Rijksmonumentenregister · Netherlands
Griend
Franeker, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Dienstwoning(K4)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1932
- Address
- Harlingerweg 54, 8801 PD Franeker (Waadhoeke 21)
- Place
- Franeker
- Municipality
- Waadhoeke
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.18492, 5.52329
- Part of complex
- 512679
- Monument number
- 512681
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Stanford LibrariesUtrecht University Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1937 map "North west Europe 1:250,000" (Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het voormalige WOONHUIS "Huize Griend" is in 1932 ontworpen door gemeentearchitect M.B. van Dorth (1918-1951) voor de geneesheer-directeur van het Psychiatrisch Ziekenhuis "Groot Lankum". Het heeft nu de functie van patiëntenverblijf. Het blokvormige huis met inpandige garage ligt aan de zuidzijde van het terrein van het Psychiatrisch Ziekenhuis, ten westen van de laan die naar het hoofdgebouw leidt, dicht bij de voormalige hoofdingang aan de Harlingerweg. Het ligt op een vrij groot stuk grond met een onregelmatige trapezöidale vorm, waarvan de langste zijde aan de laan naar het hoofdgebouw grenst. De oorspronkelijke tuinaanleg is nog globaal zichtbaar en is voor de bescherming van ondergeschikt belang. De voorgevel is naar het noorden gericht. Het woonhuis is ontworpen in een bouwstijl die typisch is voor de jaren '30 van deze eeuw, waarbij elementen worden toegepast van het Zakelijk Expressionisme.
Omschrijving
Het woonhuis voor de geneesheer-directeur heeft een L-vormige plattegrond, die bestaat uit een vierkant hoofdvolume met twee toevoegingen voor het terras en de bijkeuken met garage. Het gebouw is twee bouwlagen hoog en wordt gedekt door een tentdak van zwarte Hollandse pannen met overstek. Op de bijkeuken ligt een plat dak en op de garage een schilddak van zwarte Hollandse pannen. Op de top van het tentdak staat een schoorsteen. Het gebouw is uit bruine bakstenen opgetrokken met terugliggende lintvoegen en opgevulde stootvoegen. De voorgevel wordt door de risalerende ingangspartij symmetrisch verdeeld. Centraal de houten voordeur met in het midden een verticaal, smal vierruitsvenster. Naast de deur twee drieruits zijlichten. Boven de ingangspartij een rechthoekige houten luifel. Boven de deur bevinden zich nog twee boven elkaar geplaatste rijen van vijf verticale vierruitsvensters; ieder venster wordt door glas-in-lood met geometrische motieven gedecoreerd, in de kleuren donkerrood, geel en wit. Het middenrisaliet wordt door een plat dak met kroonlijst afgesloten. Links van de middenpartij bevinden zich op de eerste en op de tweede verdieping -hier direct onder het dak - twee vierkante enkelruitsvensters. Rechts ervan, in de eerste bouwlaag, zit naast het zijlicht van de voordeur een klein vierkant venster en rechtsonder een horizontaal geplaatst tweeruitsvenster. In de tweede bouwlaag is een vierkant enkelruitsvenster geplaatst. Alle vensters hebben houten kozijnen. De enkelruitsvensters zijn recent van isolerende beglazing voorzien.
De oostelijke zijgevel heeft zowel in de eerste als in de tweede bouwlaag in totaal vier grote rechthoekige enkelruitsvensters met tweedelige zijlichten. In de dakhellingen boven deze zijgevel zit een houten zesruits dakkapel met plat dak.
De westelijke zijgevel grenst links aan de bijkeuken. Rechts ervan heeft het bovendeel een brede, openslaande, houten tuindeur met twee ruiten en tweedelige zijlichten. Links van deze deur een openslaand venster. In de dakhelling boven de westelijke zijgevel is een houten dakkapel met plat dak aangebracht met drieruits openslaand venster. Aan de achterzijde is op de begane grond een brede erker met terras geplaatst. Hierboven, in de tweede bouwlaag, een gemetselde balkon met openslaande houten balkondeuren met zijlichten. Naast de houten erkerdeuren met grote enkele ruiten zijn brede enkelruits zijlichten aangebracht. Links van de erker zit een groot enkelruitsvenster en hierboven een horizontaal enkelruitsvenster met tweedelig zijlicht. Voor alle deuren ligt een tweetreeds gemetselde stoep. Het terras is halfrond van vorm. Vier halfronde gemetselde treden leiden naar de grote omringende tuin.
