Rijksmonumentenregister · Netherlands
Dokterswoning, Voorstraat 5
Kollum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Dokterswoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1913
- Address
- Voorstraat 5, 9291 CC Kollum (Noardeast-Fryslân 21)
- Place
- Kollum
- Municipality
- Noardeast-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.27977, 6.14569
- Part of complex
- 512866
- Monument number
- 512867
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "6 Leeuwarden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
DOKTERSWONING met aangebouwd KOETSHUIS en HEK, behorende bij het complex met koetsierswoning te Kollum uit 1913. Het exterieur van de woning is zeer gaaf: een vergroting van de serre met een travee is in plusminus 1985 zeer zorgvuldig uitgevoerd met gebruikmaking van originele materialen en vormgeving. Hiervoor is glas-in-lood gebruikt uit de serre zelf, van de zijde die niet naar de straat gericht is. De roedeverdeling van een dakkapel aan de straatzijde is verwijderd. In de westelijke topgevel zijn twee nieuwe vensters geplaatst, in aansluitende trant. Het interieur van het woongedeelte is niet bekeken, aangezien de eigenaar daarvoor geen toestemming geeft. Bekend is dat de originele keuken aan de achterzijde is verbouwd tot praktijkkamer, en dat een nieuwe keuken is geplaatst in een deel van de serre. Het praktijkgedeelte is wel gezien: dit is gemoderniseerd en bevat geen monumentale interieuronderdelen. De plattegrond is vrijwel origineel.
Omschrijving
De hoofdvorm van de dokterswoning is een doosvorm, gedekt door een steil, afgeknot schilddak, gedekt met oranje geglazuurde platte Friese pannen; keramieken pirons; een houten dakkapel onder afzaat in het voorste dakschild; strak geprofileerde windveren en houten goten met houten consoles, die in het bovendeel der gevels overgaan in getrapt metselwerk; hoge, deels bakstenen, deels gepleisterde schoorstenen. Vanuit de hoofdvorm zijn verschillende volumes uitgebouwd, deels onder plat dak (westzijde) en deels onder zadeldak (zuid- en westzijde) met tuitgevels; aan de oostzijde een uitbouw onder tentdak met een rechtopgaande gevel. De gevels zijn witgepleisterd op een uitgemetselde plint van gesinterde baksteen; tuit- en topgevels hebben verticaal beschot van kraalhout, aan de onderzijde schubvormig afgewerkt. Het huis bevat voornamelijk H-vensters met Art Nouveau glas-in-lood decoraties in de bovenlichten.
Boven de vensters bevinden zich donkerrode betonnen lateien met eenvoudige geometrische uitsparingen. Daarboven een rollaag van rode baksteen; eenzelfde rollaag dient als cordonlijst ter hoogte van onder- en bovendorpels. De voorgevel van de woning is geaccentueerd door een hoefijzervormige balkonopening met brede geprofileerde lijst van roodbruin geschilderd beton. De opengewerkte borstwering van het balkon is van geglazuurde roodbruine steen en rust op een driezijdige erker; natuurstenen knoppen op de hoekpijlers. De rechtopgaande oostgevel wordt beëindigd met een halfrond fronton, waaronder in de gevel een bruinrode cirkel in het pleisterwerk is aangebracht. De drie verdiepingsvensters hebben glas-in-lood bovenlichten. Daaronder steunt het portiek onder lessenaarsdak van de hoofdingang op een smalle uitbouw en een gemetselde kolom die net als de borstwering van geglazuurde roodbruine baksteen is. De dubbele, met aan Art Nouveau verwant houtsnijwerk bewerkte, voordeur heeft boven- en zijlichten met glas-in-lood; granieten bordes. In het achterste deel van de oostgevel is de praktijkingang, in de hoek met het koetshuis. De -recent verlengde- houten serre op de zuidwesthoek van de villa staat op een gemetselde onderbouw; deels glas-in-lood bovenlichten, en eenvoudig gedecoreerde stijlen; vernieuwde openslaande deuren en een verhoogd gemetseld bordes met opengewerkte borstwering; op de serre een houten balkonbalustrade. Het KOETSHUIS staat onder een zadeldak met uitgebouwde topgevel, parallel aan de straat, en is aangebouwd aan de achterzijde van het huis. Boven de licht getoogde dubbele tweeruitsdeuren aan de voorzijde van het koetshuis bevindt zich een topgevel met twee vensters met drieruits bovenlicht. In de oostelijke zijgevel ijzeren, negenruitsvensters met rondboogvormige vijfruits bovenlichten. Het giet- en smeedijzeren HEKWERK is eenvoudig gedecoreerd, met puntvormige spijlen, onderbroken door spijlen die via een boog met elkaar verbonden zijn; de pijlers aan weerszijden van de oprit zijn van witgeverfd beton, aan de basis deels bekleed met roodbruine baksteen.
