Rijksmonumentenregister · Netherlands
Versperring, Gageldijk bij 165
Utrecht, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Versperring
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Gageldijk bij 165, 3566 MJ Utrecht
- Place
- Utrecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.12931, 5.10198
- Part of complex
- 532288
- Monument number
- 532296
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 30. Toegangsbrug I (naar het landhoofd / voorfort).
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
TOEGANGSBRUG I (naar het landhoofd / voorfort), gelegen ten zuiden van het fort over de buitenste fortgracht. De brug dateert in oorsprong vermoedelijk van rond 1880. Het ophalen of verwijderen / vernietigen van bruggen is sinds de oudheid een probaat middel om indringers te weren. Niet alleen werd zo de doorgang of overtocht over een waterloop, een droge of een natte gracht of een terreindiepte belemmerd of vertraagd, maar ook moest een aanvaller zelf zorgen voor middelen om de barrière eventueel zelf te nemen. Houten bruggen waren relatief snel te vernietigen, desnoods door ze in brand te steken. Stenen en betonnen bruggen vergden een grotere en meer tijdrovende ingreep, al kon een springlading soms snel het gewenste effect sorteren. Met de komst van ijzeren bruggen - in de loop van de 19de eeuw op grote schaal toegepast in vele varianten - bleef de tweede mogelijkheid bestaan, maar verdween de eerste. Het opblazen van bruggen was kapitaalvernietiging en gebeurde alleen in uiterste noodzaak. Manieren waarop ijzeren bruggen afgesloten konden worden was ophalen of uitnemen dan wel ontoegankelijk maken van (kleine) delen ervan. De brug ten zuiden van Fort De Gagel is vermoedelijk altijd een vaste verbinding geweest tussen de beide hoofden. De brug vormde een civiele schakel in de omleidingsweg (Gageldijk) en was van militaire betekenis als eventueel uit te nemen of anders te vernietigen verbinding van de Klopdijk met het landhoofd.
Omschrijving
TOEGANGSBRUG I (naar landhoofd / voorfort), vermoedelijk van omstreeks 1880, tussen de Klopdijk en de Gageldijk en deel uitmakend van de omleidingsweg rond het fort. De kleine brug (ca. 4 x 3,50 m), met in baksteen en enkele natuurstenen blokken uitgevoerde hoofden en vleugels, kent een houten brugdek met ijzeren leuningen die vijf vakken van kruislingse verbanden beslaan en die gekromde uiteinden bezitten.
Waardering
TOEGANGSBRUG I (naar landhoofd / voorfort) van het Fort De Gagel is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op en ontstond als uitvloeisel van
- het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw)en - de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een onderdeel dat oorspronkelijk dateert van rond 1880, namelijk een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde uiting van historische weg- en waterbouwkunde.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, alsmede vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is representatief (karakteristiek) omdat het een goed voorbeeld is van toepassing van dit type brug in een gecombineerde civiele en militaire situatie.
* Het onderdeel is tamelijk gaaf bewaard omdat hoofdvorm en bouwkundige detaillering, alsmede diverse onderdelen intact zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 30. Access Bridge I (to the landhead / outwork).
NEW HOLLAND WATERLINE
Introduction
ACCESS BRIDGE I (to the landhead / outwork), located south of the fort over the outer fort moat. The bridge dates in origin presumably from around 1880. Raising or removing / destroying bridges has since ancient times been an effective means of warding off intruders. Not only was passage or crossing over a watercourse, a dry or wet moat or a terrain depression thus hindered or delayed, but an attacker also had to provide means to potentially overcome the barrier themselves. Wooden bridges were relatively quick to destroy, if necessary by setting them on fire. Stone and concrete bridges required a larger and more time-consuming intervention, although an explosive charge could sometimes quickly achieve the desired effect. With the advent of iron bridges - applied on a large scale in the course of the 19th century in many variants - the second possibility remained, but the first disappeared. Blowing up bridges was capital destruction and happened only in extreme necessity. Ways in which iron bridges could be closed was raising or removing, or else making inaccessible, (small) parts of them. The bridge south of Fort De Gagel was presumably always a permanent connection between the two heads. The bridge formed a civilian link in the diversion road (Gageldijk) and was of military significance as a connection of the Klopdijk with the landhead that could if necessary be removed or otherwise destroyed.
Description
ACCESS BRIDGE I (to landhead / outwork), presumably from around 1880, between the Klopdijk and the Gageldijk and forming part of the diversion road around the fort. The small bridge (approx. 4 x 3.50 m), with heads and wings executed in brick and some natural stone blocks, has a wooden bridge deck with iron railings spanning five bays of crosswise bracing and possessing curved ends.
Valuation
ACCESS BRIDGE I (to landhead / outwork) of Fort De Gagel is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the Nieuwe Hollandse Waterlinie as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially constructed from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic architecture, which was based on and arose as a consequence of
- the system of inundation and access defence (19th century) and - the competition with increasingly powerful offensive means (19th century).
This concerns a component originally dating from around 1880, namely an expression related to military-strategic architecture of historical road and water construction.
* Ensemble value and situational values as part of the Nieuwe Hollandse Waterlinie, as well as because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is representative (characteristic) because it is a good example of application of this type of bridge in a combined civil and military situation.
* The component is reasonably well preserved because main form and building details, as well as various components have remained intact.
Nearby in the register
- Militaire opslagplaats, Gageldijk 163Militaire opslagplaatsunder 1 mi
- Militair wachtgebouw, Gageldijk 165Militair wachtgebouwunder 1 mi
- Militair verblijfsgebouw, Gageldijk 161Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Bomvrij militair object, Gageldijk 167Bomvrij militair objectunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.