Rijksmonumentenregister · Netherlands
Schuilplaats, Hembrugterrein Zaandam (Zaanstad 27)
Zaandam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bomvrij militair object
- Function
- Schuilplaats
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1939
- Address
- Hembrugterrein Zaandam (Zaanstad 27)
- Place
- Zaandam
- Municipality
- Zaanstad
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.42052, 4.83889
- Part of complex
- 528451
- Monument number
- 530309
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "The port of Amsterdam" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 18: SCHUILBUNKER, Gebouw 382.
Inleiding
Deze voormalige civiele SCHUILBUNKER voor het personeel van de Artillerie-Inrichtingen uit 1939 staat vlakbij Zijkanaal G aan de zuidoostzijde van het Hembrugterrein. De bunker is bom- en gasvrij, maar er zijn geen voorzieningen ingebouwd tegen radio-actieve fall-out. De ruimte is dan ook slechts geschikt voor kortstondig verblijf. Na de Tweede Wereldoorlog is deze bunker onder meer gebruikt voor trilproeven met munitieverpakkingen.
Omschrijving
Het gebouw is met de nok zuidwest-noordoost gericht en ligt gedeeltelijk onder het maaiveld.
Bovengronds bestaat het gebouw uit twee identieke kleine vierkante betonnen bouwsels, gelegen aan de zuidwest- en noordoostgevel van de schuilplaats, met flauw aflopend dakvlak bedoeld om granaten en vliegtuigbommen te laten schampen en een grote overstek bij de ingang. In het dak bevindt zich een doorgang voor de radio-installatie. Op de muren is nog steeds de plank- en nerfstructuur van het hout waarin het beton indertijd gegoten is, zichtbaar.
In de bovengrondse bouwsels bevindt zich een trap naar beneden naar de ondergrondse schuilplaats die via een stalen luik bereikt kan worden.
De schuilplaats zelf is een ruimte van gewapend beton op rechthoekige plattegrond zonder vensters met een oppervlakte van 19.50 bij 5.50/6.50 meter. De muurdikte bedraagt 1.50/1.95 meter en de dakdikte ca. 3 meter. Ook in het interieur zijn op de muren en plafond de nerfsporen van de houten planken van de betonbekisting nog zichtbaar (brutalism). Slechts lange banken met houten delen staan opgesteld langs de twee langsmuren. Aan de kopse zijde zit het stalen toegangsluik. Er is een kleedruimte, een wachtruimte en een vertrek voor de leider. De laatste ruimte wijst op het gebruik van de bunker als hoofdpost.
Waardering
De voormalige SCHUILKELDER is van cultuur-, militair-, en architectuurhistorische (typologische) waarde als uniek en gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een civiele schuilkelder uit het Interbellum en tevens van belang als historisch-functioneel onderdeel van het complex Hembrugterrein.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description of component 18: AIR RAID SHELTER, Building 382.
Introduction
This former civil AIR RAID SHELTER for the personnel of the Artillery-Institutions from 1939 stands close to Zijkanaal G on the southeastern side of the Hembrug site. The bunker is bomb- and gas-proof, but no provisions have been built in against radio-active fall-out. The space is therefore only suitable for brief occupation. After the Second World War this bunker was used, among other things, for vibration testing with ammunition packaging.
Description
The building, with its ridge oriented southwest-northeast, lies partly below ground level.
Aboveground, the building consists of two identical small square concrete structures, located at the southwest and northeast facades of the shelter, with a gently sloping roof surface designed to cause grenades and bombs to ricochet, and a large overhang at the entrance. In the roof is an opening for the radio installation. On the walls, the plank and wood grain structure of the timber in which the concrete was once poured is still visible.
In the aboveground structures is a staircase down to the underground shelter which can be reached via a steel hatch.
The shelter itself is a space of reinforced concrete on a rectangular ground plan without windows with an area of 19.50 by 5.50/6.50 metres. The wall thickness is 1.50/1.95 metres and the roof thickness approximately 3 metres. In the interior too, the grain marks of the wooden planks of the concrete formwork are still visible on the walls and ceiling (brutalism). Only long benches with wooden components are arranged along the two longitudinal walls. At the end side is the steel access hatch. There is a changing room, a waiting room and a room for the leader. The latter room points to the use of the bunker as a command post.
Valuation
The former AIR RAID SHELTER is of cultural, military and architectural-historical (typological) value as a unique and well-preserved example of a civil air raid shelter from the Interwar period and is also significant as a historically-functional component of the Hembrug complex.
Nearby in the register
- Gebouw 56Opslagunder 1 mi
- Fabrieksgebouw, Valtoren 10Industrieunder 1 mi
- Gebouw 85Militaire opslagplaatsunder 1 mi
- Gebouw 69Militaire opslagplaatsunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.