Rijksmonumentenregister · Netherlands
Westenstein
Kollum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1878 - 1879
- Address
- Van Limburg Stirumweg 18, 9291 KB Kollum (Noardeast-Fryslân 21)
- Place
- Kollum
- Municipality
- Noardeast-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.27948, 6.14111
- Monument number
- 512876
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De VILLA "Westenstein" met INRIJHEK staat aan het westelijk uiteinde van de historische oost-west lopende hoofdas van Kollum, met de hoofdingang georiënteerd op de bocht naar het zuiden die de Van Limburg Stirumweg hier maakt. Hierdoor staat het huis op een kruispunt van meerdere zichtlijnen vanaf de openbare weg. De villa staat vrij noordelijk op een groot driehoekig terrein, waarvan de onderste punt een vernieuwde tuinaanleg vormt. Voor het huis ligt een cirkelvormige oprijlaan met een oprit vanaf het zuiden, bereikbaar via een giet- en smeedijzeren inrijhek over een dam; het terrein is nog deels omgracht. De villa is in 1878/79 gebouwd in opdracht van H. Eskes, de toenmalige dijkgraaf en wethouder van Kollum, naar een ontwerp van H.H. Kramer in een eclectische stijl, waarin classicistische en neorenaissance elementen verwerkt zijn. "Westenstein" is zo genoemd als tegenhanger van het uit 1829 stammende "Oostenstein", een villa aan het oostelijke uiteinde van de hoofdas. "Westenstein" is sinds 1964 in gebruik als onderkomen van de dienst Gemeentewerken van Kollumerland. In 1977 is het geheel gerestaureerd naar de originele vorm en is er aan de westzijde nieuwbouw gerealiseerd die met een tussenlid verbonden is aan het historische gedeelte. Hierbij is het monumentale karakter van de villa behouden gebleven. Op de dakschilden zijn enkele nieuwe dakkapellen aangebracht. Deze zijn groter dan de originele dakkapellen maar in een stijl die aansluit bij de villa. De dam is geheel vernieuwd; het inrijhek is gerestaureerd.
Omschrijving
De villa is opgetrokken op een hoge, ruw gepleisterde plint, in bruine baksteen die verlevendigd is met gepleisterde natuurstenen banden, raamomlijstingen en hoeklisenen. Het samengestelde schild-zadeldak is gedekt met zwarte geglazuurde platte Friese pannen. In de dakschilden bevinden zich diverse dakkapellen, waarvan de grotere nieuw zijn en de kleinere bekroond zijn met een driehoekig fronton; geprofileerde goten, met daaronder een doorlopend, licht geprofileerd fries. De plattegrond van de villa is in hoofdvorm rechthoekig, met twee uitgeschoven delen aan de zuid- en oostzijde; beide met tuitgevel onder zadeldak, met een forse timpaanvormige geveltop. Aan de noord/achterzijde steekt een vijfzijdig trappenhuis onder plat dak deels uit het dakschild. De T-vensters met getoogd bovenlicht zijn omlijst met geprofileerde wenkbrauwbogen met sluitsteen, met elkaar verbonden door een cordonlijst ter hoogte van de tussendorpel. In de oksel, naast de uitbouw in de zuidelijke voorgevel, bevindt zich de hoofdingang; een nieuwe deur met origineel bovenlicht en lantaarn. Voor het rechter geveldeel is een bordes met trap en rijk gedecoreerd smeedijzeren hekwerk tussen bakstenen pijlers. De imitatie-rustica hoeklisenen van de tuitgevel zijn getand en lopen getrapt door in de schuin opgaande geveltop. De gevelafsluiting wordt gevormd door een blok waarop een hoofdgestel: een fries waarin consoles; daarop een driehoekig fronton en een ijzeren mast met windvaan. Het centrale verdiepingsvenster heeft een halfrond balkon met houten balustrade met eenvoudige spijlen. De tuitgevel aan de oostzijde heeft dezelfde vormgeving. Op de eerste bouwlaag een driezijdige erker, waarop een balkon; een balustrade met hetzelfde smeedijzeren hekwerk als het bordes. Achter in de oostgevel is de vroegere dienstingang: een vernieuwde deur onder origineel bovenlicht.
De PLATTEGROND is vrij origineel -met name op de eerste bouwlaag- en bevat ondanks de aanpassing voor kantoorgebruik nog originele onderdelen waaronder de schuifdeuren tussen de kamers en suite, paneeldeuren, deurlijsten en stucplafonds; op de verdieping zijn de balken zichtbaar gehouden, maar is de indeling en afwerking gewijzigd.
