Rijksmonumentenregister · Netherlands
Stedelijk Museum
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Welzijn, kunst en cultuur
- Function
- Museum
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Museumplein 10, 1071 DJ Amsterdam (and others)
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.35791, 4.87985
- Monument number
- 505840
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity of Amsterdam LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1750 map "Composite: Sheets 1 to 40 Carte De Hollande Et D'utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Op de hoek van de Paulus Potterstraat en Van Baerlestraat tussen 1892 en 1894 tot stand gekomen MUSEUM, het Stedelijk Museum, naar een ontwerp in neo-Hollandse renaissance van A.W. Weissman in opdracht van het gemeentebestuur van Amsterdam, ter huisvesting van onder meer de kunstcollectie van S.A. Lopez Suasso-De Bruyn en andere aan de gemeente geschonken collecties.
N.B. Het gebouw onderging in de jaren '50 ingrijpende veranderingen. Het interieur, waarin gekleurde steensoorten gebruikt waren, was in 1938 al voornamelijk wit geworden. De granieten vloer is later weer teruggelegd. Tevens is het gele glas van de overkapping boven de trap vervangen door wit matglas. In 1954 verrees er een nieuwe vleugel aan de Van Baerlestraat van J. Sargentini en F.A. Eschauzier welke overigens binnen niet al te lange tijd vervangen wordt door een nieuwe uitbreiding. In 1957 werd er aan de hoofdingang een glazen pui met glazen deuren toegevoegd door architect Bart van Kasteel.
Omschrijving
Op een rechthoekige plattegrond op een in rustica uitgevoerde natuurstenen basement in rode baksteen opgetrokken museum bestaande uit twee bouwlagen en een kelder onder een combinatie van schild-, zadel- en tentdaken bedekt met deels leien en deels matglas. De lichttoevoer geschiedt uitsluitend aan de noordzijde. Alle rechthoekige vensters zijn op de eerste verdieping voorzien van boogvelden waarin kale medaillons (waarin Weissman na verloop van tijd reliëfportretten van hedendaagse kunstenaars had willen plaatsen). De muurvlakken onder de vensters van de eerste verdieping zijn voorzien van reliëfs met florale motieven waarin kale medaillons met sterrebeelden.
De voorgevel aan de Paulus Potterstraat (N) bestaat uit een middenpaviljoen en twee hoekpaviljoens, met elkaar verbonden door twee teruggerooide zijvleugels. Het middenpaviljoen heeft een risalerend middendeel van drie vensterassen breed dat eindigt in een decoratief uitgevoerde trapgevel met onder meer pilasters, balusters, voluten, medaillons met gebeeldhouwde koppen en speklagen. In het midden is het wapen van Amsterdam in natuursteen uitgehakt. In het fries onder de twee ramen zijn de jaartallen 1892 en 1894 gegraveerd. De top wordt door middel van een dwars geplaatst zadeldak verbonden met een erachter liggend tentdak dat wordt bekroond door een uurwerk met vier wijzerplaten met daarboven een lantaarn met bolvormige bekroning en een windwijzer in de vorm van een koggeschip, het oude zinnebeeld van Amsterdam. Boven de ingang bevindt zich een thans door glas afgesloten loggia. De twee zijtraveeën van het middenpaviljoen zijn op de hoeken voorzien van een baluster en worden gedekt door een schilddak met kleine dakkapellen.
De twee teruggerooide zijvleugels zijn elk vier vensterassen breed. Het schilddak is over de hele lengte voorzien van een strook matglas. In de gehele voorgevel bevinden zich nissen waarin beelden van 16de en 17de eeuwse bouwmeesters en schilders zijn geplaatst. In de twee hoekpaviljoens Hendrick de Keyser (l) en Jacob van Campen (r). Verder van links naar rechts: Pieter Aertsen, Jacob van Oostsanen, Joost Jansz. Bilhamer, Jan van der Heyden en Thomas de Keyser (zoon van Hendrick). De hoekpaviljoens worden gedekt door een zadeldak bekroond door een lantaarn. Het onderste deel van de zadeldaken isvoorzien van glas. Een gemetselde balustrade met op de hoeken reliëfs en balusters wordt in het midden doorbroken door een trapgevel voorzien van dekplaten met balusters, medaillons en voluten.
De zijgevels aan de Van Baerlestraat en Van de Veldestraat hebben ieder twee hoekpaviljoens met een risalerend middendeel welke eindigt in een trapgevel boven een gemetselde balustrade. Op de eerste verdieping een nis waarboven een medaillon. Het teruggerooide middendeel tussen de hoekpaviljoens heeft op de bel-etage vier blinde vensters met boogvelden waarin medaillons. Boven de uitkragende daklijst een balustrade en twee decoratief weergegeven trapgevels.
De achtergevel (Z) heeft dezelfde indeling als de voorzijde nl. een middenpaviljoen met zijvleugels verbonden aan hoekpaviljoens. Het middenpaviljoen is toegankelijk via een bordes en de beganegrondverdieping, welke vijf vensterassen breed is, is geheel gepleisterd. De bovenverdieping van het middenpaviljoen en de zijvleugels is voorzien van een rij blinde rondboogvormige vensters. Voor de hoekpaviljoens geldt datgene wat is vermeld over de hoekpaviljoens van de zijgevels. De gevels worden verder verlevendigd door het gebruik van speklagen, natuurstenen cordonbanden en gepleisterde diamantkoppen onder de daklijst.
