Rijksmonumentenregister · Netherlands
Transport, Stationsplein 40
's-Gravenhage, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Transport
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Stationsplein 40, 2515 BV 's-Gravenhage (and others)
- Place
- 's-Gravenhage
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.07009, 4.32217
- Part of complex
- 407902
- Monument number
- 407956
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Leiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
HOOFDGEBOUW.
Het uit drie verschillende bouwvolumes samengestelde hoofdgebouw (1891-93) is opgetrokken in rode baksteen met rijkelijke toepassing van graniet en zandsteen voor de plint, ornamentele Renaissancistische en sculpturale details. Naast het drie bouwlagen en kapverdieping tellende middendeel, waarbij ter hoogte van de eerste verdieping de Ionische orde is toegepast en bij de tweede verdieping de Composiete orde, bestaat het hoofdgebouw uit een twee bouwlagen en vijf vensterassen tellende rechtervleugel en een kortere tot Koninklijk Paviljoen bestemde linkervleugel, die als monumentnummer 407995 afzonderlijk is beschreven.
Het onder samenstel van leien mansardekappen gebouwde, vijf assen brede middendeel heeft nog de oorspronkelijke doorgaande ijzeren luifel met sierlijk gesmede ornamenten over de volle breedte van de voorgevel boven de drie ingangen naar de reizigershal, bevat voorts een rijk bewerkte topgevel met stationsklok in het midden en een fries met inscriptie 'HOLLANDSCHE IJZEREN SPOORWEGMAATSCHAPPIJ' boven de drie grote rondboogvensters op de eerste verdieping en wordt geflankeerd door twee als hoektorens behandelde zijrisalieten met leien koepeldaken en houten lantaarns. In de zwikken bij de van stenen onderverdelingen voorziene rondboogvensters in het midden en boven de recht afgesloten vensters van de zijrisalieten allegorische reliëfs met voorstellingen van de Wetenschap, Handel, Nijverheid en Kunst, respectievelijk de Energie tussen hemel en aarde, en de Stoomkracht tussen water en vuur, alle vervaardigd door de Amsterdamse firma Van den Bossche en Crevels, evenals de overige reliëfs.
De telkens gekoppelde, kleine rondboogvensters van de tweede verdieping hebben alle deelzuiltjes; boven en naast de flankerende pilasters zijn in het middendeel zes kleine en twee grotere rozetstenen aangebracht. Het middendeel wordt verder afgesloten door een omlopende, gekorniste kroonlijst met voluten. De door een aedicula bekroonde middentopgevel bevat voorts nog een reliëf met het toenmalig spoorweg-embleem: een gevleugeld wiel, alsmede halfzuilen, hoofdgestellen, zijvoluten en obelisken.
De zijrisalieten hebben boven de gekoppelde tweede verdiepingvensters gebeeldhouwde festoenen; de koepeldaken hebben voorts elk aan de voorzijde en zijgevel een dakkapel met boogvenster, halfzuilen, voluten, fronton en obelisk, alsmede een achtzijdige, opengewerkte lantaarn met sierbekroning.
De twee bouwlagen tellende gevel aan de perronzijde heeft op de verdieping dubbelvensters met deelzuil van de Ionische orde en beneden - ter verlichting van de vide van de reizigershal - grote rondboogvensters met natuurstenen geprofileerde omlijsting en sluitstenen; bij de hoeken rusticablokken.
Inwendig is de dubbelhoge reizigershal meermalen gewijzigd; de oorspronkelijke door de Haagse firma Rozenburg vervaardigde tegeltableaux met voorstellingen van de Oude en Nieuwe Tijd zijn daarbij verwijderd.