Het giet- en smeedijzeren INRIJHEK heeft aan elke zijde twee gecanneleerde hekpijlers met daarop een vaasvorm. De spijlpunten zijn bewerkt; in het openslaande dubbele middendeel van het hekwerk is de naam Westenstein in twee delen tussen de spijlen aangebracht, in licht gebogen verloop.
Waardering
De villa "Westenstein" met inrijhek uit 1879 te Kollum is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als één van de grotere villa's langs de historische hoofdas te Kollum, van een in dat gebied belangrijke familie;
- vanwege de toegepaste eclectische bouwstijl, waarin zowel classicistische als neorenaissance elementen zijn verwerkt;
- als typerend voorbeeld van het oeuvre van de architect;
- vanwege de hoge mate van gaafheid van het exterieur;
- vanwege de redelijke mate van gaafheid van het interieur;
- vanwege de beeldbepalende ligging aan de entree van het dorp.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The VILLA "Westenstein" with ENTRANCE GATE stands at the western end of the historical east-west running main axis of Kollum, with the main entrance oriented towards the bend to the south which the Van Limburg Stirumweg makes here. By this means the house stands at the intersection of several sight lines from the public road. The villa stands freely towards the north on a large triangular plot, of which the lower point forms a renovated garden layout. Before the house lies a circular driveway with an entrance drive from the south, accessible via a cast- and wrought-iron entrance gate over a dam; the terrain is still partly moated. The villa was built in 1878/79 on behalf of H. Eskes, the then dike reeve and alderman of Kollum, to a design by H.H. Kramer in an eclectic style, in which classical and neo-Renaissance elements are incorporated. "Westenstein" was so named as a counterpart to "Oostenstein", dating from 1829, a villa at the eastern end of the main axis. "Westenstein" has been in use since 1964 as accommodation for the Works Department of Kollumerland. In 1977 the whole was restored to its original form and new construction was realised on the west side connected to the historic section by an intermediate section. In this the monumental character of the villa has been retained. Several new roof dormers have been placed on the roof ridges. These are larger than the original dormers but in a style which complements the villa. The dam has been completely renewed; the entrance gate has been restored.
Description
The villa is built on a high, roughly plastered plinth, in brown brick enlivened with plastered ashlar bands, window surrounds and corner listel. The composite hipped-gabled roof is covered with black glazed flat Frisian tiles. In the roof ridges are various roof dormers, of which the larger ones are new and the smaller ones crowned with a triangular pediment; moulded gutters, with below it a continuous, lightly moulded frieze. The floor plan of the villa is basically rectangular, with two projecting sections on the south and east side; both with spout gable under gabled roof, with a substantial pediment-shaped gable top. On the north/rear side a five-sided staircase under a flat roof projects partly from the roof ridge. The T-windows with arched fanlights are framed with moulded eyebrow arches with keystone, connected to each other by a string course at the height of the intermediate mullion. In the angle, beside the projection in the southern front facade, is the main entrance; a new door with original fanlight and lantern. Before the right facade section is a platform with steps and richly decorated wrought-iron railings between brick pillars. The imitation-rusticated corner listel of the spout gable are toothed and run stepped through in the slanted rising gable top. The gable termination is formed by a block on which a main cornice: a frieze with consoles; upon it a triangular pediment and an iron mast with weathervane. The central upper-storey window has a semicircular balcony with wooden balustrade with simple balusters. The spout gable on the east side has the same design. On the first storey a three-sided bay window, on which a balcony; a balustrade with the same wrought-iron railings as the platform. Behind in the east facade is the former service entrance: a renewed door beneath original fanlight.
The FLOOR PLAN is fairly original - particularly on the first storey - and contains, despite adaptation for office use, original components including the sliding doors between the en-suite rooms, panelled doors, door frames and stucco ceilings; on the upper storey the beams have been left exposed, but the layout and finish have been altered.
The cast- and wrought-iron ENTRANCE GATE has on each side two fluted gate pillars with a vase shape upon them. The spire points are worked; in the opening double central section of the railings the name Westenstein is placed in two parts between the spires, in a lightly curved flow.
Valuation
The villa "Westenstein" with entrance gate from 1879 in Kollum is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as one of the larger villas along the historical main axis in Kollum, of an important family in that area;
- because of the applied eclectic building style, in which both classical and neo-Renaissance elements are incorporated;
- as a typical example of the oeuvre of the architect;
- because of the high degree of preservation of the exterior;
- because of the reasonable degree of preservation of the interior;
- because of the image-determining location at the entrance to the village.
Nearby in the register
- Woonhuis, Van Limburg Stirumweg 2Woonhuisunder 1 mi
- Dokterswoning, Voorstraat 5Dienstwoningunder 1 mi
- Schuur (G), Voorstraat 7Opslagunder 1 mi
- Dienstwoning(K4), Voorstraat 7Dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.