TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Woonhuis, Hemelrijk 51

Arnhem, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Woonhuis
Category
onroerend gebouwd
Address
Hemelrijk 51, 6811 ER Arnhem (and others)
Place
Arnhem
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
51.98106, 5.90714
Monument number
8309

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

Leiden University Libraries

2 historical maps cover this location, the earliest the 1787 map "[Kaart figuratif van alle de operatien en marssen den K. Pruissichen troupes... van Woesel aff tot binnen de provintie van Hollandt en Amsterdam in d. j. 1787 enz.] COLLBN Port 4 N 75 sheet 3" (Leiden University Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Op binnenterrein tussen Bakkerstraat en Weverstraat gelegen L-vormig huis, in XVIIIc tot stand gekomen na verbouwing van waarschijnlijk midden 16de eeuwse bebouwing aan de Papagaaigang. Nog oudere muurdelen in kelder (XIV). 18de eeuwse voorgevel met middels rijk gesneden ornamenten (Lod.XV) geaccentueerde deur- en vensterpartij. Overige detaillering grotendeels XIXA. In het inwendige voorts schoorsteenmantel, servieskast, binnenluiken en vensterbanken, keukenschouw, fragment trappenhuis (alles XVIII), kapconstructies (ws.XVI-XVIII).

Het forse L-vormige huis, thans in gebruik als horeca-gelegenheid en woonhuis, maakt wat zijn uiterlijke verschijningsvorm betreft een grotendeels 18de eeuwse indruk. In kern betreft het een nog deels laat middeleeuws gebouw (XVIm), waarvan de gevel aan de Papagaaigang en delen van de kelders en kap (westelijk gedeelte) bewaard gebleven. Ondertussen werden in de kelder ook oudere muurfragmen- ten, ws. uit de 14de eeuw, aangetroffen. In de kelder blijkt, dat het huis tot stand kwam na samenvoeging van enkele kleinere dwarshuizen, gelegen aan de Papagaaigang. In de 18de eeuw volgde een ingrijpende verbouwing, waarij de hoofdgevel aan de zuidzijde kwam te liggen. Vele inwendige elementen dateren uit deze periode. In de eerste helft van de 19de eeuw enige moderniseringen van de ramen en deuren. In het recente verleden werd aan de zuidzijde van het L-vormige gedeelte uiterst links een lage aanbouw toege- voegd.

Omschrijving

Het pand is gelegen op een binnenterrein aan de weste- lijke zijde van de Bakkerstraat. De achtergevel grenst aan de Papagaaigang, een smalle steeg tussen Bakkerstraat en Weverstraat. Het pand bezit een L- vormige plattegrond. Hoofdonderdeel is een rechthoekig hoofdblok met twee bouwlagen en een hoog schilddak met gesmoorde opnieuw verbeterde Hollandse pannen en bakstenen schoorstenen op de nokeinden. Tegen de linker zijgevel hiervan bevindt zich een lagere L-vormige aanbouw, eveneens met twee bouwlagen en een L-vormig schilddak met dezelfde pannen. Dit bouwdeel is in het recente verleden naar het zuiden toe verlengd met eenlaags uitbouw met balkon. Op de daken enige niet oorspronkelijke dakkapellen.

Gevels gemet- seld in 18de eeuwse baksteen in kruisverband en bij het hoofdblok voorzien van natuurstenen plint (thans grotendeels verdwenen). Dit bouwdeel bezit een vijf traveeen brede symmetrisch ingedeelde voorgevel met middels houten pilasters met kroonlijst geaccentueerde ingangspartij in de middenas. Het venster hierboven is voorzien van een rijk gesneden houten omlijsting in Lod.XV stijl en bekroond door een schouderboogvormige lijst met in cartou- che het opschrift "Anno 1557". In het venster een 6-ruits schuifraam. De traveeen aan weerszijden van middenas bezitten in beide bouwlagen vensters met strekken, rollagen aan de onderzijde, kozijnen met duivejagerprofile- ring en 6-ruits schuiframen. De gevel sluit aan de bovenzijde af met een architraaf, een glad houten fries en een geprofileerde kroonlijst. Onder het venster uiterst rechts een kelderlicht met afdekluik. De achtergevel van dit bouwdeel is gepleisterd en bezit in beide bouwlagen grote Y- en X- ankers. In de eerste bouwlaag een ingang en enige kleine vensters, in de tweede bouwlaag een venster met veelruits schuifraam.