Waardering
De dokterswoning met aangebouwd koetshuis en hek uit 1913 te Kollum is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als essentieel ruimtelijk en functioneel onderdeel van het complex;
- vanwege de toegepaste bouwstijl in Overgangsarchitectuur, met Art Nouveau elementen;
- vanwege de uitgewogen ornamentiek;
- vanwege de zeer hoge mate van gaafheid van het exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
DOCTOR'S HOUSE with adjoining CARRIAGE HOUSE and FENCE, belonging to the complex with coachman's house at Kollum from 1913. The exterior of the house is in very good condition: an enlargement of the conservatory with a bay was executed very carefully around 1985 using original materials and design. For this, leaded glass was used from the conservatory itself, from the side not facing the street. The glazing bars of a roof dormer on the street side were removed. Two new windows have been placed in the western gable, in a matching style. The interior of the residential part was not inspected, as the owner did not give permission for this. It is known that the original kitchen at the rear was converted into a consulting room, and that a new kitchen was placed in part of the conservatory. The consulting part was seen: this has been modernized and contains no monumental interior components. The floor plan is virtually original.
Description
The main form of the doctor's house is a box shape, covered by a steep, truncated hipped roof, tiled with orange glazed flat Frisian tiles; ceramic ridge tiles; a wooden roof dormer under an eave in the front roof slope; tautly profiled wind braces and wooden gutters with wooden consoles, which transition in the upper part of the gables into stepped brickwork; tall chimneys, partly brick, partly rendered. From the main form various volumes are built out, partly under flat roofs (west side) and partly under gabled roofs (south and west sides) with spout gables; on the east side an extension under a pyramidal roof with an upright gable. The gables are rendered white on an exposed base of sintered brick; spout and gable ends have vertical boarding of beaded wood, finished scallop-fashion at the bottom. The house contains mainly H-windows with Art Nouveau leaded glass decorations in the fanlights.
Above the windows are dark-red concrete lintels with simple geometric recesses. Above these a row of red brick; a similar row serves as a string course at the level of the lower and upper window sills. The front gable of the house is accentuated by a horseshoe-shaped balcony opening with wide profiled moulding of reddish-brown painted concrete. The open-worked balcony balustrade is of glazed reddish-brown stone and rests on a three-sided bay; natural stone knobs on the corner piers. The upright east gable is terminated with a semicircular pediment, under which a reddish-brown circle is applied in the plasterwork of the gable. The three storey windows have leaded glass fanlights. Below this the porch under a lean-to roof of the main entrance is supported on a narrow extension and a built-up column, which like the balustrade is of glazed reddish-brown brick. The double front door, ornamented with woodcarving related to Art Nouveau, has upper and side lights with leaded glass; granite steps. In the rear part of the east gable is the consulting entrance, in the corner with the carriage house. The -recently extended- wooden conservatory on the southwest corner of the villa stands on a built-up base; partly leaded glass fanlights, and simply decorated mullions; renewed glazed doors and a raised built-up platform with open-worked balustrade; on the conservatory a wooden balcony balustrade. The CARRIAGE HOUSE stands under a gabled roof with extended gable, parallel to the street, and is adjoined to the rear of the house. Above the slightly arched double two-pane doors on the front of the carriage house is a gable with two windows with three-pane fanlights. In the east side gable iron, nine-pane windows with semicircular five-pane fanlights.
The cast and wrought iron FENCING is simply decorated, with pointed pales, interrupted by pales connected to each other via an arch; the piers on either side of the drive are of whitewashed concrete, at the base partly faced with reddish-brown brick.
Valuation
The doctor's house with adjoining carriage house and fence from 1913 at Kollum is of general cultural-historical and architectural-historical significance:
- as an essential spatial and functional component of the complex;
- because of the applied building style in Transitional architecture, with Art Nouveau elements;
- because of the considered ornamentation;
- because of the very high degree of integrity of the exterior.
Nearby in the register
- Schuur (G), Voorstraat 7Opslagunder 1 mi
- Dienstwoning(K4), Voorstraat 7Dienstwoningunder 1 mi
- Industrie, Voorstraat 15Industrieunder 1 mi
- Woonhuis, Van Limburg Stirumweg 2Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.