Rijksmonumentenregister · Netherlands
"""Ponyschuur"""
Franeker, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Landbouwschuur
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1931 - 1932
- Address
- Harlingerweg 80 C, 8801 PD Franeker (Waadhoeke 21)
- Place
- Franeker
- Municipality
- Waadhoeke
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.18511, 5.51406
- Part of complex
- 512679
- Monument number
- 512682
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Stanford LibrariesUtrecht University Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1937 map "North west Europe 1:250,000" (Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De (voormalige) LANDBOUWSCHUUR hoort bij het complex van het Psychiatrisch Ziekenhuis te Franeker, dat begin jaren '30 als buitenafdeling van het reeds bestaande Gesticht binnen de stadsgracht werd gerealiseerd. De landbouwschuur werd gebouwd als: "Schuur met werk- en bergruimten en varkenshokken". Dit is de omschrijving van het gebouw op de bouwtekening uit 1932 van de hand van de ontwerper, gemeentearchitect M.B. van Dorth. De behoefte aan een werkruimte op het terrein van het ziekenhuis paste binnen de nieuwe opvattingen over de zorg van geestelijk zieke patiënten, die al vanaf de laatste decennia van de vorige eeuw veel veranderingen in de gezondheidszorg hadden veroorzaakt. Gedacht werd dat de zogenaamde "arbeidstherapie" het genezingsproces zou bevorderen. De patiënten moest niet meer op een kamer worden opgesloten, maar zij moesten ook actief zijn en arbeid werd gezien als onderdeel van hun therapie-activiteiten. De schuur ligt ten westen van het terrein, ten noorden van de Harlingerweg en tegenwoordig buiten het huidige ziekenhuis-terrein, op een vrij geïsoleerde open plek. De voorgevel is naar het oosten gericht. Ten zuiden van de schuur bevindt zich de theekoepel. De schuur is gebouwd in een bouwstijl waarbij elementen van de Amsterdamse School en van de Interbellum-architectuur zijn toegepast. Het grote rieten dak en het gebruikte bouwmateriaal passen bij het landschap van het Friese platteland en bij de functie van het gebouw. De schuur is nu eigendom van de gemeente, heeft niet meer de oorspronkelijke functie en wordt aan derden verhuurd.
Het INTERIEUR is volledig gewijzigd en komt niet in aanmerking voor bescherming.
Omschrijving
De schuur heeft een rechthoekige plattegrond en wordt gedekt door een rieten schilddak met wolfseind en rietvorsten op de nok. De schuur is één bouwlaag hoog en heeft een hoge zolderruimte onder het grote rieten dak. De voor de gevels gebruikte bouwmaterialen zijn baksteen en hout. De gevels zijn tot de onderdorpel van de vensterpartijen in bruine bakstenen opgetrokken. De lintvoegen zijn verdiept, de stootvoegen opgevuld. Vanaf deze hoogte zijn de bakstenen tot onder het rieten dak beschoten met gepotdekselde houten delen.
De voorgevel en de achtergevel zijn gelijk. In het midden bevindt zich een brede houten inrijdeur, waaraan links en rechts twee vensterstroken zijn toegevoegd, in de vorm van horizontale zijlichten. De stroken zijn vijfdelig en ieder deelvenster bestaat uit drie lichten. Rechts zijn drie van de vijf vensters draaivensters. In de top, onder het wolfseind van het rieten dak, is een strook van vier horizontaal gelegen kruisvensters geplaatst. De twee middelste zijn valvensters.
De zuid- en noordgevel zijn in bakstenen opgetrokken tot aan de onderdorpel van de horizontale vensterpartijen en voorzien van een driedelig venster met een drieruitsvenster, waarvan één een draaivenster is. Dit venster is half op de bakstenen muur geplaatst, half tegen de houten delen. Rechts ervan, onder het doorgetrokken rieten dak, is een horizontale vensterpartij, die bestaat uit twee rijen ramen met kruisroedeverdeling. De bovenste rij bestaat uit valvensters. Boven dit doorgetrokken dakdeel bevindt zich een lage dakkapel met een vensterpartij van zes lage, horizontaal gelegen drieruitsvensters. Rechts hiervan is een houten inrijdeur met ernaast, deels op de houten delen, een horizontale vensterpartij. Deze bestaat uit acht horizontaal gelegen zesruitsvensters, waarvan vijf draairamen.
