Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Rolbrêgedyk 6
Tijnje, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1921
- Address
- Rolbrêgedyk 6, 8406 AN Tijnje (Opsterland 21)
- Place
- Tijnje
- Municipality
- Opsterland
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.03179, 5.99433
- Monument number
- 513182
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "11 Heerenveen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De ZAALKERK van de gereformeerde gemeente te Tijnje ligt aan het eind van de dorpsbebouwing en is traditioneel georiënteerd naar de windrichtingen. Het gebouw is in 1921 in eclectische trant gebouwd naar ontwerp van de architect/constructeur G. Draaisma C.C.C. uit Heerenveen en uitgevoerd door de aannemer H. Diepenbroek uit Heerenveen. Het gebouw behoort tot de vroegste kerkgebouwen opgetrokken in uitsluitend gewapend beton. Een gedenksteen herinnert aan dit feit: "DE EERSTE BETONSTORTING AAN DIT KERKGEBOUW HEEFT PLAATS GEHAD DEN 12 JANUARI 1921, DOOR Ds. F. BRUINSMA. De kerk werd op 7 juli 1921 ingewijd. Een vergelijkbaar betonnen kerkgebouw werd op 3 januari 1921 aangevangen aan de burgemeester Falkenaweg 12 te Heerenveen door de aannemer H. Diepenbroek, die daarvoor ook de eerste schetsen had geleverd, maar waarvan het uiteindelijk uitgevoerde ontwerp getekend is door de architect A. Nauta uit Leeuwarden en de betonconstructie werd berekend door constructeur C. Draaisma C.C.E.. Het oorspronkelijke orgel was afkomstig uit de oude Gereformeerde kerk te Heerenveen. Het was in 1976 onbespeelbaar geworden en herstel was te duur, waarna het instrument grotendeels is gesloopt. In 1992 is de zuidzijde van de consistorie doorgebroken en verbonden met een gang en kerklokaal: dit gedeelte valt buiten de bescherming van rijkswege.
Omschrijving
Het kerkgebouw heeft globaal een rechthoekig grondplan, waaraan kleinere aanbouwen met de hoofdingang en de consistoriekamer tegen respectievelijk de voor- en achtergevel zijn toegevoegd. Het gebouw is geheel uitgevoerd in gewapend beton onder een zadeldak belegd met sneldekpannen. De kerkzaal is vier raamtraveeën diep, geleed door lisenen met imitatie rustica bekleding en door dito hoeklisenen van hoofd- en aanbouwen met een brede gootlijst als gevelafsluiting. Tegen de voorgevel aangebouwd is het voorportaal onder zadeldak belegd met sneldekpannen: een tweetreeds stoep en een dubbele houten toegangsdeur met decoratief smeedijzeren hang- en sluitwerk; het bovenlicht is halfrond met spaken. Het voorportaal wordt afgesloten door een klimmende gevellijst. In de beide korte zijgevels van het voorportaal een klein verticaal venster. De westgevel wordt door een smalle lijst geleed en afgesloten door een klimmende gevellijst: aan weerszijden van het portaal zijn halfronde tweelichtvensters met gekleurd glas-in-lood. In de geveltop twee enkelvoudige en één samengesteld boogvenster met een radvenster in het midden: alle met gekleurd glas-in-lood. De vensters worden afgesloten door een imitatiestrekboog met schijnvoegen in het beton. De linker- en rechter zijgevel hebben vier betonnen samengestelde rondboogvensters bestaande uit een tweelichtrondboog met radvenster, alle met gekleurd glas-in-lood. De oostzijde van de kerk heeft een verjonging met een aangebouwde kerkenraadskamer, eveneens van beton en met een plat dak. De geveltop van de oostzijde heeft een drielichtvenster met gekleurd glas-in-lood en een klimmende gevellijst. In de krimp aan de noordoostzijde is een toegangsdeur.
Het interieur van de kerk is oorspronkelijk en eenvoudig. De kerkzaal wordt overspannen door een hang- en schoorwerk met ijzeren stangen. Het voorportaal en de voorkerk onder de betonnen koorgalerij met banken hebben een granitovloer. Het bankenplan bestaat uit drie blokken banken, waarvan de buitenste blokken naar het oosten toe enigszins naar het midden toe scharnieren. Aan de oostzijde is onder een absisvormige nis een podium met de preekstoel met opgang aan weerszijden en erboven de orgelgalerij met orgelkas en pijpen: het instrument is grotendeels gesloopt. Orgel en orgelkas zijn niet van waarde uit het oogpunt van monumentenzorg. Aan de zuidzijde van de preekstoel is de gesloten kerkenraadsbank. De deuromlijstingen van de kerkenraadskamer zijn nog oorspronkelijk.