Het L-vormige bouwdeel bezit aan de zijde van het Hemelrijk in de zuidgevel een brede ingang met dubbele deur en bovenlicht met ruitvorm in de roedenverdeling. Voorts in deze gevel vensters met strekken, rollagen aan de onderzijde, kozijnen met duivejager en 6-ruits schuiframen. In de oostelijke gevel bevindt zich een tweede dubbele 2-ruits deur met 2-ruits bovenlicht, hierboven een venster met dubbel draairaam. De achtergevel van dit bouwdeel aan de Papagaaigang is gemetseld in baksteen en bezit in de eerste bouwlaag twee vensters met strekken, zware houten lekdorpels, kozijnen met kraal en 2-ruits ramen met 3-ruits bovenlichten. In de tweede bouwlaag twee vensters met kozijnen met ojiefprofiel en enkelruits schuiframen, Voorts een ovaal venster met kruisvormige roedenverdeling.

In het inwendige zijn onder meer van belang: een zich over de volledige breedte van het pand uitstrek- kende smalle kelder met tongewelf, gelegen langs de gevel aan de Papagaai- gang. De kelder is middels dwarsmuren met doorgangen in segmenten verdeeld. Deze dwarsmuren kunnen corresponderen met de vroegere scheidingsmuren van hier vroeger aanwezige kleineren huizen. De onderbouw van de gewelven dateert gezien de baksteenformaten uit de late middeleeuwen. In gevel langs steeg ouder metselwerk (29-30x6-6«x13-14, 10 lgn = 77-79) waarschijnlijk 14de eeuw. De gewelven in de 18de eeuw vernieuwd. In het westelijke deel van de kelder een dichtgezette doorgang naar kelderruimte in het zuidelijke deel van het pand. In de kelders diverse bouwsporen, kelderlichten/- toegangen, etc. Kelder loop aan oostzijde deels door onder een achterbouw van het pand Bakkerstraat 74.

Voorts zijn van belang: in het hoofdvertrek vensters met oude binnenluiken en vensterbanken, fraaie 18de eeuwse marmeren schoorsteenmantel, 18de eeuwse siervieskast met rijk geprofileerde kroonlijst met goud geschilderde schouderboogmotieven. In de keuken een schouw met geprofileerde boezem, oud kozijn met paneeldeur (XVIII). Trap- opgang met 18de eeuwse lambrizering met rocaillemotieven, geprofileerde leuningen. Kapconstructie (XVIII) met dekbalkgebinten met pengatverbin- dingen. Boven het westelijke gedeelte bevindt zich nog een restant van een laat middeleeuwse kap met dekbalkgebinten, pengatverbindingen en gehakte telmerken. Vanuit de kap is een zolderruimte bereikbaar, gelegen boven een achterbouw van het pand Bakkerstraat 74. Hier is een laat middeleeuwse bakstenen topgevel zichtbaar, voorzien van een staafanker met krul en de bouwsporen van een segmentboogvenster.

Waardering

Het huis met markante,18de en 19de eeuwse verschijningsvorm, fraaie voorgevel met geaccentueerde middenpartij in Lod.XV, middeleeuwse bouwfragmenten en vele karakteristieke inwendige elementen uit de 18de eeuw, heeft een interessante bouwgeschie- denis, welke grotendeels afleesbaar is. Het huis is van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde. Voorts van stedebouwkun- dig belang vanwege de bijzondere situering op het binnenterrein tussen Bakkerstraat en Weverstraat, met de achtergevel aan de Papagaaigang en als onderdeel van de oorspronkelijke nederzettingsstructuur (rooilijn, verka- veling) van de middeleeuwse stadskern van Arnhem.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

L-shaped house located on an inner courtyard between Bakkerstraat and Weverstraat, created in the third quarter of the 18th century following renovation of probable mid-16th century buildings on the Papagaaigang. Even older wall sections in the basement (14th century). 18th century front facade with richly carved ornaments (Louis XV style) accentuating the door and window section. Remaining detailing largely 19th century. In the interior furthermore a chimney mantel, display cabinet, internal shutters and window sills, kitchen hood, fragment of staircase (all 18th century), roof truss structures (probably 16th-18th century).