De muur van de bijkeuken, die tussen garage en woonhuis is geplaatst, is aan de achterzijde voorzien van een houten deur met twee vierkante zijlichten. In de voorgevel van de bijkeuken een houten deur met een rechthoekige enkele ruit in het bovendeel.
De garage onder schilddak grenst aan de zijgevel van de bijkeuken. Midden in de voorgevel openslaande houten deuren -die naar voren zijn verschoven-, met tweeruitsvensters in het bovendeel. De achtergevel van de garage heeft hoog onder het uitstekende dak een driedelig horizontaal gelegen venster. De westelijke zijgevel van de garage is blind.
De indeling van het INTERIEUR is niet veranderd. De vloeren van het kleine voorportaal en de gang is in gebroken wit en donkerrood betegeld, de vloer van de keuken in lichtblauwe en oranje tegels. De gang met portaaltje heeft een lambrisering van rode geglazuurde bakstenen. In de keuken is de oorspronkelijke grijze lambrisering aanwezig. Aan de houten trap, die tot de zolderverdieping gaat, zit de originele houten leuning met eenvoudige detaillering in het snijwerk van de spijlen. Tegen de muur loopt een houten leuning door oorspronkelijk ringvormig hangwerk.
De verschillende vertrekken bevatten nog de originele vloeren, plafonds, deuren, kastdeuren e.d.. Tussen de kamer en de woonkamer zijn de oorspronkelijke houten schuifdeuren nog aanwezig. De vensterbanken zijn groen/zwart betegeld; op de brede schoorsteenmantel met bruin/rood geglazuurde bakstenen wangen is een breed groen tablet geplaatst. Het hang- en sluitwerk is nog origineel. De oorspronkelijke studeerkamer ten oosten van de gang is nu slaapkamer. De indeling van de bovenverdieping is niet gewijzigd. De slaapkamer boven, rechts van de ingang, heeft nog het oorspronkelijke plafond en de vensterbanken. De zolder is nog van de oorspronkelijke betimmering voorzien.
Waardering
Het woonhuis van de geneesheer-directeur uit 1932, gelegen op het terrein "Groot Lankum" van het Psychiatrisch Ziekenhuis, is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een culturele en maatschappelijke ontwikkeling;
- voor het oeuvre van de architecten;
- vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp;
- vanwege het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek;
- als essentieel onderdeel van een groter geheel dat cultuurhistorisch en architectuurhistorisch van nationaal belang is;
- vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur;
- vanwege de -in grote mate aanwezige- architectonische gaafheid van het interieur;
- in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de (landschappelijke) omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The former RESIDENTIAL HOUSE "Huize Griend" was designed in 1932 by municipal architect M.B. van Dorth (1918-1951) for the physician-director of the Psychiatric Hospital "Groot Lankum". It now functions as patient accommodation. The block-shaped house with integrated garage is located on the south side of the Psychiatric Hospital grounds, west of the avenue leading to the main building, close to the former main entrance on the Harlingerweg. It stands on a fairly large plot of land with an irregular trapezoidal shape, the longest side of which borders the avenue to the main building. The original garden layout is still broadly visible and is of minor importance for protection purposes. The front facade faces north. The residential house is designed in a building style typical of the 1930s, employing elements of Business Expressionism.
