Rijksmonumentenregister · Netherlands
Schoolgebouw, Pieter Lodewijk Takstraat 33
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1923 - 1924
- Address
- Pieter Lodewijk Takstraat 33, Locatie: Oudzuid, 1073 KJ Amsterdam
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.34893, 4.89989
- Part of complex
- 527796
- Monument number
- 527797
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "Polderkaart van de landen tusschen Maas en ij / door W.H. Hoekwater" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
Op een nagenoeg L-vormige plattegrond tot stand gekomen school bestaande uit drie bouwlagen boven het maaiveld onder een plat dak. De gevel aan de Jozef Israëlskade heeft een lengte van circa 68 meter; die aan de Penseelstraat heeft een lengte van circa 40 meter; die aan de P.L. Takstraat heeft een lengte van circa 25 meter. De gevels zijn gemetseld in geelbruine baksteen; er is verder gebruik gemaakt van natuursteen bij vensters, lijsten, hoekpartijen en entree. Het gebouw bestaat aan de voorzijde uit een brede middenrisaliet met aan weerszijden vleugels van drie vensterassen breed. De risaliet is op de verdiepingen voorzien van kolossale en diep naar voren uitgemetselde muurdammen, waarop groepen beeldhouwwerk met taferelen uit de wereld van landbouw, handel en industrie. Onder links en rechts bij deze gevel eveneens bouwbeeldhouwwerk, waaronder een veemarkttafereel. Tussen de ramen van de verdiepingen bevinden zich ajour-tegels. Verder ook gevelstenen. Tussen de muurdammen een breed en hoog samengesteld venster. Aan weerszijden van de middenrisaliet per bouwlaag drie grote klaslokaalvensters met meerruits gelede bovenzijde, horizontale roedenverdeling en met zware stijlen waarnaast smalle zijlichten. Op de beide hoeken van de lange gevel bevindt zich een hoger en ten opzichte van het gevelvlak iets teruggezet volume met overhoeks geplaatst balkon met toegang. Onder het balkon bevindt zich decoratief tegelwerk in ESKAF-reliëftegels. De zijgevel aan de Penseelstraat heeft op de begane grond een vensterserie met kleine raamopeningen en een middenpartij met zeven gekoppelde, hogere en meerruits gelede vensters met kalf, stijlen en horizontale roedenverdeling. Op de eerste verdieping een serie van negen dergelijke vensters, alsmede enkele nagenoeg vierkante vensters en een hoekvenster. Op de tweede verdieping vier grote klaslokaalvensters. Een korte kopse gevel sluit aan op de woonhuisbebouwing en heeft een doorlopend deel van de vensterserie met de kleine raamopeningen op de begane grond en enkele kleine vensters in het gevelvlak. De gevel aan de P.L. Takstraat heeft een hoger rechterdeel met vensterserie met kleine raamopeningen op de begane grond en op de verdiepingen vensters met een horizontale roedenverdeling boven en onder een kalf. Op de overgang met het lagere linkerdeel met twee bouwlagen bevindt zich een plastisch uitkragend vertikaal accent in het metselwerk. Op de verdieping van het linkerdeel bevindt zich een groot klaslokaalvenster. De noordgevel van het schoolgebouw is aan het schoolplein gelegen en heeft een gevel met een middenrisaliet waarin de hoofdentree. Deze bestaat uit een in een portiek geplaatste dubbele openslaande houten deur met bovenliggend houtsnijwerk met afbeelding van Mercurius. Twee flankerende halfronde zware stijlen met bouwbeeldhouwwerk met haventaferelen; verder drie Amsterdamse wapenschilden. Naast de zware stijlen nog een venster met horizontale roedenverdeling. Verder uitzwenkingen in het metselwerk, waterspuwers en hoge op de hoeken van de entree-risaliet geplaatste ladderramen ter verlichting van de trappenhuizen. Aan de rechterzijde een lager volume met twee klaslokaalvensters. Verder series gekoppelde, liggende en staande vensters, gemetselde stijlen en houten kalven. Aan de linkerzijde sluit de zijvleugel op het hoofdgebouw aan. Hierin op de begane grond een serie van zes gekoppelde, hoge en meerruits gelede vensters. Op de verdieping een dito serie met lagere vensters en op de tweede verdieping een viertal horizontale vensterpartijen. Aan de linkerzijde bevindt zich een hoger bouwvolume met kleine vensters en met kleine liggende vensters in het fries onder de dakrand.
