Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bomvrij militair object, Betonnen werken bij het werk aan de Bakkerskil Werkendam (Altena 30)
Werkendam, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bomvrij militair object
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Betonnen werken bij het werk aan de Bakkerskil Werkendam (Altena 30)
- Place
- Werkendam
- Municipality
- Altena
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.77130, 4.92572
- Part of complex
- 531989
- Monument number
- 532023
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Zeelandiae Comitatus" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 84.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
Restant van een DUBBELE DUIKERSLUIS / DAMSLUIS als een bijzonder waterbouwkundig element behorende bij de inundatiewerken van de Nieuwe Hollandse Waterlinie binnen het Land van Altena. Ten noordoosten van het gemaal De Drie Sluizen gelegen damsluisje dat bouwkundig is gecombineerd met een duikersluis. Het verdedigingssysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie was in de eerste plaats gebaseerd op het gecontroleerd onder water zetten van (grote) terreinoppervlakken. Door middel van een ingenieus systeem van sluizen, duikers, dammen, keerkaden, dijkcoupures, enzovoort kon het noodzakelijke waterpeil snel en binnen nauwe grenzen gesteld en gehandhaafd worden. Deels werd daarbij gebruik gemaakt van reeds bestaande civiele waterhuishoudkundige bouwwerken. Soms werden de werken (sterk) aangepast aan de militaire eisen. Een beperkt deel van de werken werd speciaal ten behoeve van de Nieuwe Hollandse Waterlinie gebouwd en ook werd hiermee soms speciaal rekening gehouden. Ten noordoosten van het gemaal De Drie Sluizen moest om een inundatie te kunnen stellen de verbinding tussen belendende gronden aan weerszijden van een van de killen verbroken kunnen worden. Hiertoe is een dubbel uitgevoerde, afsluitbare duiker gebouwd, die eventueel wel waterafvoer vanuit het zuidoostelijk gebied mogelijk maakte. Van de samenstellende hoofden ligt er een aan de noordwestzijde van het water en de andere (de dubbele) aan de zuidoostzijde. Het werk ligt grotendeels ontdaan van de context in en aan de oever van de waterloop.
Omschrijving
Bouwkundig gecombineerde DUBBELE DUIKERSLUIS / DAMSLUIS, bestaande uit twee tegenover elkaar gelegen, grotendeels bloot gelegde, uit baksteen en met natuursteen afgedekte hoofden en vleugels, met aan de zuidwestzijde eraan vast gebouwd het hoofd van een iets scheef geplaatste, tweede duiker die gecontroleerde afwatering mogelijk maakte. Het werk bestaat uit twee tegenover elkaar liggende hoofden met hiertussen een niet zichtbare koker en ter weerszijden schotbalksponningen ter afsluiting van de koker, waardoor een functie als damsluis ontstond. Zuidwestelijk hier tegenaan een tweede duiker, die uit slechts één afsluitbaar hoofd bestaat en die is voorzien van een getoogde doorlaat en aan de andere zijde een onder de waterspiegel zichtbare koker. Er zijn geen windwerken aanwezig.
Waardering
De DUBBELE DUIKERSLUIS / DAMSLUIS ten noordoosten van het gemaal De Drie Sluizen is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde bebouwing, die gebaseerd is op het systeem van inundatie en accesverdediging. Het betreft hier een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde uiting van historische waterbouwkunde, in de vorm van een dubbel uitgevoerde duiker.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is redelijk gaaf bewaard omdat de hoofdvorm, de bouwkundige detaillering en aanpassing aan de functies van de duikers goed herkenbaar zijn gebleven, maar hun inbedding in de directe omgeving verloren is gegaan.
* Het onderdeel is redelijk representatief (karakteristiek) omdat het herkenbaar de vroegere functie ten behoeve van de Nieuwe Hollandse Waterlinie laat zien.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 84.
NEW HOLLANDIC WATERLINE
Introduction
Remnant of a DOUBLE CULVERT LOCK / DAM LOCK as a distinctive hydraulic engineering element belonging to the inundation works of the New Hollandic Waterline within the Land of Altena. Located to the northeast of the pumping station De Drie Sluizen, a small dam lock that is architecturally combined with a culvert lock. The defence system of the New Hollandic Waterline was primarily based on the controlled flooding of (large) areas of terrain. By means of an ingenious system of locks, culverts, dams, retaining walls, dike breaches, and so forth, the necessary water level could be rapidly established and maintained within narrow limits. In part, use was made of already existing civil water management structures. Sometimes the works were (substantially) adapted to military requirements. A limited portion of the works was specially constructed for the purposes of the New Hollandic Waterline and sometimes special account was taken of this. To the northeast of the pumping station De Drie Sluizen, in order to establish an inundation, the connection between adjacent lands on either side of one of the channels had to be severable. For this purpose, a double-constructed, closable culvert was built, which could optionally permit water drainage from the southeastern area. Of the constituent heads, one lies on the northwest side of the water and the other (the double one) on the southeast side. The work lies largely stripped of context on and at the bank of the watercourse.
Description
Architecturally combined DOUBLE CULVERT LOCK / DAM LOCK, consisting of two opposite, largely exposed heads of brickwork and topped with natural stone, and wings, with on the southwest side attached to it the head of a slightly skew-placed second culvert that permitted controlled drainage. The work consists of two opposite heads with between them a non-visible pipe and on either side slot-beam seatings for closure of the pipe, whereby a function as dam lock was created. To the southwest of this, a second culvert, which consists of only a single closable head and which is provided with an arched opening and on the other side a pipe visible below the water surface. No winding gear is present.
Valuation
The DOUBLE CULVERT LOCK / DAM LOCK to the northeast of the pumping station De Drie Sluizen is of general importance by reason of:
* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially constructed from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently by others for approximately 125 years strengthened and improved.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of construction related to military-strategic building science, which is based on the system of inundation and accessway defence. This concerns an expression of historical hydraulic engineering related to military-strategic building science, in the form of a double-constructed culvert.
* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Waterline. Also by reason of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is reasonably well preserved because the main form, the architectural detailing and adaptation to the functions of the culverts have remained well recognizable, but their embedding in the immediate surroundings has been lost.
* The component is reasonably representative (characteristic) because it recognizably demonstrates the former function for the purposes of the New Hollandic Waterline.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, Betonnen werken bij het werk aan de BakkerskilFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Onderwijzerswoning, Rijksweg 69Dienstwoningunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Betonnen werken bij het werk aan de Bakkerskil Nieuwendijk (Altena 30)Fort, vesting en -onderdelen1 mi
- Molen, Oude Doorn 1 Almkerk (Altena 30)Industrie- en poldermolen1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.