Waardering
De landbouwschuur, horend bij het complex van het Psychiatrisch Ziekenhuis Franeker aan de Burgemeester J. Dijkstraweg te Franeker, is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een culturele en maatschappelijke ontwikkeling;
- als bijzondere uitdrukking van de ontwikkelingen die al vanaf de laatste decennia voor de eeuwwisseling binnen de gezondheidszorg hebben plaatsvonden, in het bijzonder met betrekking tot de zorg voor geestelijk zieken;
- voor de geschiedenis van de architectuur;
- voor het oeuvre van de architect;
- vanwege het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek;
- vanwege de esthetische kwaliteit van het ontwerp;
- als essentieel onderdeel van een groter geheel dat cultuurhistorisch en architectuurhistorisch van nationaal belang is;
- vanwege de situering, verbonden met de hierboven genoemde veranderde opvattingen over de zorg voor geestelijk zieken;
- vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur;
- in relatie tot de structurele gaafheid van het complex en de landschappelijke omgeving;
- vanwege de oorspronkelijk zeldzame functie.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The (former) AGRICULTURAL BARN belongs to the complex of the Psychiatric Hospital in Franeker, which was realised in the early 1930s as an outpatient department of the already existing Institution within the city moat. The agricultural barn was built as: "Barn with work and storage spaces and pig sties". This is the description of the building on the construction drawing from 1932 by the designer, municipal architect M.B. van Dorth. The need for a work space on the grounds of the hospital fitted within the new ideas about the care of mentally ill patients, which had already caused many changes in healthcare since the last decades of the previous century. It was believed that the so-called "occupational therapy" would promote the healing process. Patients were no longer to be confined to a room, but they were also to be active and labour was seen as part of their therapeutic activities. The barn is located to the west of the site, to the north of the Harlingerweg and nowadays outside the current hospital grounds, on a fairly isolated open area. The front facade faces east. To the south of the barn is the tea pavilion. The barn is built in a building style in which elements of the Amsterdam School and Interbellum architecture are applied. The large thatched roof and the building material used are in keeping with the landscape of the Frisian countryside and the function of the building. The barn is now owned by the municipality, no longer serves its original function and is rented out to third parties.
The INTERIOR has been completely altered and does not qualify for protection.
Description
The barn has a rectangular floor plan and is covered by a thatched hipped roof with half-hipped roof and ridge thatch at the ridge. The barn is one storey high and has a tall loft space beneath the large thatched roof. The building materials used for the facades are brick and wood. The facades are built up to the window sill of the window sections in brown brick. The mortar joints are recessed, the cross joints filled. From this height, the brickwork up to below the thatched roof is clad with whitewashed wooden parts.
The front facade and the rear facade are identical. In the middle is a wide wooden sliding door, to which two window strips are added on the left and right, in the form of horizontal side lights. The strips are five-part and each part window consists of three lights. On the right, three of the five windows are casement windows. At the top, under the half-hipped roof of the thatch, a strip of four horizontally positioned cross windows is placed. The two middle ones are top-hung windows.
The south and north facades are built in brick up to the sill of the horizontal window sections and provided with a three-part window with a three-light window, one of which is a casement window. This window is half placed on the brick wall, half against the wooden parts. To the right of it, beneath the continuous thatched roof, is a horizontal window section consisting of two rows of windows with cross glazing bars. The upper row consists of top-hung windows. Above this continuous roof section is a low roof dormer with a window section of six low, horizontally positioned three-light windows. To the right of it is a wooden sliding door with, adjacent to it, partly on the wooden parts, a horizontal window section. This consists of eight horizontally positioned six-light windows, five of which are casement windows.
Valuation
The agricultural barn, belonging to the complex of the Psychiatric Hospital Franeker on the Burgemeester J. Dijkstraweg in Franeker, is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as a particular expression of a cultural and social development;
- as a particular expression of the developments that have taken place in healthcare since the last decades before the turn of the century, in particular with regard to the care of the mentally ill;
- for the history of architecture;
- for the oeuvre of the architect;
- because of the particular use of materials and ornamentation;
- because of the aesthetic quality of the design;
- as an essential part of a larger whole that is of cultural-historical and architectural-historical importance of national significance;
- because of its location, connected with the aforementioned changed ideas about the care of the mentally ill;
- because of the architectural integrity of the exterior;
- in relation to the structural integrity of the complex and the landscape setting;
- because of the originally rare function.
Nearby in the register
- Tuinhuis, Harlingerweg bij 80 CTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Groot LankumGezondheidszorgunder 1 mi
- GriendDienstwoningunder 1 mi
- Abri, Harlingerweg 52 A Franeker (Waadhoeke 21)Transportunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.