh, de directeuren van de in 1872 opgerichte Rotterdamsche Handels Vereeniging (R.H.V.), naar ontwerp van architectenbureau G.J. Morre en Co. te Delft. Bij de technische uitvoering van het destijds modernste pakhuis ter wereld waren Th.J. Stieltjes als hoofdingenieur van de R.H.V. en zijn assistent en latere opvolger ir. W.A. Mees nauw betrokken. De onderbouw werd aanbesteed door het aannemersbedrijf Engel & Van Krevelden, de bovenbouw door aannemer D. Warnsink. In verband met de bereikbaarheid vanaf het water werd het gebouw voorzien van een eigen insteekhaven aan de Binnenhaven, de Entrepothaven. Het Vrij Entrepot was bovendien direct bereikbaar voor goederenwagons. Na het faillissement van de R.H.V. in 1882 werd na langdurig onderhandelen tussen de directie, de gemeente en het Rijk besloten dat vanaf 1 mei 1885 de gemeente Rotterdam het Vrij-Entrepot zou exploiteren.

N.B. Het veempand America werd in 1962 gedeeltelijk door een brand verwoest en is een jaar later hersteld met een gewijzigde indeling.

De zuidelijke gevel van het complex werd rond dezelfde tijd bovendien ingrijpend gemoderniseerd door een aanzienlijke uitbreiding van de laadmogelijkheid. Hiervoor werden voor de laaddeuren op de derde verdieping betonnen laadbalkons aangebracht, de ijzeren laadbalkons op de tweede verdieping werden verbreed en samengevoegd tot één doorlopend balkon met een betonnen vloer en het bestaande laadbalkon op de eerste verdieping werd verbreed door het aanbrengen van een betonnen vloer, waarbij gebruik werd gemaakt van de oorspronkelijke galerij van gietijzeren kolommen en stalen liggers. In hetzelfde jaar werden aan de noordgevel op het dak ijzeren hijsbalken aangebracht. In 1997 heeft het gehele entrepotgebouw een andere bestemming gekregen.

Omschrijving:

Sober vormgegeven groot Vrij-Entrepot (197,50m bij 37,25m) met een rechthoekige plattegrond op een speciaal daartoe aangelegde kade opgetrokken, met lange zijde direct aan de Entrepothaven van vijf vemen.

Het omliggende terrein van 3500 vierkante meter was oorspronkelijk ommuurd. Het pakhuis, met een totale opslagruimte van 30.536 vierkante meter, telt vier bouwlagen boven een waterdichte kelderverdieping met hoge gewelven van ongewapend beton. Het geheel is opgetrokken in rode baksteen met natuurstenen dorpels, sluitstenen en tussen de begane grond en de eerste verdieping cordonlijsten. Het gebouw is gefundeerd op 8.380 houten palen waarop via houten balken (kespen) de gemetselde muren rusten. De zo goed als vrije plattegrond wordt gedragen door 192 I-vormige gietijzeren kolommen, geplaatst in een stramien van 5,22 bij 5,33 meter. Dwars door het gebouw zijn over de gehele breedte vier, tot twee meter boven de dakbedekking reikende en door de gevel schietende, brandmuren opgetrokken, bestaande uit 44 cm breed metselwerk afgedekt met natuurstenen ezelsruggen. Hierdoor ontstaat de heldere indeling van het gebouw in vijf veempanden waarvan de buitenste een identieke lengte van 26,77 meter (vijf traveeën) hebben en de drie middelste elk een lengte van 47,88 meter (negen traveeën). Het complex is twee vemen (zeven traveeën) diep. Elk deel draagt de naam van één aan de vijf werelddelen, van oost naar west: Afrika, Europa, America, Azië en Australië. Behalve door de brandmuren wordt het gebouw verticaal geleed door lisenen tussen de vensters en de laaddeuren. De kruisvensters zijn alle per drie gekoppeld en zijn evenals de dubbele houten laaddeuren licht getoogd en voorzien van natuurstenen dorpels. De lisenen vonden, thans slechts nog op een aantal plaatsen aanwezig, hun beëindiging in een kanteelachtige opbouw op de uitkragende dakrand en zijn tussen de bouwlagen voorzien van smeedijzeren sierankers met leliemotief. Aan de bovenzijde van de gevel bevindt zich tussen de lisenen een gemetseld boogfries. In de verdiepingen eronder wordt de gevelgeleding bepaald door de ritmiek van vensters en laaddeuren. Aan de zuidzijde heeft de middelste travee van de buitenste twee vemen op iedere verdieping laaddeuren, de overige traveeën vensters. In de tussenliggende drie vemen zijn vensters en laaddeuren alternerend aangebracht. Aan de noordzijde bevinden zich de laaddeuren van de middelste vemen zich ter hoogte van de derde en de zevende travee, terwijl in de buitenste vemen ten opzichte van de zuidgevel de laaddeuren zich één travee dichter bij de brandmuur bevinden. In de zeven traveeën tellende kopse oost- en westgevel bevinden zich op de begane grond zeven licht getoogde inrijpoorten. De verdiepingen erboven hebben in de derde en de vijfde travee laaddeuren, de overige traveeën zijn voorzien van gekoppelde toogvensters. In het hele complex zijn, boven de laaddeuren, op het dak ijzeren hijsbalken aangebracht. Aan de zuidelijke kadezijde van het complex bevindt zich een 10 meter brede galerij met 38 gietijzeren kolommen (achthoekig en met een sober geprofileerd basement en kapiteel), die de kade gedeeltelijk overdekt. Voorts bevinden zich aan de zuidzijde, deels op de kade en deels op het laadbalkon, vier mobiele electrische portaalkranen met een vaste giek en een overdekte houten stuurcabine uit 1908-1913. Deze kranen, aangebracht ter vervanging van de oorspronkelijke hydraulische kettingkranen, werden gefabriceerd door de Haarlemse machinefabriek 'Figee'.

