Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bijgebouwen, Delenseweg bij 85
Deelen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bijgebouwen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1940
- Address
- Delenseweg bij 85, 6877 AE Deelen (Ede 25)
- Place
- Deelen
- Municipality
- Ede
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.06788, 5.89569
- Part of complex
- 529738
- Monument number
- 529748
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Bl. 19 Arnhem, 1918" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Gebouw 10 ligt aan de noordzijde van de voormalige Deeler Buurtweg, met de hoofdas vrijwel evenwijdig met de weg, en vrijstaand aan een achterstraatje, ongeveer tussen gebouw 11 en het aan de overzijde van de achterstraat gelegen gebouw B1. In 1940 gebouwd als 'Sonderbau', type badhuis, mede in gebruik als ketelhuis, een hoedanigheid waarin het een pioniersrol vervulde in stadsverwarmingtechniek. Op macroniveau onderdeel van een grote militaire vliegveldstructuur uit de periode 1940-1945. Op mesoniveau deel van een ijl complex van in een esdorpachtige structuur geplaatste gebouwen. Op microniveau deel van een los gegroepeerd ensemble van in lineair verband geplaatste gebouwen.
Omschrijving
Deels onderkelderd, eenlaags, wit gesausd, bakstenen BADHUIS / KETELHUIS op L-vormige plattegrond met plint in gecementeerd metselwerk, bestaande uit een rechthoekig bouwdeel onder een aan weerszijden afgewolfd zadeldak en een iets lagere noordoostelijke aanbouw onder aangekapt schilddak, beide belegd met gegolfde grauwe betonnen pannen en uitgevoerd met enig overstek. Oostelijk van het midden, dwars op de hoofdnoklijn, staat een relatief omvangrijke en enkele meters hoge, op T-vormig plattegrond gebouwde bakstenen schoorsteen annex toren / uitkijkpost, die aan de westzijde is voorzien van klimijzers en die aan de noord- en de zuidkant spleetvenstertjes bevat. In het noordelijk dakschild een jongere schoorsteen. In westelijke kopgevel bakstenen treden en stoep, centrale toegangsopening met dubbele naar buiten openslaande deuren en door roeden verdeeld achtruits bovenlicht. Ter weerszijden vensters met in drieën verdeeld valraam. Hierboven op zolderniveau twee kleine vensters. Aan de oostelijke kopgevel een zijdelingse bakstenen trap naar een toegang op kelderniveau, en twee vensteropeningen met in vieren verdeeld valraam. Op de begane grond in beide langsgevels zes vensteropeningen onder een rollaag en voorzien van relatief kleine, in hoofdzaak met roeden verdeelde houten draairamen of van met roeden verdeelde houten zesruits valramen. Vensterdorpels uitgevoerd in aflopend tegelwerk. In de zuidelijke langsgevel rechts van het midden een toegangsopening. Mastgoten en wit geschilderde windveren. De oostelijke en noordelijke gevels van de aanbouw elk voorzien van vergelijkbare vensters, maar onder betonnen latei en met bakstenen onderdorpels; westelijke gevel blind. Mastgoten.
Interieur ten dele intact. Het badhuisgedeelte bevat onder meer een aantal geel betegelde badcabines met afgeronde, granito bankjes en een strijkruimte met houten strijkplanken. Met platen beschoten sporen- en spantenkap. Het aparte, niet toegankelijke ketelhuis bevat in de aanbouw op kelderniveau onder meer een met gele en zwarte tegels bezette ruimte, waarin een moderne verwarmingsinstallatie is opgesteld, die nog steeds een functie vervult voor de verwarming van het kampement.
Waardering
Badhuis / ketelhuis, van algemeen belang als vrij zeldzaam en relatief gaaf onderdeel van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter als onderdeel van een groot militair vliegveld opgezet legerkamp, vanwege: architectuurhistorische, stedenbouwkundige, krijgs- en cultuurhistorische en complex- en ensemblewaarden, die onder meer kunnen blijken uit de op locale vormen geïnspireerde traditionalistische bouwtrant, uit de voor de bouwtijd kenmerkende onderdelen en details, uit de betekenis voor de geschiedenis van de wijkverwarming in Nederland, uit de in een kunstmatig opgezette esdorpstructuur doorgevoerde camouflage, uit de samenhang van en met het totale militaire vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen van het kampement, en uit de onderlinge verwantschap van de hierbij toegepaste vormen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Building 10 is located on the north side of the former Deeler Buurtweg, with its main axis almost parallel to the road, and standing independently next to a back lane, approximately between building 11 and building B1 located on the opposite side of the back lane. Built in 1940 as a 'Sonderbau', type bathhouse, also used as a boiler house, a function in which it played a pioneering role in district heating technology. On a macro level part of a large military airfield structure from the period 1940-1945. On a meso level part of a sparse complex of buildings arranged in a village-like structure. On a micro level part of a loosely grouped ensemble of buildings arranged in linear relationship.
Description
Partially basement level, single-storey, whitewashed, brick BATHHOUSE / BOILER HOUSE on an L-shaped plan with plinth in cemented masonry, consisting of a rectangular structural section under a gabled roof curved at both sides and a slightly lower north-eastern extension under a hip roof section, both covered with corrugated grey concrete tiles and executed with some overhang. East of the centre, transverse to the main ridge line, stands a relatively substantial brick chimney annex tower / lookout post, several metres high, built on a T-shaped plan, which is provided with climbing irons on the west side and which contains slit windows on the north and south sides. In the northern roof slope a more recent chimney. In the western gable wall brick steps and stoep, central entrance opening with double doors opening outward and a fanlight divided by glazing bars. On either side windows with sash windows divided in three. Above at attic level two small windows. On the eastern gable wall a lateral brick staircase to an entrance at basement level, and two window openings with sash windows divided in four. On the ground floor in both long sides six window openings under a brick course and provided with relatively small wooden casement windows mainly with glazing bars divided or with glazing bars divided wooden six-light sash windows. Window sills executed in sloping tilework. In the southern long side right of centre an entrance opening. Gutters with iron support brackets and white-painted wind vanes. The eastern and northern gables of the extension each provided with comparable windows, but under concrete lintels and with brick window sills; western gable blind. Gutters.
Interior partly intact. The bathhouse section contains among other things a number of yellow-tiled bath cabins with rounded granito benches and an ironing room with wooden ironing boards. Roof truss structure with plates. The separate, inaccessible boiler house contains in the extension at basement level among other things a room tiled in yellow and black tiles, in which a modern heating installation has been placed, which still serves a function for the heating of the camp.
Valuation
Bathhouse / boiler house, of general importance as a relatively rare and fairly intact component of a military camp dating from the Second World War and set up by the German occupier as part of a large military airfield, by virtue of: architectural historical, urban planning, military and cultural historical and complex and ensemble values, which can be demonstrated among other things by the traditionalist building style inspired by local forms, by the components and details characteristic of the period of construction, by the significance for the history of district heating in the Netherlands, by the camouflage implemented in an artificially established village-like structure, by the coherence of and with the total military airfield concept and the spatial main lines and components of the camp, and by the mutual relationship of the forms applied hereby.
Nearby in the register
- Bijgebouwen, Delenseweg bij 85Bijgebouwenunder 1 mi
- Bijgebouwen, Delenseweg bij 85Bijgebouwenunder 1 mi
- Legeringsgebouw, Delenseweg bij 85Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Bijgebouwen, Delenseweg bij 85Bijgebouwenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.