TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Zypendaal

Arnhem, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kasteel, buitenplaats
Function
Landhuis
Category
onroerend gebouwd
Address
Zijpendaalseweg 44, 6814 CL Arnhem
Place
Arnhem
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
51.99923, 5.89302
Part of complex
528874
Monument number
528875

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

Leiden University Libraries

2 historical maps cover this location, the earliest the 1787 map "[Kaart figuratif van alle de operatien en marssen den K. Pruissichen troupes... van Woesel aff tot binnen de provintie van Hollandt en Amsterdam in d. j. 1787 enz.] COLLBN Port 4 N 75 sheet 3" (Leiden University Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Omschrijving

Hoofdgebouw HUIS ZYPENDAAL. Het landgoed Zypendaal kwam in 1743 in handen van de Arnhemse stadssecretaris Mr. Hendrik Willem Brantsen en zijn vrouw Johanna Elisabeth de Vree. Zij lieten omstreeks 1762-1764 het bestaande midden 17de-eeuwse huis afbreken en een nieuw blokvormig gebouw, iets ten zuiden daarvan, optrekken in een sobere 18de-eeuwse architectuur met rijk benadrukte middenpartij naar ontwerp van Hendrik Viervant. Tussen 1803 en 1805 vonden er wijzigingen plaats door R.R. Viervant, timmerman Van Daalen en plafonneur M. Werkson. Een groot aantal ramen werd door schuiframen met een grotere roedeverdeling vervangen. Een ingrijpende verbouwing vond plaats in 1883-1884 waarbij het bureau van P.J.H. Cuypers betrokken was. In deze periode werd de toren met bekroning toegevoegd geïnspireerd op die van kasteel Ruurlo, de kap geheel vernieuwd en van een balustrade voorzien en extra dakkapellen toegevoegd. De vestibule werd met gebruikmaking van onderdelen van de oude ingangspartij naar voren uitgebreid en kreeg een balkon. Ook van Cuypers zijn de hardstenen balkons met smeedijzeren balustrades. De roedeverdeling van de meeste vroeg 19de-eeuwse ramen werden, met handhaving van het kozijn, gewijzigd. Omstreeks 1900 (1894?) werd op de zuidoosthoek van het huis een smalle antichambre uitgebreid tot de tegenwoordige salon met erker, die later nog eens is verhoogd. In de jaren zeventig en tachtig van de 20ste eeuw is het huis gerestaureerd waarbij de vertrekken aan de linkerzijde van de bel-etage en de schuiframen gereconstrueerd werden. De bel-etage is met een aantal stijlkamers met voorwerpen uit de collectie Brantsen ingericht.

