Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bomvrij militair object, Houtensepad 150 D
Utrecht, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bomvrij militair object
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Houtensepad 150 D, 3524 SB Utrecht
- Place
- Utrecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.07134, 5.13449
- Part of complex
- 532424
- Monument number
- 532427
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesNationaal Archief, the NetherlandsDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 46. Kanon- en Flankkazemat / Bomvrij gebouw.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
KANON- EN FLANKKAZEMAT / BOMVRIJ GEBOUW aan de zuidwestzijde van Lunet III, als gemetseld en gedeeltelijk aardgedekt onderkomen voor logies, geschut en nabijverdediging. Bomvrije gebouwen zijn in zwaar, meestal gewelfd metselwerk uitgevoerde bouwwerken - vaak ook van gronddekking voorzien - die werden geacht bestand te zijn tegen inslagen van vijandelijk vuur. Er kunnen diverse functies in zijn ondergebracht, waaronder kazematten. Dit bomvrije gebouw maakt aan de buitenzijde deel uit van de bakstenen omwalling van het werk, maar is hoger opgemetseld. Kazematten zijn gesloten, bomvrije ruimten, gewoonlijk uitgevoerd in steen of beton, die zijn ingericht voor het operationeel opstellen van geschut en/of andere vuurwapens. Kazematten zijn daarom voorzien van een of meer, al dan niet afsluitbare en/of gedekte schietgaten. Kazematten kunnen zelfstandige defensieve werken zijn, maar ook kunnen ze deel uitmaken van een groter werk, zoals een fort. Flankkazematten zijn gewoonlijk onderdeel van de flanken van verdedigingswerken en ze dienen in het bijzonder voor het geven van flankerend vuur langs een linie. De flankkazematten van de lunetten te Utrecht hebben bijna alle hun grootste lengte evenwijdig met een deel van de keel en zijn daar - aan de keelzijde van het werk en dus niet in de flank - voorzien van schietgaten. De kanon- en flankkazemat / het bomvrij gebouw op Lunet III vormt hierop een uitzondering: De flankzijde van de kazemat is veel groter dan bij de andere kazematten omdat er oostelijk van de flankkazemat opstelplaatsen voor (flankerend) geschut in de gevel zijn uitgespaard.
Omschrijving
KANON- EN FLANKKAZEMAT / BOMVRIJ GEBOUW aan de zuidwestzijde van Lunet III en overhoeks in de plattegrond gesitueerd. Het bomvrije gebouw(1826) was bestemd voor 'logies en berging van projectielen', was remise voor kanonnen en was voorzien van schietgaten om verdediging te faciliteren. Het bouwwerk is enigszins spiegelbeeldig ten opzichte van de flankkazemat / het bomvrij gebouw op het noordwestelijk bastion gelegen en ze vormen min of meer elkaars pendanten. De kazemat laat zich van de buitenzijde van het werk gemakkelijk herkennen aan een reeks verticale schietspleten aan de keelzijde en aan een drietal geschutsopeningen in de flank. De grootste lengte van het bouwwerk ligt - anders dan bij alle andere bomvrije gebouwen op de lunetten te Utrecht -aan de flankzijde, waar zich de drie geschutsopeningen bevinden. De scherpe hoeken van het muurwerk hellen iets achterover en zijn voorzien van natuurstenen blokken. De vier toegangen bevinden zich aan de naar het centrum van het werk gerichte zijde en bestaan uit getoogd metselwerk, waarin dubbele houten deuren. Het interieur bestaat uit enkele uit zwaar, gewelfd metselwerk opgetrokken, parallelle ruimten die onderling zijn verbonden; de ruimten geven uit op de drie getoogde schietgaten / geschutsopeningen aan de flankzijde, respectievelijk op de spleetvormige schietgaten aan de keelzijde. Er zijn nog diverse interieuronderdelen of resten en sporen daarvan aanwezig.
Waardering
De KANON- EN FLANKKAZEMAT / het BOMVRIJ GEBOUW op het zuidwestelijk bastion van Lunet III is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een onderdeel van omstreeks 1825 als voorbeeld van een aardgedekt, bomvrij, op de bakstenen bekleding van Lunet III gebouwd hoekelement voor logies, berging en verdediging.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en als pendant van de flankkazemat op het noordwestelijk bastion.
