Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kazemat, Budapestlaan bij 17
Utrecht, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kazemat
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1939 - 1940
- Address
- Budapestlaan bij 17, 3584 CD Utrecht
- Place
- Utrecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.08801, 5.16901
- Part of complex
- 531094
- Monument number
- 531103
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1921 map "Bl. 18 Utrecht, 1921" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 39.
Inleiding
HOUTEN FORTWACHTERSWONING / VOORMALIGE GENIELOODS, als onderdeel van het complex Werk aan de Hoofddijk. Omdat de meeste forten en andere (buiten de bebouwde kom gelegen) verdedigingswerken - wanneer er geen sprake was van mobilisatie of oefeningen - geen bezetting met militair personeel hadden, was er in veel gevallen een aparte woning of andersoortig onderkomen voor een beheerder of wachter. Soms had een dergelijk(e) woning of onderkomen tevens een andere functie, zoals die van sluiswachterswoning. In de toegepaste architectuur bestaat mede hierdoor geen uniformiteit; het gebruikte bouwmateriaal varieert, maar is gewoonlijk baksteen of hout en ook het aantal bouwlagen verschilt. Ook voor wat betreft de locatie van een fortwachterswoning zijn geen duidelijke standaarden; sommige liggen binnen de fortgracht, andere daarbuiten - soms zelfs op enige afstand van het fort. De oorspronkelijke fortwachterswoning lag op het terrein van het werk zelf, pal voor de bomvrije kazerne, maar is later afgebroken. De huidige fortwachterswoning van het Werk aan de Hoofddijk is samengesteld uit de authentieke onderdelen van de voormalige genieloods en ligt buiten het eigenlijke fortterrein. Het bouwwerk is tegenwoordig in gebruik als ontspanningsgebouw / receptiegebouw bij de Botanische Tuinen.
Omschrijving
HOUTEN FORTWACHTERSWONING / VOORMALIGE GENIELOODS, aan de westzijde van het werk buiten de fortgracht. De loods, die na de sloop van de oorspronkelijke woning, als fortwachterswoning is gaan dienen, is in een latere periode, mogelijk rond 1900 of daarna, tot stand gekomen en meet ongeveer 16 x 8 meter; er is een aangekapte uitbouw van 4 meter breed aan de oostzijde. De nokrichting van het onder met rode pannen gedekte zadeldak loopt van noord naar zuid. In beide dakvlakken bevinden zich later aangebrachte dakkapellen en beide dakvlakken eindigen met wit geschilderde houten windveren. De donkerbruine, in messing en groef uitgevoerde gevels zijn voorzien van door roeden verdeelde gevelopeningen.
Waardering
De HOUTEN FORTWACHTERSWONING / VOORMALIGE GENIELOODS is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Krijgshistorische waarden als onderdeel van een aaneengesloten militaire verdedigingslinie tussen de voormalige Zuiderzee en de Biesbosch. Deze bestond hoofdzakelijk uit een samenhangend systeem van inundatievelden en bijbehorende inundatiemiddelen en van schootsvelden. Dit systeem werd aangevuld met diverse, uit verschillende perioden daterende typen gebouwde of aangelegde (verdedigings)werken die dienden tot of bijdroegen aan afsluiting van niet te inunderen terreinen of andere accessen.
*Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde houten bebouwing.
Het betreft hier een onderdeel dat vermoedelijk dateert van rond 1900 of daarna, namelijk een houten genieloods, later fortwachterswoning, die is gebouwd als opvolger van een ouder exemplaar.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is representatief omdat het een goed voorbeeld is van een bij een verdedigingswerk ingerichte, houten genieloods, die later een functie heeft gekregen als fortwachterswoning.
* Het onderdeel is tamelijk gaaf bewaard omdat hoofdvorm en bouwkundige detaillering, alsmede meerdere onderdelen intact zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 39.
Introduction
WOODEN FORT KEEPER'S DWELLING / FORMER ENGINEERING STORES, as part of the complex Werk aan de Hoofddijk. Because most forts and other (defensive works located outside built-up areas) - when not in use for mobilisation or exercises - had no garrison of military personnel, in many cases there was a separate dwelling or other form of accommodation for a caretaker or keeper. Sometimes such a dwelling or accommodation also served another function, such as that of a lock keeper's dwelling. In the architecture applied, there is consequently no uniformity; the building material used varies, but is usually brick or wood, and the number of storeys also differs. With regard to the location of a fort keeper's dwelling too, there are no clear standards; some lie within the fort moat, others outside it - sometimes even at some distance from the fort. The original fort keeper's dwelling was located on the work's own site, directly in front of the bomb-proof barracks, but was later demolished. The present fort keeper's dwelling of Werk aan de Hoofddijk is composed of authentic components of the former engineering stores and lies outside the actual fort site. The building is nowadays in use as a recreational building / reception building at the Botanical Gardens.
Description
WOODEN FORT KEEPER'S DWELLING / FORMER ENGINEERING STORES, on the west side of the work outside the fort moat. The stores, which after the demolition of the original dwelling, came to serve as a fort keeper's dwelling, came into being in a later period, possibly around 1900 or thereafter, and measures approximately 16 x 8 metres; there is an attached extension 4 metres wide on the east side. The ridge direction of the gabled roof covered with red tiles runs from north to south. In both roof slopes there are later-installed roof dormers and both roof slopes end with white-painted wooden weathervanes. The dark brown facades, executed in mortise and groove, are provided with window openings divided by glazing bars.
Valuation
The WOODEN FORT KEEPER'S DWELLING / FORMER ENGINEERING STORES is of general importance on account of:
* Cultural-historical values as part of the Nieuwe Hollandse Waterlinie as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 realised by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently by others over approximately 125 years strengthened and improved.
* Military-historical values as part of a continuous military defensive line between the former Zuiderzee and the Biesbosch. This consisted mainly of a coherent system of inundation fields and associated inundation means and fire fields. This system was supplemented with various types of built or constructed (defensive) works dating from different periods that served to or contributed to closure of non-inundatable areas or other accesses.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of wooden building related to military-strategic building engineering.
This is a component that is presumed to date from around 1900 or thereafter, namely a wooden engineering stores, later fort keeper's dwelling, that was built as a successor to an older example.
* Ensemble value and situational values as part of the Nieuwe Hollandse Waterlinie. Also on account of the functional and physical coherence with the remaining components of the complex.
* The component is representative because it is a good example of an engineering stores arranged at a defensive work, which later acquired a function as a fort keeper's dwelling.
* The component is fairly well preserved because main form and building engineering detailing, as well as multiple components have remained intact.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, Budapestlaan bij 17Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Budapestlaan 17Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Budapestlaan 17Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Budapestlaan bij 17Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.