Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kazemat, Utrechtseweg bij 351
De Bilt, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kazemat
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Utrechtseweg bij 351, 3731 GB De Bilt
- Place
- De Bilt
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.09944, 5.16373
- Part of complex
- 532365
- Monument number
- 532371
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 37. Twee dubbele mitrailleurkazematten.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
TWEE DUBBELE MITRAILLEURKAZEMATTEN op het complex Werken bij Griftensteijn, als zeer zeldzame voorbeelden van vroege in gewapend beton uitgevoerde, gedeconcentreerde werken van dit functietype. Deconcentratie van de verdediging was onder meer een antwoord op de komst van het getrokken geschut (met roterende projectielen), de brisantgranaat (met hoogexplosieve springlading) en op de verschijning van mobiel en verdragend geschut. In de laatste decennia van de 19de eeuw werden forten zo gemakkelijke en kwetsbare doelwitten die grote risico's opleverden door de erin geconcentreerde functies. Vanaf het einde van de 19de eeuw werd daarom een deconcentratie van functies uitgevoerd, met name in de vorm van tussenbatterijen. Ook werden tussen en voor de forten in lineair verband (semi)permanente en tijdelijke werken gerealiseerd, zoals soms kilometers lange 'gedekte wegen' en tientallen betonnen en aarden werken. Hieronder waren in mobilisatietijd aan te leggen (betonnen, houten en aarden) loopgraven en manschappenopstellingen, (betonnen en houten) manschappenschuilplaatsen en aarden en betonnen geschutsopstellingen (kazematten), e.d. Op het bestaande complex Werken bij Griftensteijn zijn in de mobilisatieperiode 1914-1918 twee gewapend betonnen, dubbele mitrailleurkazematten gebouwd die tot doel hadden de Utrechtseweg af te sluiten en te verdedigen. Ze liggen ter weerszijden van de Utrechtseweg, beide op ongeveer 65 m van het toenmalige tracé ter plaatse. (De weg liep toen ongeveer op de plaats van de huidige ventweg aan de noordzijde). De kazematten waren beoogd seriematig te worden vervaardigd, maar in de praktijk zijn er slechts weinige gebouwd, waardoor het type nu zeer schaars is. Bij de restauratie van het noordelijk deel van het complex zijn de kazematten grotendeels blootgelegd en zijn de contouren en het interieur zichtbaar gemaakt. Het exemplaar aan de zuidszijde van de weg is nauwelijks herkenbaar in het terrein.
Omschrijving
TWEE DUBBELE MITRAILLEURKAZEMATTEN op het complex Werken bij Griftensteijn, gebouwd op een rechthoekige plattegrond van ongeveer 10 x 6 x 3 m (l x b x h). De kazematten (1917) zijn uitgevoerd met aan beide uiteinden een aan de keelzijde gelegen, verhoogde gevechtsruimte, met hierin spleetvormige schietgaten boven een zware, betonnen frontzijde. De verhogingen zijn afgeschuind om afketsen van eventuele inslagen van vijandelijk vuur te bevorderen. De front- en vooral de keelzijden zijn gespiegeld symmetrisch ingedeeld, met links en rechts relatief grote openingen en daartussen twee kleinere. Bovenop een kleine opening voor een periscoop. Het interieur bestaat uit twee maal twee ruimten (gevechts- resp. afwachtingsruimten), die twee aan twee zijn verbonden. Er resteren slechts twee kazematten van dit type - beide binnen het complex Werken bij Griftensteijn. Ze kunnen als betonexperiment worden beschouwd en ze vertegenwoordigen samen dan ook een grote zeldzaamheids- en bouwhistorische waarde. Beide exemplaren zijn (nog) ten dele met aarde gedekt - een rest van de zogenoemde gronddekking. Alleen dat aan de noordzijde is goed herkenbaar.
Waardering
De TWEE DUBBELE MITRAILLEURKAZEMATTEN op het complex Werken bij Griftensteijn zijn van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden, als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de en 20ste eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de en 20ste eeuw), c. het systeem van 'levende' veldversterking (20ste eeuw).
