Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bomvrij militair object, betonnen werken Fort Kijkuit Nigtevecht (Stichtse Vecht 26)
Nigtevecht, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bomvrij militair object
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- betonnen werken Fort Kijkuit Nigtevecht (Stichtse Vecht 26)
- Place
- Nigtevecht
- Municipality
- Stichtse Vecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.23182, 5.03640
- Part of complex
- 531424
- Monument number
- 532130
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
zie ook monumentnummer:531425
Inleiding
GROEPSSCHUILPLAATSEN TYPE P als twintig-eeuwse, in serie gebouwde, toevoegingen aan de bestaande verdediging. Een aantal exemplaren in dit gebied is verdwenen of gedeeltelijk vernietigd (ten dele rond 2010), maar mogelijk resteren hiervan nog sporen. De groepsschuilplaatsen Type P zijn volgens min of meer uniform of standaardontwerp (vooral) in de jaren 1939-1940 op meerdere plaatsen in Nederland gebouwd. Het totaal aantal gebouwde exemplaren bedraagt circa 700, waarvan in de Nieuwe Hollandse Waterlinie ongeveer 570; het merendeel (ca. 400) hiervan bestaat nog. Het bouwprogramma van de Groepsschuilplaatsen Type P was bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog niet afgerond en van een aantal exemplaren is bekend dat ze nooit zijn voltooid. Type P (vanwege de markante vorm ook wel 'de piramide' genoemd) is vermoedelijk het meest bekende type betonnen verdedigingswerk in Nederland. Het type kwam voort uit de zogenoemde VIS 77 (Voorschriften Inrichtingen Stellingen no. 77), uit 1928 en had onder meer als bestemming deel uit te maken van de verdediging van een aantal nieuwe accessen, waaronder vooral (autosnel)wegen. De Groepsschuilplaats Type P kwam gewoonlijk tot stand in de directe nabijheid van reeds bestaande of in dezelfde tijd gerealiseerde kazematten, geschutsopstellingen, versterkingen of loopgraven. Doordat de loopgraven en andere (aard)werken later vrijwel overal zijn geëffend of gesloopt, liggen de betonnen schuilplaatsen tegenwoordig nogal eens voor een deel beneden het maaiveld. De van oudsher geheel gesloten voorzijde of frontzijde van de Groepschuilplaatsen Type P was in veel gevallen gedekt door aardwerken die deel konden uitmaken van een glacis ter bescherming van de loopgraaf of een gedekte weg. Deze aardwerken zijn thans meestal niet meer aanwezig of nog slechts met moeite herkenbaar, maar met name op forten of in anderszins geaccidenteerd terrein zijn ze soms nog wel aanwezig. Er zijn talrijke exemplaren van het Type P gebouwd in inundeerbare gebieden, waarbij in een aantal gevallen een nu nog zichtbare paalfundering is toegepast; bij andere is een rondom uitstekende funderingsplaat of ook wel een trog tegen inundatiewater zichtbaar.
Omschrijving
GROEPSSCHUILPLAATSEN TYPE P zijn zowel in het zuidwestelijke deel van het complex, bij Vreeland, als in het noordoostelijk deel, nabij het Hilversumsch Kanaal, in beperkt aantal bewaard gebleven en ze liggen (behalve nabij de Dode Vecht) in nog redelijk herkenbaar lineair verband. De schuilplaatsen zijn één bouwlaag hoog en, gewoonlijk in gewapend van ca. 100 tot 180 cm dik gietbeton uitgevoerd en vormden een granaatvrij, militair onderkomen, dat beschutting kon bieden aan 10-12 manschappen infanterie / artillerie, bij dekkingsklasse W 12-15 of W 21-28. In het Oostfront behoren de meeste tot de zwaarste klasse. Groepsschuilplaatsen Type P zijn gebouwd op een rechthoekig grondplan, bij maten die uiteenlopen van ongeveer 5,50 x 7,20 x 4,70 m tot 6,50 x 8,20 x 4.90 (b x d x h). De zichtbare hoogte boven het maaiveld varieert echter. De beide blinde zijgevels en de keelzijde zijn tot op ongeveer 3 m hoogte verticaal uitgevoerd. Daarboven gaan deze gevels met een knik van ongeveer 45 0 naar binnen, om vervolgens over te gaan in een vlakke dekking. Rechts in de keelzijde is op plaatselijk verschillende hoogte boven maaiveld een (later al dan niet dichtgezette), meestal vierkante toegangsopening. De in zijn geheel verticale, gesloten frontzijde weerspiegelt de hoeken van 45 0 en eindigt dus als een 'afgeknotte puntgevel'. In een aantal gevallen zijn in de gevel(s) ijzeren haken of beugels meegegoten die konden dienen ter bevestiging van camouflagemateriaal. Een kenmerkend onderdeel bovenop de schuilplaats type P is de conische, betonnen 'uitlaat', die bestemd was voor toepassing van een periscoop. Deze periscopen zijn in de praktijk echter zelden of nooit aangebracht. Het interieur van de groepsschuilplaatsen Type P bestaat uit een korte gang (meestal met een betonnen keermuur of balustrade en gewoonlijk enkele neergaande treden) en een van daaruit naar links gerichte 'sluis' die afgrendelbaar moest zijn door een (uit meerdere delen bestaande) zware, stalen deur met grendels. Via een tweede, vergelijkbare deur kon rechtsom een achterliggende, vrijwel vierkante ruimte worden bereikt, de echte schuilplaats. De toegang kon vanuit deze ruimte worden bestreken door een geweerschietgat. De stalen deuren zijn echter zelden of nooit geplaatst en de ingangen zijn later vaak dichtgezet met baksteen en gepleisterd. De op circa twee meter boven vloerniveau gelegen plafonds zijn vlak en rechthoekig. In een aantal gevallen zijn nog interieuronderdelen aanwezig, zoals (resten van) houten banken of een steun voor het vuurwapen voor de bestrijking van de ingang.