EXTERIEUR. Het vrijwel vierkante, uit baksteen opgetrokken huis staat op een hardstenen plint en bestaat uit een souterrain, bel-etage, verdieping en een zolderverdieping. Het wordt beëindigd met een omlopend schilddak met leien gedekt. Aan alle zijden dakkapellen met segmentvormige bekroning en roedevensters. Boven de (bredere) dakkapel van de middentravee een uurwerk uit 1888, gemaakt door de Haagse stadsuurwerkmaker L.F.W. Volcke. Twee luidklokken gegoten door Petit en Fritsen. Hoekschoorstenen met ijzeren bekroningen en een balustrade daartussen. Tegen de zuidoosthoek staat een bouwdeel met gelijke verdiepingshoogte maar onder een plat dak. In de oksel tussen achtergevel en aanbouw staat een slanke toren met barok helmdak. Alle vensters met licht getoogde strekken. De ramen van de bel-etage aan de linkerzijgevel hebben een (gereconstrueerde) kleine roedeverdeling. Overigens, met uitzondering van het souterrain, is de vensterverdeling naar ontwerp van bureau Cuypers. Op de middentravee van de symmetrisch ingedeelde voorgevel sluit een uitgebouwde vestibule met balkon aan. De onderbouw is met 18de-eeuwse hardstenen platen met pilasters en Corinthische kapitelen bekleed. Daarnaast een ijzeren armatuur met luidklok 'Johannes Specht Ao 1734 Rotterdam'. Gebogen smeedijzeren balkon. Boven de balkondeuren hardstenen platen met het wapen Brantsen met aan weerszijden de wapens van de grootouders Brantsen en Mossel (links) en Van Heeckeren en Van Pabst van Bingerden (rechts). De vestibule heeft een onderbouw met rondboogdoorgangen die met rustiek gehakte hardstenen platen zijn bekleed. De onderbouw is bereikbaar via hardstenen trappen aan weerzijden van de vestibule. De onderdoorgang geeft toegang tot het souterrain enerzijds en tot een overwelfde ruimte onder het voorplein anderzijds. Aan weerszijden van de vestibule staan op de kademuren ijzeren balustrades tussen natuurstenen posten. Aan de rechterzijgevel een gebogen balkon over de drie middelste traveeën van de bel-etage en een balkon op de verdieping voor het middenvenster. Het metselwerk van toren en aanbouw aan de achterzijde wijkt in kleur af van de rest. Uitgebouwde erker over twee bouwlagen die rust op twee natuurstenen consoles. Op de verdieping een vijfzijdige natuurstenen gevelsteen met 'Zypendal 1650' en het wapen Tulleken en Everwijn. In het bovendeel van de gevel een rondboogvenster. In de noordgevel van de toren een steen met '1883'. Over de hele breedte bevindt zich aan de achterkant een boogvormige onderdoorgang waar de afvoeren op uit kwamen. In het INTERIEUR is de indeling grotendeels van de bouwtijd. Alle bouwlagen hebben een centrale gang met aan weerszijden vertrekken. Het souterrain, toegankelijk van buiten af met twee trappen naast de vestibule en van binnen uit via een gebogen trapje achter het trappenhuis. Centrale gang met marmeren platen. De meeste vensters met spijlen, behalve bij het nieuw aangebouwde deel. Een aantal vertrekken met binnenluiken. Kelder links voor met troggewelven op houten balken. De aankleding van de vertrekken op de bel-etage met lambriseringen, stucplafonds en schouwen is grotendeels in Lodewijk XV-stijl. Aangenomen wordt dat er tijdens de verbouwing door bureau Cuypers een groot deel daarvan is gerealiseerd. De vensters zijn van binnenluiken en vensterbanken voorzien. De vertrekken op de bel-etage zijn zowel vanuit de gang te bereiken als onderling verbonden, aan de rechterkant middels een enfilade, aan de linkerzijde vormen zij een kamer en suite. De vestibule met stucplafond in Lodewijk XV-stijl. Houten bordestrap met rijk gesneden trappaal en balusters in Lodewijk XV-stijl. De 18de-eeuwse trap in aan het eind van de 19de eeuw aangevuld met extra bordesbalustrades. Terzijde van de trap ingebouwde kastenwand. Middengang met wit marmeren vloer en gevlochten ruitpatronen in zwart, rood en zandkleurig marmer uit 1890. Houten lambrisering, brede getoogde en geprofileerde kozijnen met paneeldeuren (18de-eeuws). Boven de deuren gestucte panelen met kroonlijsten, korfboogpanelen met ornament. Plafond in Lodewijk XV-stijl. De Blauwe Kamer (rechts voor) heeft een houten lambrisering met panelen en een eenvoudig stucplafond met hoekornamenten. Schouw met houten boezem en boogvormige spiegel, marmeren mantel in Lodewijk XV-stijl. Middenvertrek rechts (Herenkamer) met paneellambrisering, stucplafond in Lodewijk XV-stijl, houten schouw met mantel met gecanneleerde pilasters, boezem met gesneden zuiltjes, spiegel en kroonlijst, eind 19de eeuw. Achtervertrek rechts (Rode Salon) was oorspronkelijk een kabinet en is omstreeks 1900 vergroot. Houten paneellambrisering, stucplafond in Lodewijk XV-stijl, schouw met rijk geornamenteerde marmeren mantel en houten boezem met spiegel in Lodewijk XIV omlijsting. De Damessalon (links voor) heeft een houten paneellambrisering, stucplafond in Lodewijk XV-stijl, wit marmeren schoorsteenmantel (eind 19de eeuw) en dubbele schuifdeuren naar de eetkamer. Eetkamer met houten parketvloer met sterpatronen, houten paneellambrisering, stucplafond in Lodewijk XV-stijl, rijk gesneden houten schouw in Lodewijk XIV-vormen (19de eeuw) afkomstig uit huis Doorn bij Zwolle, in 1907 overgebracht naar het huis Willemsplein 20 in Arnhem en sinds 1970 in Zypendaal. Achter de eetkamer een dienkamer. Op de verdieping een centrale gang en een plafond met enkelvoudige balklaag. Zolderverdieping met middengang. In het achterste gedeelte een gestuct tongewelf met gordelboog op geornamenteerde consoles. De ruimte van de toren wordt met een houten kruisgewelf van kraaldelen overkluisd.