Het betreft hier twee zeer zeldzame voorbeelden van gewapend betonnen kazematten uit het tweede decennium van de 20ste eeuw, die tevens als betonexperimenten hebben gediend.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* De onderdelen zijn zeer zeldzaam omdat ze gelden als schaars (overgebleven) bouwhistorisch waardevolle voorbeelden van militaire betonexperimenten voor - nooit tot uitvoering gekomen -seriematige fabricage van dit type defensieve middelen.
* De onderdelen zijn tamelijk gaaf bewaard, waarbij alleen het noordelijke exemplaar zich ook goed in het terrein laat herkennen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 37. Two double machine-gun casemates.
NEW HOLLANDIC WATERLINE
Introduction
TWO DOUBLE MACHINE-GUN CASEMATES on the complex Werken bij Griftensteijn, as extremely rare examples of early deconcentrated works of this functional type executed in reinforced concrete. Deconcentration of defence was among other things a response to the advent of rifled artillery (with rotating projectiles), the high-explosive shell (with high-explosive bursting charge) and the appearance of mobile and sustained artillery. In the last decades of the 19th century forts became easy and vulnerable targets posing great risks due to the functions concentrated within them. From the end of the 19th century, therefore, a deconcentration of functions was carried out, notably in the form of intermediate batteries. Also between and in front of the forts, in linear connection (semi)permanent and temporary works were realised, such as sometimes kilometres-long 'covered ways' and dozens of concrete and earthen works. These included (concrete, timber and earthen) trenches and personnel positions to be laid in mobilisation time, (concrete and timber) personnel shelters and earthen and concrete gun emplacements (casemates), etc. On the existing complex Werken bij Griftensteijn, two reinforced concrete double machine-gun casemates were built during the mobilisation period 1914-1918 which were intended to close off and defend the Utrechtseweg. They lie on either side of the Utrechtseweg, both at approximately 65 m from the then current alignment at that location. (The road ran then approximately at the location of the present ventilation road on the north side). The casemates were intended to be produced serially, but in practice only a few were built, as a result of which the type is now extremely scarce. During the restoration of the northern part of the complex, the casemates were largely exposed and their outlines and interior made visible. The specimen on the south side of the road is scarcely recognisable in the terrain.
Description
TWO DOUBLE MACHINE-GUN CASEMATES on the complex Werken bij Griftensteijn, built on a rectangular plan of approximately 10 x 6 x 3 m (l x w x h). The casemates (1917) are executed with at both ends a raised fighting space located on the gorge side, with therein slit-shaped gun ports above a heavy concrete front face. The raised sections are sloped to promote deflection of any impacts from enemy fire. The front and especially the gorge sides are arranged in mirror symmetry, with relatively large openings on left and right and between them two smaller ones. On top a small opening for a periscope. The interior consists of two by two rooms (fighting and waiting rooms respectively), which are connected in pairs. Only two casemates of this type remain – both within the complex Werken bij Griftensteijn. They can be considered as concrete experiments and together they represent considerable rarity and construction-historical value. Both specimens are still partly covered with earth – a remnant of the so-called earth covering. Only the one on the north side is clearly recognisable.
Valuation
The TWO DOUBLE MACHINE-GUN CASEMATES on the complex Werken bij Griftensteijn are of general importance by virtue of:
* Cultural-historical values, as part of the Nieuwe Hollandse Waterlinie as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 realised by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and thereafter by others for approximately 125 years strengthened and improved.
* Architectural-historical values, in particular as expression of military-strategic building art, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th and 20th centuries), b. the race with increasingly powerful offensive means (19th and 20th centuries), c. the system of 'living' field fortification (20th century).
This concerns here two extremely rare examples of reinforced concrete casemates from the second decade of the 20th century, which moreover served as concrete experiments.
* Ensemble value and situational values as components of the Nieuwe Hollandse Waterlinie. Also by virtue of the functional and physical connection with the remaining components of the complex.
* The components are extremely scarce because they are considered rare (surviving) construction-historically valuable examples of military concrete experiments for – never carried out – serial manufacture of this type of defensive means.
* The components are reasonably well preserved, with only the northern specimen also being clearly recognisable in the terrain.
Nearby in the register
- Open verdedigingswerk, Utrechtseweg bij 351Open verdedigingswerkunder 1 mi
- Kazemat, Utrechtseweg bij 351Kazematunder 1 mi
- Gracht, Utrechtseweg 351Grachtunder 1 mi
- Militair verblijfsgebouw, Utrechtseweg bij 351Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.