Waardering:

Omvangrijk voormalig Vrij-Entrepotgebouw uit 1875-79 met bijbehorende onderdelen van algemeen belang uit cultuur- en architectuurhistorisch oogpunt en van grote typologische waarde als destijds modernste opslaggebouw ter wereld. Tevens van bijzondere historisch- stedebouwkundige betekenis wegens de functionele relatie met de havenontwikkeling op de linker Maasoever en de beeldbepalende situering.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction:

Former WAREHOUSE BUILDING 'The Five Continents', originally intended for duty-free storage of transit goods. Built between 1875-1879 in utilitarian eclectic architectural style on the initiative of L. Pincoffs and H.A. Then-Bergh, the directors of the Rotterdamsche Handels Vereeniging (R.H.V.) founded in 1872, according to a design by architectural firm G.J. Morre en Co. of Delft. In the technical execution of what was then the most modern warehouse in the world, Th.J. Stieltjes as chief engineer of the R.H.V. and his assistant and later successor ir. W.A. Mees were closely involved. The substructure was contracted to the construction firm Engel & Van Krevelden, the superstructure by contractor D. Warnsink. In connection with accessibility from the water, the building was provided with its own basin at the Binnenhaven, the Entrepothaven. The Free Warehouse was furthermore directly accessible to freight wagons. After the bankruptcy of the R.H.V. in 1882, following protracted negotiations between the management, the municipality and the State, it was decided that from 1 May 1885 the municipality of Rotterdam would operate the Free Warehouse.

N.B. The veem building America was partially destroyed by fire in 1962 and was restored a year later with a modified layout.

The southern facade of the complex was moreover extensively modernised around the same time through a substantial expansion of loading capacity. For this purpose, concrete loading balconies were installed for the loading doors on the third floor, the iron loading balconies on the second floor were widened and joined together into one continuous balcony with a concrete floor, and the existing loading balcony on the first floor was widened by the installation of a concrete floor, making use of the original gallery of cast-iron columns and steel beams. In the same year iron hoisting beams were installed on the roof at the north facade. In 1997 the entire warehouse building was converted to a different use.

Description:

Soberately designed large Free Warehouse (197.50m by 37.25m) with a rectangular ground plan erected on a specially constructed quay, with long side directly facing the Entrepothaven of five veems.

The surrounding area of 3500 square metres was originally enclosed by a wall. The warehouse, with a total storage space of 30,536 square metres, comprises four storeys above a watertight basement floor with high vaults of unreinforced concrete. The whole is constructed in red brick with natural stone mouldings, keystones and cordon mouldings between the ground floor and the first floor. The building is founded on 8,380 wooden piles on which, via wooden beams (kespen), the brick walls rest. The virtually open floor plan is carried by 192 I-shaped cast-iron columns, placed in a grid of 5.22 by 5.33 metres. Across the building along its entire width are four firewalls, reaching up to two metres above the roof covering and passing through the facade, constructed of 44 cm wide brickwork topped with natural stone saddle pieces. This creates a clear division of the building into five veem sections, of which the outer ones have an identical length of 26.77 metres (five bays) and the three middle ones each have a length of 47.88 metres (nine bays). The complex is two veems (seven bays) deep. Each part bears the name of one of the five continents, from east to west: Africa, Europe, America, Asia and Australia. Besides the firewalls, the building is vertically articulated by pilasters between the windows and loading doors. The cross windows are all coupled in threes and, like the double wooden loading doors, are slightly arched and provided with natural stone mouldings. The pilasters, now only present in a number of places, found their termination in a crenellated projection on the projecting roof edge and are provided between the storeys with wrought-iron ornamental wall anchors with a lily motif. At the top of the facade between the pilasters is a brick arch frieze. In the storeys below, the facade articulation is determined by the rhythm of windows and loading doors. On the south side, the middle bay of the outer two veems has loading doors on every storey, the remaining bays have windows. In the three intermediate veems windows and loading doors are arranged alternately. On the north side the loading doors of the middle veems are located at the level of the third and seventh bay, whilst in the outer veems in relation to the south facade the loading doors are positioned one bay closer to the firewall. In the seven bays comprising the copy east and west gables are seven slightly arched entrance gates on the ground floor. The storeys above have loading doors in the third and fifth bays, the remaining bays are provided with coupled arched windows. Throughout the complex, above the loading doors, iron hoisting beams are installed on the roof. At the southern quay side of the complex is a 10 metre wide gallery with 38 cast-iron columns (octagonal with a sober profiled base and capital), which partially covers the quay. Furthermore on the south side, partly on the quay and partly on the loading balcony, are four mobile electric portal cranes with a fixed jib and a covered wooden control cabin from 1908-1913. These cranes, installed in place of the original hydraulic chain cranes, were manufactured by the Haarlem engineering works 'Figee'.

Valuation:

Large former Free Warehouse building from 1875-79 with associated components of general importance from a cultural and architectural historical perspective and of great typological value as the most modern storage building in the world at the time. Also of particular historical and urban planning significance due to the functional relationship with port development on the left bank of the Meuse and its prominent visual position.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map