Interieur. Van de nog resterende oorspronkelijke interieuronderdelen kunnen o.m. genoemd worden de hal met troggewelf van bimsbeton en rondboogvormige doorgangen voorzien van tegeltableaus met florale motieven (verstopt achter een witte verflaag), de monumentale trap met op de etages vloeren van granito, trappen naar de kelder.
Waardering
In neo-Hollandse renaissance vormgegeven museum van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde tevens van belang als een van de belangrijkste scheppingen van de architect A.W. Weissman. Verder van belang vanwege de stedebouwkundige waarde en de betekenis van de diverse kunstcollecties.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
On the corner of the Paulus Potterstraat and Van Baerlestraat, built between 1892 and 1894, a MUSEUM, the Stedelijk Museum, designed in neo-Dutch Renaissance style by A.W. Weissman on behalf of the municipal government of Amsterdam, to house among other things the art collection of S.A. Lopez Suasso-De Bruyn and other collections donated to the municipality.
N.B. The building underwent major alterations in the 1950s. The interior, in which coloured stone types were used, had already become predominantly white by 1938. The granite floor was later relaid. Furthermore, the yellow glass of the canopy above the staircase was replaced by white frosted glass. In 1954 a new wing was erected on the Van Baerlestraat by J. Sargentini and F.A. Eschauzier which will, however, be replaced within a relatively short time by a new extension. In 1957 a glazed screen with glass doors was added to the main entrance by architect Bart van Kasteel.
Description
On a rectangular ground plan, a museum built of red brick on a rusticated natural stone basement consisting of two storeys and a basement under a combination of hipped, gabled and tent roofs covered partly with slate and partly with frosted glass. Light is provided exclusively on the north side. All rectangular windows on the first floor are provided with arch fields containing plain medallions (in which Weissman intended to place relief portraits of contemporary artists over time). The wall surfaces below the windows of the first floor are provided with reliefs with floral motifs containing plain medallions with constellations.
The front facade on the Paulus Potterstraat (N) consists of a central pavilion and two corner pavilions, connected to each other by two recessed side wings. The central pavilion has a projecting central section three window bays wide that ends in a decoratively executed stepped gable with, among other things, pilasters, balusters, volutes, medallions with sculptured heads and string courses. In the middle the coat of arms of Amsterdam is carved out in natural stone. In the frieze below the two windows the dates 1892 and 1894 are engraved. The top is connected by means of a transversely placed gabled roof with a tent roof lying behind it which is crowned by a clock with four clock faces with above it a lantern with spherical crown and a weather vane in the form of a cog ship, the old emblem of Amsterdam. Above the entrance there is a loggia now closed off by glass. The two bays of the central pavilion are provided on the corners with a baluster and are covered by a hipped roof with small roof dormer windows.
The two recessed side wings are each four window bays wide. The hipped roof is provided along its entire length with a strip of frosted glass. In the entire front facade there are niches in which statues of 16th and 17th century master builders and painters are placed. In the two corner pavilions Hendrick de Keyser (l) and Jacob van Campen (r). Further from left to right: Pieter Aertsen, Jacob van Oostsanen, Joost Jansz. Bilhamer, Jan van der Heyden and Thomas de Keyser (son of Hendrick). The corner pavilions are covered by a gabled roof crowned by a lantern. The lower part of the gabled roofs is provided with glass. A masonry balustrade with reliefs and balusters on the corners is interrupted in the middle by a stepped gable provided with coping slabs with balusters, medallions and volutes.
The side facades on the Van Baerlestraat and Van de Veldestraat each have two corner pavilions with a projecting central section which ends in a stepped gable above a masonry balustrade. On the first floor a niche above which a medallion. The recessed central section between the corner pavilions has on the mezzanine four blind windows with arch fields containing medallions. Above the projecting cornice a balustrade and two decoratively rendered stepped gables.
The rear facade (S) has the same arrangement as the front namely a central pavilion with side wings connected to corner pavilions. The central pavilion is accessible via a portico and the ground floor, which is five window bays wide, is entirely plastered. The upper floor of the central pavilion and the side wings is provided with a row of blind round-arch windows. What has been mentioned about the corner pavilions of the side facades applies to the corner pavilions. The facades are further enlivened by the use of string courses, natural stone band courses and plastered diamond-work below the cornice.
Interior. Among the remaining original interior components that can be mentioned are the hall with trough vault of pumice concrete and round-arch passages provided with tile tableaux with floral motifs (hidden behind a white paint layer), the monumental staircase with floors of granito on the landings, stairs to the basement.
Assessment
A museum designed in neo-Dutch Renaissance style of general importance due to its architectural and cultural-historical value and also of importance as one of the most significant creations of architect A.W. Weissman. Furthermore of importance because of its urban planning value and the significance of the various art collections.
Nearby in the register
- Handel en kantoor, Van Baerlestraat 27Handel en kantoorunder 1 mi
- Woonhuis, Museumplein 4Woonhuisunder 1 mi
- Concertgebouw, Van Baerlestraat 98Welzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- Woonhuis, Honthorststraat 20Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.