Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, vesting en -onderdelen, Marsdijk 2 c
Bunnik, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Marsdijk 2 c, 3981 HE Bunnik
- Place
- Bunnik
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.05917, 5.16690
- Part of complex
- 531252
- Monument number
- 531254
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesNationaal Archief, the NetherlandsDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 42.
Inleiding
BOMVRIJ REDUIT V van het Fort bij Vechten, als zeldzaam gebouwtype binnen het stelsel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Een reduit is een binnen een vesting of fort gelegen verdedigingswerk dat zelfstandig was te verdedigen en dat na de val van de hoofdwal eventueel kon dienen als laatste te verdedigen werk. Als bouwtype, maar niet qua functie, verwant met de citadel of dwangburcht in of bij vestingsteden. Kenmerkend waren de rondom verdedigbaarheid en de beperkte toegankelijkheid van een reduit. Zwaar metselwerk en eventueel ook een aarddekking als bescherming tegen inslagen van projectielen vormden de belangrijkste voorwaarden voor de zogenoemde bomvrijheid - het bestand zijn tegen inslagen van zware projectielen - en ook voorzieningen voor het opstellen en het gebruik van zware afweermiddelen waren noodzakelijk en essentieel.
Omschrijving
Binnen het fort gelegen BOMVRIJ REDUIT V, oorspronkelijk door een gracht omgeven, die thans grotendeels is dichtgegroeid. Het van 1869-1870 daterende reduit heeft een vijfhoekige grondvorm, met op elke hoek een halfronde uitbouw. De muren zijn in baksteen opgebouwd en voorzien van schietgaten. De hoofdtoegang tot het reduit bevindt zich aan de noordwestzijde. Een ijzeren brug met houten vloerdelen over de aan deze zijde nog bestaande gracht, geeft toegang tot een getoogde, niet oorspronkelijke deur die verdiept in de gevel is gezet. Aan weerszijden zijn pilasters met natuurstenen kapiteel gemetseld. Het dak van het reduit is gedekt met aarde, waarop een dubbele open remise is gezet. Het reduit telt op de begane grond 37 ruimten in de omgang, die elk drie schietgaten hebben. Op de hoofdas achter de ingang bevindt zich een gang met traphal, waarin een gietijzeren trap in neogotische stijl, die leidt naar de dubbele open remise op het aardgedekte dak. De trap wordt ondersteund door zeshoekige, gietijzeren pijlers. De zeshoekige stijlen van de trapleuning zijn verbonden met driepassen. In de hoek onder de trap bevinden zich een uit de bouwtijd stammend privaat en een washok met halfronde spoelbak. In de top van het trappenhuis, dat is voorzien van een koepelvormig dak, bevindt zich een ijzeren sleestelling met differentiaaltakel, waaraan de kanonnen naar boven werden getild. De gevel van het koepelgewelf is in baksteen opgetrokken en heeft een in het midden gelegen, getoogde uitgang, met aan weerszijden een rondboogvormige open remise. Het dak van het koepelgewelf is met aarde gedekt.
Waardering
Het BOMVRIJ REDUIT V van het Fort bij Vechten is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Krijgshistorische waarden als onderdeel van een aaneengesloten militaire verdedigingslinie tussen de voormalige Zuiderzee en de Biesbosch. Deze bestond hoofdzakelijk uit een samenhangend systeem van inundatievelden en bijbehorende inundatiemiddelen en van schootsvelden. Dit systeem werd aangevuld met diverse, uit verschillende perioden daterende typen gebouwde of aangelegde (verdedigings)werken die dienden tot of bijdroegen aan afsluiting van niet te inunderen terreinen of andere accessen.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is - op het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw) en - op de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een onderdeel uit de periode 1869-1870, namelijk een zeldzaam voorkomend, vijfhoekig, bomvrij, zelfstandig te verdedigen bouwwerk, als onderdeel van een fort.
Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
Het onderdeel is zeldzaam omdat het een van de weinige als zodanig herkenbare reduits in de Nieuwe Hollandse Waterlinie is.
Het onderdeel is goed bewaard omdat talrijke kenmerkende elementen in exterieur en interieur behouden en naar functie herkenbaar zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 42.
Introduction
BOMB-PROOF REDUIT V of the Fort at Vechten, as a rare building type within the system of the New Holland Water Line. A reduit is a defensive work located within a fortification or fort that was capable of independent defence and that, after the fall of the main rampart, could potentially serve as a final defensive position. As a building type, but not in terms of function, related to the citadel or stronghold in or near fortified towns. Characteristic were the all-round defendability and the limited accessibility of a reduit. Heavy brickwork and possibly also an earth covering as protection against projectile impacts formed the main requirements for so-called bomb-proofness - the capacity to withstand impacts from heavy projectiles - and facilities for positioning and using heavy defensive weapons were also necessary and essential.
Description
Bomb-proof REDUIT V located within the fort, originally surrounded by a moat, which is now largely overgrown. The reduit, dating from 1869-1870, has a pentagonal ground plan, with a semi-circular projection at each corner. The walls are constructed of brick and provided with loopholes. The main entrance to the reduit is on the northwest side. An iron bridge with wooden floor sections over the moat that still exists on this side provides access to a vaulted, non-original door that is recessed into the facade. On both sides pilasters with natural stone capitals are built in. The roof of the reduit is covered with earth, on which a double open shelter shed is placed. The reduit has 37 rooms on the ground floor in the circumference, each with three loopholes. On the main axis behind the entrance is a corridor with stairwell, in which a cast-iron staircase in neo-Gothic style leads up to the double open shelter shed on the earth-covered roof. The staircase is supported by hexagonal cast-iron pillars. The hexagonal stiles of the stair railing are connected with trefoils. In the corner under the stairs are a privy from the building period and a washroom with a semi-circular rinsing tub. At the top of the stairwell, which is furnished with a domed roof, is an iron pulley system with differential tackle, by which the cannons were hauled up. The vault of the dome is constructed of brick and has a vaulted exit in the middle, with a semi-circular open shelter shed on both sides. The roof of the dome vault is covered with earth.
Valuation
The BOMB-PROOF REDUIT V of the Fort at Vechten is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Water Line as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realized from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.
* Military-historical values as part of a continuous military defence line between the former Zuiderzee and the Biesbosch. This consisted mainly of a coherent system of inundation fields and associated inundation works and field-of-fire areas. This system was supplemented with various types of built or constructed (defensive) works from different periods that served or contributed to blocking non-inundatable terrain or other accesses.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building design, which is based on - the system of inundation and access defence (19th century) and - the race with increasingly powerful offensive weapons (19th century).
This concerns a component from the period 1869-1870, namely a rarely occurring, pentagonal, bomb-proof, independently defensible structure, as part of a fort.
Ensemble value and situational values as part of the New Holland Water Line. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
The component is rare because it is one of the few reduits in the New Holland Water Line that is recognizable as such.
The component is well preserved because numerous characteristic elements in the exterior and interior have been retained and remain recognizable in terms of function.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, Marsdijk bij 2 cFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort VechtenFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Marsdijk bij 2Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Marsdijk bij 2Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.