TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Bomvrij militair object, Voordorpsedijk bij 28

Groenekan, Utrecht, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Bomvrij militair object
Category
onroerend gebouwd
Address
Voordorpsedijk bij 28, 3737 BK Groenekan (De Bilt 26)
Place
Groenekan
Municipality
De Bilt
Province
Utrecht
Country
Netherlands
Coordinates
52.10880, 5.15816
Part of complex
532351
Monument number
532353

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Cluster 35. Bomvrije kazerne A.

NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE

Inleiding

BOMVRIJE KAZERNE A, als omstreeks 1870 gebouwd, aardgedekt hoofdonderdeel van het Fort Voordorp. Een kazerne is een verblijfsgebouw voor soldaten en hun uitrusting. Het waren de Fransen die eind 18de, begin 19de eeuw het stelsel invoerden, soldaten in kazernes te legeren; kazernes zijn vanaf die tijd deel gaan uitmaken van forten, maar hiernaast zijn er ook vele als afzonderlijke bouwwerken binnen of buiten de bebouwde kommen (steden) tot stand gekomen. De binnen de 19de-eeuwse forten en andere werken gesitueerde kazernegebouwen waren gewoonlijk als bomvrije onderkomens geconstrueerd, dat wil zeggen dat ze bestand dienden te zijn tegen vijandelijk vuur. Als bouwmateriaal werd aanvankelijk metersdik metselwerk en later (gewapend) beton toegepast, terwijl als dekking van het dak en de frontzijde(n) bovendien een aanaarding plaatsvond. De niet binnen forten of andere werken gelegen kazernes waren al dan niet speciaal voor die bestemming opgerichte en ingerichte gebouwen met accommodatie voor de (permanente) legering van militairen, vaak ook voorzien van andere militaire faciliteiten, zoals exercitieterreinen. Het kazernegebouw van het Fort Voordorp ligt tegenover de toegang tot het fort en behoort tot de grote, aan drie zijden en bovenop met aarde gedekte, bomvrije gebouwen. De enig zichtbare gevel is naar het zuidwesten (de oorspronkelijk als zodanig bedoelde keelzijde) gericht. Het gebouw is thans ingericht voor horeca- en evenementenfuncties en heeft hiertoe interne verbouwing ondergaan, terwijl ook aan de achterzijde aanpassingen zijn uitgevoerd, onder meer voor een vergroting lichttoevoer en om verkeersruimten te realiseren. Deze wijzigingen zijn vanaf de begane grond aan de frontzijde niet of nauwelijks waarneembaar. De haaks op de hoofdgevel staande gewelven zijn hierbij zo goed als compleet intact gebleven. De oorspronkelijk groen geschilderde ramen, deuren en luiken zijn nu ossenbloed rood.

Omschrijving

De BOMVRIJE KAZERNE A was in eerste aanleg vrijwel symmetrisch van opzet en bestond uit elf traveeën, waarvan de meest linkse naar achteren geplaatst is. Aan de rechterzijde is in 1878-79 een tweelaagse aanbouw gerealiseerd, terwijl zich hier ook een haaks op de hoofdvel geplaatste voorbouw bevindt, waarin sanitaire voorzieningen. Het relatief grote gebouw is voorzien van een aarden dekking aan de bovenzijde en is ook aan de korte zijden aangeaard. De gevel wordt geleed door pilasters met gemetselde bakstenen kapitelen. Hiertussen zijn segmentbogen geplaatst. De meeste traveeën bevatten een deur en twee vensters. De zevende travee van rechts bevat dubbele deuren, met hierboven een gevelsteen met het jaartal `1869'. Het interieur omvat een aantal rechthoekige vertrekken met gemetselde, segmentboogvormige gewelven, die oorspronkelijk (van west naar oost beschouwd) dienst deden als onder andere keuken, telegrafistenruimte, officierslogies en ziekenboeg. De rechtse aanbouw omvat een vulplaats op de begane grond en een dubbele remise. Via een gietijzeren trap bereikt men de tweede bouwlaag, met twee gewelfde vertrekken.

Waardering

De BOMVRIJE KAZERNE A van Fort Voordorp is van algemeen belang vanwege:

* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.

* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).

Het betreft hier een onderdeel van de eerste bouwperiode van het fort, omstreeks 1870, gewijzigd en uitgebreid rond 1878, als voorbeeld van een relatief groot, aardgedekt, bakstenen, bomvrij bouwwerk.

* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.

* Het onderdeel is matig karakteristiek omdat het aan de gevelzijde (keelzijde) nog steeds in verschijningsvorm kenmerken vertoont die het toenmalige defensieve doel onderstrepen, maar omdat het aan de aardgedekte frontzijde grote in- en uitwendige wijzigingen heeft ondergaan.

* Het onderdeel is door restauratie in technisch goede staat. Het onderdeel is tamelijk goed bewaard omdat het bouwwerk zich voor een groot deel in dezelfde toestand bevindt waarin het rond 1880 verkeerde en omdat het nog authentieke en/of naar oorspronkelijke vorm uitgevoerde onderdelen en details kent,

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Cluster 35. Bombproof Barracks A.

NEW HOLLAND WATER LINE

Introduction

BOMBPROOF BARRACKS A, as built around 1870, earth-covered main component of Fort Voordorp. A barracks is a residential building for soldiers and their equipment. It was the French who at the end of the 18th and beginning of the 19th century introduced the system of housing soldiers in barracks; from that time on, barracks became part of forts, but in addition many were also created as separate structures within or outside built-up areas (towns). The barracks buildings situated within 19th-century forts and other works were usually constructed as bombproof shelters, that is to say they were intended to withstand enemy fire. Masonry metres thick was initially used as building material and later (reinforced) concrete, while the roof and front side(s) were additionally covered with earth. The barracks not situated within forts or other works were buildings either specifically erected and fitted out for that purpose or not, with accommodation for the (permanent) housing of military personnel, often also provided with other military facilities, such as exercise grounds. The barracks building of Fort Voordorp is situated opposite the entrance to the fort and belongs to the large, earth-covered on three sides and on top, bombproof buildings. The only visible façade faces southwest (the side originally intended as such, the gorge). The building is now fitted out for catering and event functions and has undergone internal renovation for this purpose, while adaptations have also been carried out on the rear side, including to increase light access and to create circulation spaces. These alterations are not or scarcely noticeable from the ground floor at the front façade. The vaults set at right angles to the main façade have remained virtually completely intact. The originally green-painted windows, doors and shutters are now oxblood red.

Description

The BOMBPROOF BARRACKS A was initially almost symmetrical in layout and consisted of eleven bays, the leftmost of which is set back. On the right side a two-storey extension was realised in 1878-79, and here there is also a projecting structure placed at right angles to the main façade, in which sanitary facilities are housed. The relatively large building is provided with an earth covering on top and is also earth-covered on the short sides. The façade is articulated by pilasters with moulded brick capitals. Between these are segmental arches. Most bays contain a door and two windows. The seventh bay from the right contains double doors, with above it a façade stone with the date '1869'. The interior comprises a number of rectangular rooms with moulded segmental arch vaults, which originally (viewed from west to east) served as, among other things, kitchen, telegraph office, officers' quarters and sick bay. The right extension comprises a water point on the ground floor and a double remise. Via a cast-iron staircase, the second storey is reached, with two vaulted rooms.

Valuation

The BOMBPROOF BARRACKS A of Fort Voordorp is of general importance because of:

* Cultural-historical values as part of the New Holland Water Line as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 realised by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus and subsequently by others over approximately 125 years strengthened and improved.

* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building practice, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with strengthening offensive means (19th century).

This concerns a component of the first building period of the fort, around 1870, modified and extended around 1878, as an example of a relatively large, earth-covered, brick, bombproof structure.

* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Water Line. Furthermore because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.

* The component is moderately characteristic because it still shows characteristics on the façade side (gorge side) that underscore the then-defensive purpose, but because it has undergone major internal and external alterations on the earth-covered front side.

* The component is in technically good condition through restoration. The component is fairly well preserved because the building is in largely the same condition as it was around 1880 and because it retains authentic and/or executed-according-to-original-form components and details,

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map