Waardering
De Gereformeerde kerk te Tijnje uit 1921 is van cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling;
- vanwege de zeer hoge mate van belang als uitdrukking van een bouwtechnische ontwikkeling, de betonbouw in het bijzonder;
- vanwege de hoge mate van betekenis van het pionierskarakter;
- vanwege de bijzondere plaats in de geschiedenis van de bouwtechniek v.w.b. de betonbouwmethode en de prefabricatie van bepaalde elementen;
- vanwege de bijzondere betekenis in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de dorpse omgeving;
- vanwege de grote mate van architectonische gaafheid van het exterieur en van het interieur;
- wegens de grote architectuurhistorische, bouwtechnische zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The HALL CHURCH of the Reformed congregation at Tijnje is located at the end of the village settlement and is traditionally oriented towards the cardinal directions. The building was constructed in 1921 in eclectic style after a design by architect/engineer G. Draaisma C.C.C. from Heerenveen and executed by contractor H. Diepenbroek from Heerenveen. The building belongs to the earliest church buildings erected entirely in reinforced concrete. A commemorative stone recalls this fact: "THE FIRST CONCRETE POUR FOR THIS CHURCH BUILDING TOOK PLACE ON 12 JANUARY 1921, BY Rev. F. BRUINSMA. The church was dedicated on 7 July 1921. A comparable concrete church building was begun on 3 January 1921 at burgemeester Falkenaweg 12 in Heerenveen by contractor H. Diepenbroek, who had also provided the first sketches for it, but the final executed design was signed by architect A. Nauta from Leeuwarden and the concrete structure was calculated by engineer C. Draaisma C.C.E.. The original organ came from the old Reformed church in Heerenveen. It had become unplayable in 1976 and repair was too expensive, after which the instrument was largely demolished. In 1992 the south side of the consistory was broken through and connected by a passage to a church meeting room: this section falls outside national monument protection.
Description
The church building has roughly a rectangular ground plan, to which smaller annexes with the main entrance and the consistory room are added against the front and rear facades respectively. The building is entirely executed in reinforced concrete under a gabled roof covered with Spanish tiles. The church hall is four window bays deep, articulated by pilasters with imitation rustication cladding and similar corner pilasters of the main building and annexes with a broad gutter moulding as the facade finish. Built against the front facade is the entrance vestibule under a gabled roof covered with Spanish tiles: a two-step stoop and a double wooden entrance door with decorative wrought-iron fittings and fastenings; the fanlight is semicircular with spokes. The entrance vestibule is closed off by a climbing facade moulding. In both short side facades of the entrance vestibule a small vertical window. The west facade is articulated by a narrow moulding and closed off by a climbing facade moulding: on either side of the portal are semicircular two-light windows with coloured stained glass. In the gable top two simple and one composite arched window with a radial window in the middle: all with coloured stained glass. The windows are closed off by an imitation springing arch with false joints in the concrete. The left and right side facades have four concrete composite round-arched windows consisting of a two-light round arch with radial window, all with coloured stained glass. The east side of the church has a setback with an attached church council room, also of concrete and with a flat roof. The gable top of the east side has a three-light window with coloured stained glass and a climbing facade moulding. In the recess on the north-east side is an entrance door.
The interior of the church is original and simple. The church hall is spanned by a roof truss with iron rods. The entrance vestibule and the front church under the concrete choir gallery with benches have a granite floor. The seating plan consists of three blocks of benches, the outer blocks of which pivot somewhat towards the middle towards the east. On the east side is beneath an apse-shaped niche a platform with the pulpit with access on both sides and above it the organ gallery with organ case and pipes: the instrument is largely demolished. Organ and organ case are of no value from the standpoint of monument conservation. On the south side of the pulpit is the closed church council bench. The door surrounds of the church council room are still original.
Evaluation
The Reformed church at Tijnje from 1921 is of cultural-historical and architectural-historical importance:
- as an expression of a spiritual development;
- because of the very high degree of importance as an expression of a building technological development, concrete construction in particular;
- because of the high degree of significance of the pioneering character;
- because of the special place in the history of building technology regarding the concrete construction method and the prefabrication of certain elements;
- because of the special significance in relation to the structural and visual integrity of the village surroundings;
- because of the great degree of architectural integrity of the exterior and of the interior;
- because of the great architectural-historical and building-technological rarity.
Nearby in the register
- ZuidergemaalGemaal2 mi
- WatermolenIndustrie- en poldermolen2 mi
- Kerk, De Streek 25Kerk en kerkonderdeel2 mi
- Erfscheiding(D1), De Streek bij 25Erfscheiding2 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.