Description
The residential house for the physician-director has an L-shaped floor plan, consisting of a square main volume with two additions for the terrace and the scullery with garage. The building is two storeys high and is covered by a hipped roof of black Dutch tiles with overhang. The scullery has a flat roof and the garage has a hipped roof of black Dutch tiles. A chimney stands on the peak of the hipped roof. The building is constructed of brown brick with recessed ribbon joints and filled butt joints. The front facade is divided symmetrically by the projecting entrance section. Central wooden front door with a vertical, narrow four-pane window in the middle. Next to the door two three-pane side lights. Above the entrance section a rectangular wooden canopy. Above the door are two rows of five vertical four-pane windows placed one above the other; each window is decorated with leaded glass featuring geometric motifs in the colours dark red, yellow and white. The central projection is topped by a flat roof with cornice. To the left of the central section are two square single-pane windows on the first and second storeys—on the second storey directly under the roof. To the right of these, on the first storey, next to the side light of the front door, is a small square window and below it on the right a horizontally placed two-pane window. On the second storey a square single-pane window has been placed. All windows have wooden frames. The single-pane windows have recently been fitted with insulated glazing.
The eastern side facade has a total of four large rectangular single-pane windows with two-part side lights on both the first and second storeys. In the roof slopes above this side facade is a wooden six-pane roof dormer with a flat roof.
The western side facade borders the scullery on the left. To the right of this, the upper section has a wide, hinged wooden garden door with two panes and two-part side lights. To the left of this door is a hinged window. In the roof slope above the western side facade a wooden roof dormer with a flat roof has been installed with a three-pane hinged window. At the rear on the ground floor a wide bay with terrace has been placed. Above this, on the second storey, is a brick balcony with hinged wooden balcony doors with side lights. Next to the wooden bay doors with large single panes, wide single-pane side lights have been installed. To the left of the bay is a large single-pane window and above it a horizontal single-pane window with a two-part side light. Before all doors lies a two-step brick stoop. The terrace is semicircular in shape. Four semicircular brick steps lead down to the large surrounding garden.
The wall of the scullery, which is placed between the garage and the residential house, is provided at the rear with a wooden door with two square side lights. In the front facade of the scullery is a wooden door with a rectangular single pane in the upper section.
The garage under a hipped roof adjoins the side facade of the scullery. In the centre of the front facade hinged wooden doors—which have been moved forward—with two-pane windows in the upper section. The rear facade of the garage has a three-part horizontally positioned window high up under the projecting roof. The western side facade of the garage is blank.
The layout of the INTERIOR has not been changed. The floors of the small entrance vestibule and the hallway are tiled in off-white and dark red, the kitchen floor in light blue and orange tiles. The hallway with vestibule has a wainscoting of red glazed brick. In the kitchen the original grey wainscoting is present. The wooden staircase, which goes up to the attic storey, has the original wooden handrail with simple detailing in the carved work of the balusters. Along the wall runs a wooden handrail with original ring-shaped hanging ironwork.
The various rooms still contain the original floors, ceilings, doors, cupboard doors etc. Between the room and the living room the original wooden sliding doors are still present. The window sills are tiled in green/black; on the wide fireplace mantelpiece with brown/red glazed brick cheeks a broad green tablet has been placed. The hinges and locks are still original. The original study room to the east of the hallway is now a bedroom. The layout of the upper storey has not been changed. The bedroom above, to the right of the entrance, still has the original ceiling and window sills. The attic still has the original wooden panelling.
Valuation
The residential house of the physician-director from 1932, situated on the "Groot Lankum" grounds of the Psychiatric Hospital, is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as a notable expression of a cultural and social development;
- for the oeuvre of the architects;
- because of the high-quality aesthetic quality of the design;
- because of the distinctive use of materials and ornamentation;
- as an essential component of a larger whole that is of national cultural-historical and architectural-historical importance;
- because of the architectural integrity of the exterior;
- because of the—to a large extent present—architectural integrity of the interior;
- in relation to the structural and visual integrity of the (landscape) surroundings.
Nearby in the register
- Abri, Harlingerweg 52 A Franeker (Waadhoeke 21)Transportunder 1 mi
- Boerderij, Harlingerweg 50Boerderijunder 1 mi
- Groot LankumGezondheidszorgunder 1 mi
- """Ponyschuur"""Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.