Waardering

Hoofdgebouw HUIS ZYPENDAAL behorend tot de historische buitenplaats Zypendaal van bijzonder architectonisch, cultuurhistorisch en stedenbouwkundig belang

- wegens de ouderdom

- wegens de architectuur

- als goed voorbeeld van een Gelders regentenhuis uit het midden van de 18de eeuw

- wegens de plaats in het oeuvre van Hendrik Viervant

- wegens de eind 19de-eeuwse modernisering en uitbreiding binnen het 18de-eeuwse concept

- wegens de gaaf bewaard gebleven 18de-eeuwse indeling van het huis

- wegens de fraai bewaard gebleven interieuronderdelen

- wegens de situering in het midden van het 19de-eeuwse landschapspark

- wegens de visueel- en functioneel ruimtelijke relatie met de overige gebouwen op de buitenplaats

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Description

Main building HUIS ZYPENDAAL. The country estate Zypendaal came into the hands of the Arnhem city secretary Mr. Hendrik Willem Brantsen and his wife Johanna Elisabeth de Vree in 1743. Around 1762-1764 they had the existing mid-17th-century house demolished and a new block-shaped building, slightly to the south of it, erected in a sober 18th-century architecture with richly emphasised central section designed by Hendrik Viervant. Between 1803 and 1805 alterations took place by R.R. Viervant, carpenter Van Daalen and plasterer M. Werkson. A large number of windows were replaced by sash windows with a larger glazing bar pattern. A major renovation took place in 1883-1884 in which the office of P.J.H. Cuypers was involved. During this period the tower with its crown was added inspired by that of Ruurlo castle, the roof entirely renewed and fitted with a balustrade and extra roof dormers were added. The vestibule was extended forward using elements of the old entrance section and acquired a balcony. Also by Cuypers are the ashlar balconies with wrought-iron balustrades. The glazing bars of most early 19th-century windows were altered, whilst retaining the frame. Around 1900 (1894?) a narrow antichambre on the south-east corner of the house was extended to the present-day salon with bow window, which was later heightened once more. In the seventies and eighties of the 20th century the house was restored with the rooms on the left side of the piano nobile and the sash windows being reconstructed. The piano nobile is fitted out with a number of period rooms with objects from the Brantsen collection.

