Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bijgebouwen, Delenseweg bij 85
Deelen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bijgebouwen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1940
- Address
- Delenseweg bij 85, 6877 AE Deelen (Ede 25)
- Place
- Deelen
- Municipality
- Ede
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.06736, 5.89678
- Part of complex
- 529738
- Monument number
- 529747
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Bl. 19 Arnhem, 1918" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Gebouw 9 ligt vrijstaand aan de zuidzijde van en ongeveer halverwege de voormalige Deeler Buurtweg tussen de gebouwen 1 en 12. In 1940 gebouwd en op macroniveau onderdeel van een grote militaire vliegveldstructuur uit de jaren 1940-1945. Op mesoniveau deel van een ijl complex van in esdorpachtige structuur geplaatste gebouwen. Op microniveau deel van een los gegroepeerde cluster van in lineair verband geplaatste gebouwen, waarbinnen het de functie van 'mess' bezat. Gebouw 9 omvat in dit verband twee scherp te onderscheiden gedeelten: een evenwijdig met de voormalige Deeler Buurtweg gebouwd deel, dat vooral als 'Kasino' (ontspanningscentrum) dienst deed, en een hierachter gesitueerd gedeelte, waarin de 'mess' was gevestigd. Beide delen zijn verbonden via een tussenlid, dat vermoedelijk als keuken was ingericht.
Omschrijving
Deels onderkelderde, eenlaagse, met ca. 50 cm dik buitenmuurwerk uitgevoerde bakstenen MANSCHAPPENKANTINEGEBOUW in twee bouwdelen en een tussenlid, het geheel op een samengestelde plattegrond, met plint en grootste deel van fundament in gecementeerd metselwerk, en gedekt door afzonderlijke, met grauwe gegolfde verbeterde holle (Hollandse) pannen belegde schilddaken. De plattegrond en dakvorm herinneren nog aan de naar agrarische functies verwijzende camouflagetactiek, maar de bijbehorende detaillering in de vorm van vensters en luiken is verdwenen. Het langs de Deeler Buurtweg gelegen bouwdeel is gebouwd op een langgerekt rechthoekige plattegrond en wordt gedekt door een onderin iets uitgezwenkt schilddak, dat aan de westzijde echter tegen een puntgevel eindigt als zadeldak en waarvan de noklijn evenwijdig aan de weg loopt. Links in de langs de weg gelegen (noord)gevel een kleine uitbouw onder verlengd dakschild; uitbouw is voorzien van een groene voorzetwand en bevat drie vensteropeningen zonder bovenlicht. In de nok, oostelijk van het midden, dwars op de noklijn, een bakstenen rookkanaal en rechts daarvan een drietal luchtverversingskanalen. Op de begane grond in de noordelijke langsgevel, tien gemoderniseerde vensteropeningen onder betonnen lateien, met onder meer draairamen, lange smalle bovenlichten en ten dele ook 'onderlichten' en tussen de eerste en de tweede van links een latere toegangsopening. In de westelijke kopgevel op de begane grond een vijftal tijdelijk dichtgezette vensteropeningen onder betonnen lateien en op zolderniveau twee kleine, onder ontlastingsbogen geplaatste, maar eveneens dichtgezette vensters. In de oostelijke kopgevel rechts een dichtgemetseld venster, links een modern venster en ertussen een toegangsopening met bovenlicht onder betonnen latei. De zuidelijke langsgevel doorbroken door het tussenlid; het oostelijke deel bevat vier moderne vensters en hieronder een trap naar keldertoegang met dubbele deuren. In westelijk deel links twee moderne vensters met hiertussen een toegang met dubbele deuren en rechts twee dichtgemetselde gevelopeningen. Mastgoten en westgevel met geschilderde windveren onder overhoekse pannen. In gewapend beton uitgevoerde kelder, ingericht met moderne keukenapparatuur. Interieur op begane grond volledig vernieuwd. Beschoten spantenkap.
Het links hierachter gesitueerde bouwdeel, met hogere dakvoet, is gebouwd op een bijna vierkant rechthoekig plattegrond met plint en fundering in gecementeerd metselwerk en wordt gedekt door een hoger en onderin enigszins uitgezwenkt schilddak. In de oostelijke langsgevel vijf moderne vensteropeningen onder betonnen lateien, met draairamen, lange smalle bovenlichten en merendeels 'onderlichten'. In de noordelijke kopgevel een moderne toegangsopening onder betonnen latei, terwijl rechts hiervan het tussenlid aansluit. De zuidelijke kopgevel bevat vier moderne, deels recent heringebrachte vensters. De zuidelijke kopgevel is tevens voorzien van een met pannen gedekte Vlaamse gevel met zolderdeur. Westelijke langsgevel naadloos overgaand in die van het tussenlid. Vier moderne vensters met duidelijke sporen van vroegere gevelindeling met veel grotere vensteropeningen. Mastgoten. Interieur op begane grond sterk vernieuwd. Zolder voorzien van een betonnen vloer. De hoge beschoten kap wordt gedragen door een dubbel spantensysteem met standvinken.
Het tussenlid verbindt via een T-aansluiting het lange deel met het hogere gedeelte en wordt gedekt door een iets lager, aan weerszijden aangekapt zadeldak. De westelijke langsgevel gaat naadloos over in die van de het hogere deel; beide langsgevels bevatten drie vensteropeningen met moderne ramen, waarvan in de westelijke gevel de meest linker een andere functie heeft gekregen. Mastgoten. Interieur op begane grond sterk vernieuwd. Beschoten spantenkap.