Waardering
De GROEPSSCHUILPLAATSEN TYPE P zijn van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende meer dan een eeuw is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op:
a. het systeem van inundatie en accesverdediging (negentiende en twintigste eeuw),
b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (twintigste eeuw)
c. het systeem van 'levende' veldversterking in de diepte (twintigste eeuw)
Het betreft hier onderdelen uit de periode 1939-1940. Deze onderdelen zijn voorbeelden van gewapend betonnen groepsschuilplaatsen (Type P / Piramide).
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* De onderdelen zijn representatief (karakteristiek) omdat ze duidelijk herkenbaar als onderdeel van een gedeconcentreerde verdedigingslijn zijn toegevoegd aan het bestaande fortificatiestelsel.
* De onderdelen zijn redelijk gaaf bewaard en de resterende exemplaren laten zich als gebouwde onderdelen nog goed in het veld herkennen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
NEW HOLLAND DEFENCE LINE
see also monument number: 531425
Introduction
GROUP SHELTERS TYPE P as twentieth-century, mass-produced, additions to the existing defence. A number of examples in this area have disappeared or been partially destroyed (partly around 2010), but traces of them may still remain. The Group Shelters Type P were built according to a more or less uniform or standard design (especially) in the years 1939-1940 in several places in the Netherlands. The total number of built examples is approximately 700, of which in the New Holland Defence Line approximately 570; the majority (circa 400) of these still exist. The building programme of the Group Shelters Type P was not completed at the outbreak of the Second World War and it is known of a number of examples that they were never completed. Type P (also called 'the pyramid' because of its distinctive shape) is presumed to be the most well-known type of concrete defensive structure in the Netherlands. The type originated from the so-called VIS 77 (Regulations Installations Positions no. 77), from 1928 and had among other things the purpose of forming part of the defence of a number of new accesses, in particular (motor)roads. The Group Shelter Type P usually came into being in the immediate vicinity of already existing or contemporaneously realised casemates, gun positions, fortifications or trenches. Because the trenches and other (earth)works were later cleared or demolished almost everywhere, the concrete shelters nowadays often lie partly below ground level. The traditionally completely closed front or facing side of the Group Shelters Type P was in many cases protected by earthworks which could form part of a glacis to protect the trench or a covered way. These earthworks are now mostly no longer present or only barely recognisable, but in particular on forts or in otherwise uneven terrain they are sometimes still present. Numerous examples of Type P were built in inundatable areas, in some cases with a now still visible pile foundation applied; in others a foundation slab projecting all around or also a trough against inundation water is visible.
Description
GROUP SHELTERS TYPE P are preserved in limited numbers both in the southwestern part of the complex, near Vreeland, and in the northeastern part, near the Hilversumsch Canal, and they lie (except near the Dode Vecht) in still reasonably recognisable linear relationship. The shelters are one storey high and, usually in reinforced cast concrete approximately 100 to 180 cm thick, and formed a shell-proof, military shelter, which could provide protection for 10-12 men of infantry / artillery, at protection class W 12-15 or W 21-28. In the East Front most belong to the heaviest class. Group Shelters Type P were built on a rectangular plan, with dimensions ranging from approximately 5.50 x 7.20 x 4.70 m to 6.50 x 8.20 x 4.90 (w x d x h). The visible height above ground level varies, however. Both blind side walls and the rear wall are executed vertically up to approximately 3 m height. Above this these walls bend inward at approximately 45 degrees, to then transition into a flat roof. On the right in the rear wall at locally varying height above ground level is an (later sealed or not) access opening, usually square. The entirely vertical, closed front wall reflects the 45 degree angles and thus ends as a 'truncated pointed gable'. In some cases iron hooks or brackets were cast into the wall(s) which could serve for the attachment of camouflage material. A characteristic component on top of the Type P shelter is the conical, concrete 'outlet', which was intended for the use of a periscope. These periscopes were in practice, however, rarely or never fitted. The interior of the Group Shelters Type P consists of a short passage (usually with a concrete retaining wall or balustrade and usually a few descending steps) and from there a 'lock' directed to the left which had to be closable by a (consisting of multiple parts) heavy, steel door with bolts. Via a second, similar door, turning right, a back room could be reached, the actual shelter. The entrance could be covered from this room by a rifle loophole. The steel doors were, however, rarely or never fitted and the entrances were later often sealed with brick and plastered. The ceilings located at approximately two meters above floor level are flat and rectangular. In some cases interior components are still present, such as (remains of) wooden benches or a support for the firearm for covering the entrance.
Valuation
The GROUP SHELTERS TYPE P are of general importance because of:
* Cultural historical values as part of the New Holland Defence Line as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 realised by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently by others strengthened and improved for more than a century.
* Architectural historical values, in particular as an expression of military-strategic building science, which is based on:
a. the system of inundation and access defence (nineteenth and twentieth centuries),
b. the race with increasingly powerful offensive means (twentieth century)
c. the system of 'living' field fortification in depth (twentieth century)
These are components from the period 1939-1940. These components are examples of reinforced concrete group shelters (Type P / Pyramid).
* Ensemble value and situational values as components of the New Holland Defence Line and because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The components are representative (characteristic) because they are clearly recognisable as part of a deconcentrated defence line added to the existing fortification system.
* The components are reasonably well preserved and the remaining examples can still be easily recognised as built components in the field.
Nearby in the register
- PlantagehuisGedenktekenunder 1 mi
- PlantagehuisTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Woonhuis, Vossenlaan 1Woonhuisunder 1 mi
- PlantagehuisGedenktekenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.