* Het onderdeel is representatief (karakteristiek) omdat het in verschijningsvorm de kenmerken vertoont die het toenmalige defensieve doel onderstrepen, maar het vertoont specifieke betekenis door de enigszins van het op de vier lunetten gangbare type afwijkende situering in de keelzijde van het werk.
* Het onderdeel is goed bewaard omdat het zich in vrijwel de toestand bevindt waarin het in de jaren '20 van de 19de eeuw verkeerde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 46. Cannon and Flank Casemate / Bombproof Building.
NEW HOLLAND WATER LINE
Introduction
CANNON AND FLANK CASEMATE / BOMBPROOF BUILDING on the southwest side of Lunette III, as a masonry structure and partially earth-covered shelter for accommodation, artillery and close defence. Bombproof buildings are structures executed in heavy, usually vaulted masonry - often also provided with earth covering - which were considered capable of withstanding enemy fire. Various functions can be accommodated within them, including casemates. This bombproof building forms part of the brick enclosure wall of the work on the outside, but is built up higher. Casemates are closed, bombproof spaces, usually executed in stone or concrete, which are fitted out for the operational placement of artillery and/or other firearms. Casemates are therefore provided with one or more, whether or not lockable and/or covered gun embratures. Casemates can be independent defensive works, but they can also form part of a larger work, such as a fort. Flank casemates are usually part of the flanks of defensive works and they serve particularly for providing flanking fire along a line. The flank casemates of the lunettes at Utrecht have almost all their greatest length parallel with part of the gorge and are there - on the gorge side of the work and thus not in the flank - provided with gun embratures. The cannon and flank casemate / bombproof building on Lunette III is an exception to this: The flank side of the casemate is much larger than in the other casemates because to the east of the flank casemate positions for (flanking) artillery are spared in the facade.
Description
CANNON AND FLANK CASEMATE / BOMBPROOF BUILDING on the southwest side of Lunette III and positioned diagonally in plan. The bombproof building (1826) was intended for 'accommodation and storage of projectiles', was a gun shed and was provided with gun embratures to facilitate defence. The structure is somewhat mirrored in relation to the flank casemate / bombproof building located on the northwest bastion and they form more or less each other's pendants. The casemate is easily recognized from the outside of the work by a series of vertical gun slits on the gorge side and by three artillery openings in the flank. The greatest length of the structure lies - unlike all other bombproof buildings on the lunettes at Utrecht - on the flank side, where the three artillery openings are located. The sharp angles of the masonry slope slightly back and are provided with natural stone blocks. The four entrances are located on the side facing the centre of the work and consist of arched masonry, in which are double wooden doors. The interior consists of a number of parallel spaces executed in heavy, vaulted masonry which are interconnected; the spaces open onto the three arched gun embratures / artillery openings on the flank side, respectively onto the slot-shaped gun embratures on the gorge side. Various interior components or their remains and traces are still present.
Valuation
The CANNON AND FLANK CASEMATE / BOMBPROOF BUILDING on the southwest bastion of Lunette III is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Water Line as this was designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realised from 1815 by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building construction, which is based on: a. the system of inundation and accessory defence (19th century), b. the competition with increasingly strengthening offensive means (19th century).
This concerns a component from around 1825 as an example of an earth-covered, bombproof, corner element built on the brick enclosure of Lunette III for accommodation, storage and defence.
* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Water Line. Also because of the functional and physical connection with the other components of the complex and as pendant of the flank casemate on the northwest bastion.
* The component is representative (characteristic) because it displays in appearance the characteristics that emphasize the defensive purpose of that time, but it displays specific significance through its positioning, which deviates somewhat from the type common to the four lunettes, on the gorge side of the work.
* The component is well preserved because it is in virtually the condition in which it was in the 1820s.
Nearby in the register
- Open verdedigingswerk, Lunet III UtrechtOpen verdedigingswerkunder 1 mi
- Militaire opslagplaats, Lunet III UtrechtMilitaire opslagplaatsunder 1 mi
- Kazemat, Lunet III UtrechtKazematunder 1 mi
- Bijgebouwen, Houtensepad 150Bijgebouwenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.