Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, vesting en -onderdelen, Offensief voor Naarden
Bussum, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Offensief voor Naarden, werk no. IV Bussum (Gooise meren 27)
- Place
- Bussum
- Municipality
- Gooise meren
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.27122, 5.17521
- Part of complex
- 531386
- Monument number
- 531388
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 10. Gecreneleerde muur.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
GECRENELEERDE MUUR als zeldzaam, circumvallerend gebouwd onderdeel van de verdediging van het Fort Werk IV van het Offensief voor Naarden. Naarden is van oudsher een belangrijke vestingstad, maar de vesting was kwetsbaar vanwege de hoge ligging op de uitlopers van het Gooi, die een acces tot Amsterdam boden. Behalve doorlopende vernieuwingen aan de vesting zelf, werden reeds vroeg ook buiten Naarden verdedigingswerken aangelegd. Vanaf 1868 kwam het Offensief voor Naarden tot stand. Het bestond uit een hoofdwerk (Fort Werk IV ) en vier flankerende werken. De vijf werken lagen in een halve cirkel ten zuiden en oosten van Naarden. Tot de bouwwerken op fort werk IV behoort een gecreneleerde muur, dat wil zeggen een muur die is voorzien van schietgaten. Dergelijke muren werden aan het einde van de 19de eeuw in Pruisen vrij veel toegepast, maar voor Nederland is deze uniek. Op de hoeken van de gecreneleerde muur zijn in totaal vijf uitstulpingen gebouwd, oreillons of 'oortjes' genaamd. Vanuit de 'oortjes' kon de droge gracht vóór de muur naar weerskanten onder vuur worden genomen. Ze moesten in oorlogstijd met hout en een laag aarde worden bedekt. Aan de noordwestzijde is de gecreneleerde muur bij de aanleg van een sportveld in de jaren dertig van de 20ste eeuw gedeeltelijk afgebroken. In de periode 2005-2008 heeft een restauratie plaatsgevonden, waarbij het afgebroken deel van de muur niet is gereconstrueerd.
Omschrijving
De in de droge gracht gelegen GECRENELEERDE MUUR uit 1868-1870 is meer dan 150 m lang, circa 3 meter hoog en opgetrokken in baksteen in kruisverband. De muur is spiegelbeeldig symmetrisch gebouwd en is afgewerkt met een ezelsrug en op sommige (gerestaureerde) delen met een vlakke hardsteenafdekking. De muur is aan de binnenzijde voorzien van lisenen. Zowel in als tussen de lisenen zijn op schouderhoogte smalle schietgaten aangebracht. Op de hoeken zijn in totaal vijf uitstulpingen of oreillons ('oortjes') aangebracht; vier op de (vrijwel haakse) hoeken en één op de centraal-frontale zeer stompe hoek. De gecreneleerde muur ligt aan de noordwestzijde, iets voor de uitgang van de bomvrije wachthuizen en loopt door tot aan de poterne, die twee uitgangen heeft aan de zuidoostzijde (frontzijde) van het fort.
Waardering
De GECRENELEERDE MUUR van het Fort Werk IV van het Offensief voor Naarden is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is aangelegd en daarna door anderen gedurende meer dan 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het onderdeel is een zeldzaam voorbeeld van een van schietgaten voorziene muur als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie uit de periode 1868-1870.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is uniek als enige gecreneleerde muur in de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
* Het onderdeel dateert uit 1868-1870 en is mede door de restauratie in 2005-2008 als zeer gaaf te bestempelen, uitgezonderd het sinds de jaren '30 ontbrekende en bij de restauratie niet gereconstrueerde deel van de centrale noordwestzijde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 10. Crenellated wall.
NEW HOLLANDIC WATER LINE
Introduction
CRENELLATED WALL as a rare, circumvallating built component of the defence of Fort Werk IV of the Offensive for Naarden. Naarden has long been an important fortified city, but the fortification was vulnerable because of its high location on the foothills of the Gooi, which offered access to Amsterdam. Apart from continuous renovations to the fortification itself, defensive works were built outside Naarden from an early stage. From 1868 onwards, the Offensive for Naarden came into being. It consisted of a main fort (Fort Werk IV) and four flanking works. The five works were arranged in a half circle to the south and east of Naarden. Among the structures on Fort Werk IV is a crenellated wall, that is to say a wall provided with shooting embrasures. Such walls were applied fairly frequently in Prussia at the end of the 19th century, but for the Netherlands this is unique. On the corners of the crenellated wall, a total of five protrusions were built, called oreillons or 'little ears'. From the 'little ears' the dry ditch in front of the wall could be brought under fire on both sides. In wartime they had to be covered with wood and a layer of earth. On the northwest side, the crenellated wall was partially demolished when a sports field was laid out in the nineteen-thirties of the 20th century. A restoration took place in the period 2005-2008, during which the demolished part of the wall was not reconstructed.
Description
The CRENELLATED WALL dating from 1868-1870 situated in the dry ditch is more than 150 m long, approximately 3 metres high, and built in brick in English bond. The wall is built mirror-symmetrically and is finished with a saddle ridge and on some (restored) parts with a flat sandstone coping. The wall is provided with pilaster strips on the inside. Both within and between the pilaster strips, narrow shooting embrasures have been placed at shoulder height. On the corners, a total of five protrusions or oreillons ('little ears') have been placed; four on the (nearly right-angled) corners and one on the centrally-frontal very obtuse corner. The crenellated wall lies on the northwest side, slightly in front of the exit of the bomb-proof guard houses and runs through to the postern, which has two exits on the southeast side (front side) of the fort.
Valuation
The CRENELLATED WALL of Fort Werk IV of the Offensive for Naarden is of general importance because of:
* Cultural-historical values as a component of the New Hollandic Water Line as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially laid out from 1815 by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others over more than 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic architecture, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly powerful offensive means (19th century).
The component is a rare example of a wall provided with shooting embrasures as part of the New Hollandic Water Line from the period 1868-1870.
* Ensemble value and situational values as a component of the New Hollandic Water Line. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is unique as the only crenellated wall in the New Hollandic Water Line.
* The component dates from 1868-1870 and is, including through the restoration in 2005-2008, to be considered in very good condition, except for the part of the central northwest side that has been missing since the nineteen-thirties and was not reconstructed during the restoration.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, dr. Abraham Kuyperlaan 1 AFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Wachtgebouw, dr. Abraham Kuyperlaan 1 BMilitair wachtgebouwunder 1 mi
- Poterne, dr. Abraham Kuyperlaan 1 COmwallingunder 1 mi
- Hoofdwal, Offensief voor NaardenOmwallingunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.