Waardering
MANSCHAPPENKANTINEGEBOUW, van algemeen belang als zeldzaam en herkenbaar onderdeel van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter als onderdeel van een groot militair vliegveld opgezet legerkamp, vanwege: architectuurhistorische, stedenbouwkundige, krijgs- en cultuurhistorische en complex- en ensemblewaarden, die onder meer kunnen blijken uit de op locale vormen geïnspireerde traditionalistische bouwtrant, uit enige voor de bouwtijd kenmerkende onderdelen en details, uit de in een kunstmatig opgezette esdorpstructuur uitgevoerde camouflage, uit de samenhang van en met het totale militaire vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen van het kampement, en uit de onderlinge congruentie van de hierbij toegepaste vormen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Building 9 is situated freestanding on the south side of and approximately halfway along the former Deeler Buurtweg between buildings 1 and 12. Built in 1940 and at macro level part of a large military airfield structure from the years 1940-1945. At meso level part of a sparse complex of buildings arranged in a village-like structure. At micro level part of a loosely grouped cluster of buildings arranged in linear relationship, within which it served the function of 'mess'. Building 9 comprises in this regard two sharply distinguishable sections: a section built parallel with the former Deeler Buurtweg, which served mainly as a 'Casino' (recreational centre), and a section situated behind it, in which the 'mess' was housed. Both sections are connected via a connecting section, which was presumably furnished as a kitchen.
Description
Partly sub-cellared, single-storey brick ENLISTED MEN'S CANTEEN BUILDING, constructed with approximately 50 cm thick external brickwork, in two building sections and a connecting section, the whole on a composite ground plan, with plinth and greater part of foundation in cemented masonry, and covered by separate hipped roofs tiled with grey corrugated improved hollow (Dutch) tiles. The ground plan and roof shape still recall the camouflage tactic referring to agricultural functions, but the associated detailing in the form of windows and shutters has disappeared. The building section situated along the Deeler Buurtweg is built on a long rectangular ground plan and is covered by a hipped roof, slightly flared at the bottom, which ends on the west side against a gable as a gabled roof and whose ridge line runs parallel to the road. Left in the facade along the road (north) facade a small outbuilding under extended roof plane; outbuilding is provided with a green facing wall and contains three window openings without fanlights. In the ridge, east of centre, transverse to the ridge line, a brick flue and to the right of it three air ventilation channels. On the ground floor in the northern long facade, ten modernised window openings under concrete lintels, including inter alia casement windows, long narrow fanlights and in part also 'under-lights' and between the first and the second from the left a later entrance opening. In the west gable facade on the ground floor five window openings temporarily blocked up under concrete lintels and at attic level two small windows placed under relieving arches but also blocked up. In the east gable facade right a bricked-up window, left a modern window and between them an entrance opening with fanlight under concrete lintel. The south long facade broken through by the connecting section; the eastern part contains four modern windows and below it a staircase to basement access with double doors. In western part left two modern windows with between them an entrance with double doors and right two bricked-up facade openings. Gutters and west facade with painted weathervanes under hipped tiles. Basement constructed in reinforced concrete, fitted with modern kitchen equipment. Interior on ground floor completely renovated. Rendered rafter truss roof.
The building section situated behind on the left, with higher eaves height, is built on an almost square rectangular ground plan with plinth and foundation in cemented masonry and is covered by a higher hipped roof, slightly flared at the bottom. In the east long facade five modern window openings under concrete lintels, with casement windows, long narrow fanlights and mostly 'under-lights'. In the north gable facade a modern entrance opening under concrete lintel, whilst to the right of this the connecting section adjoins. The south gable facade contains four modern, partly recently replaced windows. The south gable facade is also provided with a Flemish gable covered with tiles with an attic door. West long facade merging seamlessly into that of the connecting section. Four modern windows with clear traces of earlier facade subdivision with much larger window openings. Gutters. Interior on ground floor greatly renovated. Attic provided with a concrete floor. The high rendered roof truss is supported by a double rafter system with props.
The connecting section connects via a T-junction the long section with the higher section and is covered by a slightly lower gabled roof keyed on both sides. The west long facade merges seamlessly into that of the higher section; both long facades contain three window openings with modern panes, of which in the west facade the leftmost one has acquired a different function. Gutters. Interior on ground floor greatly renovated. Rendered rafter truss roof.
Valuation
ENLISTED MEN'S CANTEEN BUILDING, of general importance as a rare and recognisable component of a military camp from the Second World War and established by the German occupier as part of a large military airfield, by reason of: architectural-historical, town-planning, military and cultural-historical and complex and ensemble values, which can be demonstrated inter alia through the traditionalist building style inspired by local forms, through some components and details characteristic of the building period, through the camouflage executed in an artificially established village-like structure, through the coherence of and with the total military airfield concept and the spatial main lines and components of the camp, and through the mutual congruence of the forms applied therein.
Nearby in the register
- Legeringsgebouw, Delenseweg bij 85Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Bijgebouwen, Delenseweg bij 85Bijgebouwenunder 1 mi
- Legeringsgebouw, Delenseweg bij 85Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Bijgebouwen, Delenseweg bij 85Bijgebouwenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.