The substantial L-shaped house, now in use as a hospitality establishment and residential house, presents in its outward appearance largely an 18th century impression. At its core it concerns a partly late medieval building (mid-15th century), of which the facade on the Papagaaigang and parts of the basements and roof (western section) have been preserved. Meanwhile older wall fragments, probably from the 14th century, were also discovered in the basement. In the basement it appears that the house came into being following the joining together of several smaller transverse houses, located on the Papagaaigang. In the 18th century a drastic renovation followed, in which the main facade came to lie on the south side. Many internal elements date from this period. In the first half of the 19th century some modernisation of the windows and doors. In recent times a low extension was added to the south side of the L-shaped section at the far left.

Description

The premises are located on an inner courtyard on the western side of Bakkerstraat. The rear facade borders on the Papagaaigang, a narrow alley between Bakkerstraat and Weverstraat. The premises possess an L-shaped ground plan. The main component is a rectangular main block with two storeys and a high hipped roof with dampened renewed Dutch tiles and brick chimneys at the ridge ends. Against the left side facade of this is situated a lower L-shaped extension, also with two storeys and an L-shaped hipped roof with the same tiles. This building section was in recent times extended to the south with a single-storey extension with balcony. On the roofs some non-original dormer windows.

Facades built in 18th century brick in English bond and on the main block provided with natural stone plinth (now largely disappeared). This building section possesses a facade five bays wide with symmetrically divided arrangement with the entrance section in the central axis accentuated by means of wooden pilasters with cornice. The window above this is provided with a richly carved wooden surround in Louis XV style and crowned by a shoulder arch-shaped moulding with the inscription "Anno 1557" in a cartouche. In the window a 6-pane sash window. The bays on either side of the central axis possess in both storeys windows with stretchers, roll mouldings at the underside, frames with cyma profiling and 6-pane sash windows. The facade closes at the upper side with an architrave, a plain wooden frieze and a moulded cornice. Below the window at the far right a basement light with cover flap. The rear facade of this building section is plastered and possesses in both storeys large Y- and X-anchors. In the first storey an entrance and some small windows, in the second storey a window with multi-pane sash window.

The L-shaped building section possesses on the side of the Hemelrijk in the south facade a broad entrance with double door and fanlight with diamond-shaped glazing bar pattern. Furthermore in this facade windows with stretchers, roll mouldings at the underside, frames with cyma and 6-pane sash windows. In the eastern facade a second double 2-pane door with 2-pane fanlight, above this a window with double casement window. The rear facade of this building section on the Papagaaigang is built in brick and possesses in the first storey two windows with stretchers, heavy wooden drip mouldings, frames with cyma and 2-pane windows with 3-pane fanlights. In the second storey two windows with frames with ogee profiling and single-pane sash windows. Furthermore an oval window with cross-shaped glazing bars.

In the interior the following are of note: a narrow basement extending over the full width of the premises with barrel vault, located along the facade on the Papagaaigang. The basement is divided by means of cross walls with passages into segments. These cross walls may correspond with the former partition walls of smaller houses previously situated here. The substructure of the vaults dates based on the brick formats to the late Middle Ages. In facade along alley older brickwork (29-30x6-6x13-14, 10 English = 77-79) probably 14th century. The vaults renewed in the 18th century. In the western part of the basement a blocked passage to basement space in the southern part of the premises. In the basements various building traces, basement lights/accesses, etc. Basement run on the east side partly passes under a rear building of Bakkerstraat 74.

Furthermore of note are: in the main room windows with old internal shutters and window sills, fine 18th century marble chimney mantel, 18th century ornamental display cabinet with richly moulded cornice with gold-painted shoulder arch motifs. In the kitchen a hood with moulded breast, old frame with panelled door (18th century). Staircase with 18th century wainscoting with rocaille motifs, moulded handrails. Roof truss structure (18th century) with collar tie roof trusses with mortise and tenon joints. Above the western section there still remains a fragment of a late medieval roof with collar tie roof trusses, mortise and tenon joints and axe marks (carpenters' marks). From the roof an attic space is accessible, located above a rear building of Bakkerstraat 74. Here a late medieval brick gable end is visible, provided with a rod anchor with scroll and the building traces of a segmental arch window.

Valuation

The house with striking 18th and 19th century appearance, fine front facade with accentuated central section in Louis XV style, medieval building fragments and many characteristic internal elements from the 18th century, has an interesting building history, which is largely legible. The house is of general importance due to its architectural and cultural-historical value. Furthermore of urban planning importance because of the special situation on the inner courtyard between Bakkerstraat and Weverstraat, with the rear facade on the Papagaaigang and as a component of the original settlement structure (building line, plot division) of the medieval city centre of Arnhem.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map