De soberder uitgevoerde rechterzijvleugel, in oorsprong bestemd voor dienstruimten, heeft rechts een zijrisaliet met rusticahoekblokken en een natuurstenen dakkapel met halfzuilen, obelisken en aedicula-bekroning. De door geprofileerde lijsten afgesloten rondboogvensters op de beganegrond hebben een houten onderverdeling; in de tweede travee is een dubbele paneeldeur aangebracht. Boven de natuurstenen cordonlijst door Ionische pilasters en frontons omlijste vierlichtvensters, waarbij boven het venster in de zijrisaliet een allegorisch reliëf is aangebracht met Caritas-voorstelling. Boven de gekorniste, omlopende kroonlijst een viertal kleine dakkapellen met frontons.
De achtergevel heeft grote rondboogvensters voorzien van geprofileerde natuurstenen omlijstingen met sluitstenen; boven de ingang een driehoekig fronton.
Complex-onderdeel van algemeen belang wegens architectuur-, kunst- en cultuurhistorische waarden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
MAIN BUILDING.
The main building (1891-93), composed of three different building volumes, is constructed in red brick with generous use of granite and sandstone for the plinth and ornamental Renaissance and sculptural details. In addition to the three-storey central section with roof storey, where the Ionic order is applied at the level of the first storey and the Composite order at the second storey, the main building consists of a right wing with two storeys and five bays and a shorter left wing intended as a Royal Pavilion, which is described separately under monument number 407995.
The central section, five bays wide, built under a suite of slate mansard roofs, still has the original continuous iron awning with elegantly wrought ornamental details across the full width of the front facade above the three entrances to the passenger hall, furthermore contains a richly worked gable with station clock in the middle and a frieze with inscription 'HOLLANDSCHE IJZEREN SPOORWEGMAATSCHAPPIJ' above the three large round-arched windows on the first storey and is flanked by two side risalits treated as corner towers with slate cupola roofs and wooden lanterns. In the spandrels beside the round-arched windows with stone subdivisions in the middle and above the straight-topped windows of the side risalits are allegorical reliefs with representations of Science, Commerce, Industry and Art, respectively Energy between heaven and earth, and Steam Power between water and fire, all created by the Amsterdam firm Van den Bossche and Crevels, as well as the other reliefs.
The small round-arched windows of the second storey, always coupled, all have dividing columns; above and beside the flanking pilasters, six small and two larger rose stones are set in the central section. The central section is further closed off by a continuous, corniced cornice with volutes. The central gable crowned by an aedicula furthermore contains a relief with the then railway emblem: a winged wheel, as well as half-columns, capitals, side volutes and obelisks.
The side risalits have sculptured festoons above the coupled second-storey windows; the cupola roofs furthermore each have on the front facade and side facade a dormer with round-arched window, half-columns, volutes, pediment and obelisk, as well as an eight-sided, pierced lantern with ornamental cresting.
The two-storey facade on the platform side has on the storey double windows with dividing column of the Ionic order and below - for lighting the void of the passenger hall - large round-arched windows with dressed stone profiled surrounds and keystones; at the corners rusticated blocks.
Internally, the double-height passenger hall has been altered several times; the original tile tableaux executed by the The Hague firm Rozenburg with representations of the Old and New Era were thereby removed.
The more soberly executed right side wing, originally intended for service rooms, has on the right a side risalit with rustica corner blocks and a dressed stone dormer with half-columns, obelisks and aedicula cresting. The round-arched windows on the ground floor, closed off by profiled mouldings, have wooden subdivisions; in the second bay a double panel door is installed. Above the dressed stone string course, four-light windows framed by Ionic pilasters and pediments, with above the window in the side risalit an allegorical relief showing a Charity representation. Above the corniced, continuous cornice, a quartet of small dormers with pediments.
The rear facade has large round-arched windows with profiled dressed stone surrounds with keystones; above the entrance a triangular pediment.
Complex component of general importance owing to architectural, artistic and cultural-historical values.
Nearby in the register
- Transport, Stationsplein 49Transportunder 1 mi
- Transport, Stationsplein 44Transportunder 1 mi
- Transport, Stationsplein bij 40Transportunder 1 mi
- Winkel, Stationsplein bij 40Winkelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.