Rijksmonumentenregister · Netherlands
Houten Schotbalkenloods
Wijk bij Duurstede, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Militair verblijfsgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Singel bij 50, 3961 CH Wijk bij Duurstede
- Place
- Wijk bij Duurstede
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.97340, 5.34846
- Part of complex
- 532492
- Monument number
- 532499
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Houten schotbalkenloods (Wijk bij Duurstede).
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
HOUTEN SCHOTBALKENLOODS (Wijk bij Duurstede) aan de westzijde van de Kromme Rijn, iets ten zuidwesten van de schotbalkkering in de Singel. Er komt reeds een loods op deze locatie voor rond 1870. De loods ligt met de grootste lengte evenwijdig aan de weg en met de daknok oost-west. De loods is vermoedelijk niet de eerste op deze plaats; dit exemplaar is - gezien de uitvoering - waarschijnlijk gebouwd in het Interbellum, mogelijk echter al omstreeks de eeuwwisseling. Het bouwwerk is bestemd voor opslag van balken en materialen om de ernaast gelegen schotbalkkering te kunnen afsluiten. Een uit 1932 daterende tekening toont een nog te bouwen, vergelijkbare schotbalkloods aan de oostzijde van de schotbalkkering (6,50 x 3,50 meter). Mogelijk gaat het om hetzelfde exemplaar. Op verschillende plaatsen zijn buiten en binnen fortterreinen in de loop der decennia houten, stenen en metalen ('blikken') loodsen tot stand gekomen om te dienen als (provisorische of permanente) bergruimte, opslag, onderkomen voor mensen of materieel, hospitaal, brandweer, paardenstal, wachthuis, enzovoort tot deze categorie opslagplaatsen kan ook de schotbalkenloods worden gerekend. Een groot deel van deze loodsen is inmiddels vergaan, gesloopt, verplaatst of soms ook vervangen, maar andere bestaan nog in authentieke vorm in situ. Soms gaat het om bijzonder eenvoudige bouwwerkjes van geringe omvang, maar er zijn ook meer complexe en grotere exemplaren. De loods bij de schotbalkkering in de Kromme Rijn te Wijk bij Duurstede verkeert in vrij goede staat. Het type komt weinig voor binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het interieur is niet bezocht.
Omschrijving
HOUTEN SCHOTBALKENLOODS (Wijk bij Duurstede) aan de zuidwestzijde van de schotbalkkering in de Kromme Rijn bij de Singel. De hoofdzakelijk zwarte loods heeft een gemetselde, maar relatief recent gecementeerde plint. Tussen in totaal zeven, op gelijke afstand van elkaar geplaatste staanders zijn de beide langszijden voorzien van horizontaal geplaatste houten planken met tussenliggende ventilatiespleten. De beide kopse gevels zijn horizontaal beplankt met rabatdelen. De oostelijke, naar de waterkering gerichte gevel is voorzien van dubbele, opgeklampte deuren, die verticaal zijn beplankt. De loods heeft geen andere gevelopeningen, telt één bouwlaag en is gebouwd op een rechthoekige plattegrond van circa 6 x 4 meter. Het met gesmoorde kruispannen gedekte zadeldak eindigt aan beide zijden met kort overstek en houten windveren.
Waardering
De HOUTEN SCHOTBALKENLOODS (Wijk bij Duurstede) is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde houten bebouwing, die gebaseerd is op het systeem van inundatie en accesverdediging (twintigste eeuw).
Het betreft hier een onderdeel uit het Interbellum of uit het begin van de twintigste eeuw, namelijk een houten berging voor schotbalken.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en in het bijzonder met de annexe schotbalkkering en de iets verderop gelegen inlaatsluis / inundatieduiker.
* Het onderdeel is representatief omdat het een voorbeeld is van een in de eerste helft van de twintigste eeuw - mogelijk kort na 1932 - gebouwde schotbalkenloods bij een omstreeks 1870 tot stand gekomen waterkering.
* Het onderdeel is tamelijk gaaf bewaard omdat hoofdvorm en functie goed herkenbaar zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Timber-frame shed (Wijk bij Duurstede).
NEW HOLLAND WATER LINE
Introduction
TIMBER-FRAME SHED (Wijk bij Duurstede) on the west side of the Kromme Rijn, somewhat to the southwest of the timber-frame lock in the Singel. A shed already existed at this location around 1870. The shed lies with its greatest length parallel to the road and with its roof ridge east-west. The shed is presumably not the first on this site; this specimen is - judging by its execution - probably built in the Interwar period, but possibly around the turn of the century. The structure is intended for storage of beams and materials in order to be able to close the adjacent timber-frame lock. A drawing dating from 1932 shows a similar timber-frame shed to be built on the east side of the timber-frame lock (6.50 x 3.50 metres). It may be the same specimen. Over the decades, on various locations outside and within fort terrains, wooden, stone and metal ('sheet metal') sheds have been built to serve as (provisional or permanent) storage space, storage, shelter for people or materiel, hospital, fire station, horse stable, guard house, and so forth; to this category of storage places the timber-frame shed can also be counted. Much of these sheds has meanwhile perished, been demolished, relocated or sometimes replaced, but others still exist in authentic form in situ. Sometimes these are particularly simple structures of small dimensions, but there are also more complex and larger specimens. The shed at the timber-frame lock in the Kromme Rijn at Wijk bij Duurstede is in fairly good condition. The type is uncommon within the New Holland Water Line. The interior has not been visited.
Description
TIMBER-FRAME SHED (Wijk bij Duurstede) on the southwest side of the timber-frame lock in the Kromme Rijn at the Singel. The predominantly black shed has a brick, but relatively recently cemented plinth. Between in total seven posts placed at equal distances apart, both long sides are provided with horizontally placed wooden boards with intervening ventilation slits. Both gable ends are horizontally boarded with rabbet joints. The eastern gable, facing the lock, is provided with double, clamped doors, which are vertically boarded. The shed has no other facade openings, has one storey and is built on a rectangular ground plan of approximately 6 x 4 metres. The gabled roof covered with dampened pantiles ends at both sides with short overhang and wooden wind vanes.
Valuation
The TIMBER-FRAME SHED (Wijk bij Duurstede) is of general interest because of:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Water Line as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus, and subsequently by others over approximately 125 years strengthened and improved.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of timber structures related to military-strategic building design, which are based on the system of inundation and access defence (twentieth century).
This is a component from the Interwar period or from the beginning of the twentieth century, namely a timber storage shed for timber-frame locks.
* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Water Line. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex and in particular with the adjacent timber-frame lock and the slightly further located inlet lock / inundation culvert.
* The component is representative because it is an example of a timber-frame shed built in the first half of the twentieth century - possibly shortly after 1932 - at a waterwork dating from around 1870.
* The component is fairly well preserved because main form and function have remained easily recognizable.
Nearby in the register
- Inlaatsluis/InundatieduikerFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- SluiswachterswoningMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Houten LoodsMilitaire opslagplaatsunder 1 mi
- Erfscheiding, Hekpalen en Leeuwen bij rooms-katholieke kerk Wijk bij DuurstedeErfscheidingunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.