EXTERIOR. The almost square house, constructed of brick, stands on an ashlar plinth and consists of a basement, piano nobile, first floor and an attic storey. It is finished with a surrounding hipped roof covered with slate. On all sides roof dormers with segmental pediment and glazed windows. Above the (wider) roof dormer of the central bay a clock from 1888, made by The Hague city clockmaker L.F.W. Volcke. Two bell-casts by Petit and Fritsen. Corner chimney stacks with iron crowns and a balustrade between them. Against the south-east corner stands a building section with equal storey height but under a flat roof. In the angle between the rear facade and the extension stands a slender tower with Baroque helmet roof. All windows with lightly arched reveal. The windows of the piano nobile on the left side facade have a (reconstructed) small glazing bar pattern. Otherwise, with the exception of the basement, the window distribution follows the design of the Cuypers office. On the central bay of the symmetrically arranged front facade an extended vestibule with balcony adjoins. The lower storey is clad with 18th-century ashlar plates with pilasters and Corinthian capitals. Beside it iron fittings with a bell-cast 'Johannes Specht Ao 1734 Rotterdam'. Curved wrought-iron balcony. Above the balcony doors ashlar plates with the Brantsen coat of arms with on either side the coats of arms of the Brantsen and Mossel grandparents (left) and Van Heeckeren and Van Pabst van Bingerden (right). The vestibule has a lower storey with round-arched passages clad with rustically worked ashlar plates. The lower storey is accessible via ashlar steps on either side of the vestibule. The lower passage gives access to the basement on the one hand and to a vaulted space beneath the forecourt on the other. On either side of the vestibule stand iron balustrades between natural stone posts on the quay walls. On the right side facade a curved balcony over the three central bays of the piano nobile and a balcony on the first floor for the central window. The brickwork of the tower and extension on the rear differs in colour from the rest. Extended bow window over two storeys which rests on two natural stone corbels. On the first floor a five-sided natural stone facade stone with 'Zypendal 1650' and the coat of arms Tulleken and Everwijn. In the upper part of the facade a round-arched window. In the north facade of the tower a stone with '1883'. Across the entire width there is a round-arched passage at the rear where the drains discharged. In the INTERIOR the layout is largely from the building period. All storeys have a central corridor with rooms on either side. The basement, accessible from outside by two stairs next to the vestibule and from inside via a curved flight of stairs behind the stairwell. Central corridor with marble plates. Most windows with railings, except in the newly built section. A number of rooms with internal shutters. Cellar on the left front with barrel vaults on wooden beams. The decoration of the rooms on the piano nobile with panelled wainscots, stucco ceilings and fireplaces is largely in the Louis XV style. It is assumed that much of this was realised during the renovation by the Cuypers office. The windows are provided with internal shutters and window sills. The rooms on the piano nobile are accessible both from the corridor and interconnected with each other, on the right side by means of an enfilade, on the left side they form rooms in suite. The vestibule with stucco ceiling in Louis XV style. Wooden flight of steps with richly carved newel and balusters in Louis XV style. The 18th-century stairs were supplemented at the end of the 19th century with extra landing balustrades. Adjacent to the stairs a built-in cupboard wall. Central corridor with white marble floor and woven chequer patterns in black, red and sand-coloured marble from 1890. Wooden wainscoting, broad arched and moulded frames with panel doors (18th-century). Above the doors stuccoed panels with cornices, basket-arched panels with ornament. Ceiling in Louis XV style. The Blue Room (front right) has wooden panelled wainscoting and a simple stucco ceiling with corner ornaments. Fireplace with wooden lintel and arched mirror, marble mantel in Louis XV style. Central room on right (Gentlemen's Room) with panel wainscoting, stucco ceiling in Louis XV style, wooden fireplace with mantel with fluted pilasters, lintel with carved columns, mirror and cornice, late 19th century. Back room on right (Red Salon) was originally a cabinet and was enlarged around 1900. Wooden panel wainscoting, stucco ceiling in Louis XV style, fireplace with richly ornamented marble mantel and wooden lintel with mirror in Louis XIV frame. The Ladies' Salon (front left) has wooden panel wainscoting, stucco ceiling in Louis XV style, white marble fireplace mantel (late 19th century) and double sliding doors to the dining room. Dining room with wooden parquet floor with star patterns, wooden panel wainscoting, stucco ceiling in Louis XV style, richly carved wooden fireplace in Louis XIV forms (19th century) from house Doorn near Zwolle, transferred in 1907 to the house Willemsplein 20 in Arnhem and since 1970 in Zypendaal. Behind the dining room a serving room. On the first floor a central corridor and a ceiling with simple beam layer. Attic storey with central corridor. In the rear section a stuccoed barrel vault with transverse arch on ornamented corbels. The space of the tower is covered with a wooden cross vault of bead sections.

Valuation

Main building HUIS ZYPENDAAL belonging to the historical country estate Zypendaal of particular architectural, cultural-historical and urban planning significance

- due to its age

- due to its architecture

- as a fine example of a Gelderland regent house from the mid-18th century

- due to its place in the oeuvre of Hendrik Viervant

- due to the late 19th-century modernisation and extension within the 18th-century concept

- due to the well-preserved 18th-century layout of the house

- due to the finely preserved interior elements

- due to its location in the middle of the 19th-century landscape park

- due to the visual and functional spatial relationship with the other buildings on the country estate

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map