Het interieur heeft nog oorspronkelijke trappen en dubbele gangdeuren met naar twee zijden bewegende scharnieren. De ruime en rechthoekige hal op de verdieping is voorzien van een tegelvloer in geometrisch patroon en heeft een nagenoeg omlopend geschilderd fries (1930) van de hand van de schilder Peter Alma, voorstellende 'de handel en haar transportmiddelen'. Verder nog vensters met glas-in-lood raamvulling en horizontale roedenverdeling, tegelfriezen.
Waardering
Gemeentelijke school - de Tweede Openbare Handelsschool - uit 1921-1924 met bouwbeeldhouwwerk van Hildo Krop en een wandschildering van Peter Alma van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als gaaf bewaard en representatief voorbeeld van expressionistische scholenbouw door de toenmalige Dienst der Publieke Werken. Voorts mede van belang wegens stedenbouwkundige en ensemblewaarde wegens de beeldbepalende situering aan het Amstelkanaal als deel van de visuele afsluiting van de P.L. Takbuurt en wegens de stilistische samenhang met de omringende woningbouwcomplexen in Plan-Zuid. Van belang als historisch functioneel onderdeel van het complex van twee schoolgebouwen aan de Pieter Lodewijk Takstraat.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
A school built on an approximately L-shaped ground plan consisting of three storeys above ground level under a flat roof. The facade at the Jozef Israëlskade has a length of approximately 68 metres; that at the Penseelstraat has a length of approximately 40 metres; that at the P.L. Takstraat has a length of approximately 25 metres. The facades are built in yellowish-brown brick; natural stone has furthermore been used for windows, mouldings, corner sections and entrance. The building consists on the front side of a broad central projection with on either side wings three window bays wide. The projection is on the storeys provided with colossal and deeply projecting wall piers on which groups of sculptural work depicting scenes from the world of agriculture, trade and industry. Below and to the left and right at this facade likewise architectural sculpture, including a cattle market scene. Between the window frames of the storeys are openwork tiles. Furthermore also carved gable stones. Between the wall piers a broad and high composite window. On either side of the central projection per storey three large classroom windows with multi-ruitten glazed tops, horizontal glazing bars and with heavy mullions alongside narrow side lights. On both corners of the long facade there is a higher volume set somewhat back from the plane of the facade with cornerwise placed balcony with access. Below the balcony is decorative tilework in ESKAF relief tiles. The side facade at the Penseelstraat has on the ground floor a window series with small window openings and a central section with seven coupled, taller and multi-ruitten glazed windows with crossbar, mullions and horizontal glazing bars. On the first floor a series of nine such windows, as well as several nearly square windows and a corner window. On the second floor four large classroom windows. A short end facade adjoins the residential building and has a continuous section of the window series with the small window openings on the ground floor and a few small windows in the facade plane. The facade at the P.L. Takstraat has a higher right section with window series with small window openings on the ground floor and on the storeys windows with a horizontal glazing bars above and below a crossbar. At the transition with the lower left section with two storeys is a plastic projecting vertical accent in the brickwork. On the floor of the left section is a large classroom window. The north facade of the school building is situated at the schoolyard and has a facade with a central projection containing the main entrance. This consists of a double opening wooden door placed in a portico with overlying woodcarving with depiction of Mercury. Two flanking semi-circular heavy mullions with architectural sculpture with harbour scenes; furthermore three Amsterdam coat of arms shields. Alongside the heavy mullions still a window with horizontal glazing bars. Furthermore projections in the brickwork, gargoyles and tall ladder windows placed on the corners of the entrance projection for the lighting of the staircases. On the right side a lower volume with two classroom windows. Further series of coupled, horizontal and vertical windows, mortared mullions and wooden crossbars. On the left side the side wing adjoins the main building. Herein on the ground floor a series of six coupled, tall and multi-ruitten glazed windows. On the floor a similar series with lower windows and on the second floor a set of horizontal window sections. On the left side is situated a higher building volume with small windows and with small horizontal windows in the frieze under the eaves edge.
The interior still has original staircases and double corridor doors with hinges operating in two directions. The spacious and rectangular hall on the floor is provided with a tile floor in geometric pattern and has an almost continuous painted frieze (1930) by the painter Peter Alma, depicting 'commerce and its means of transport'. Furthermore still windows with stained glass window filling and horizontal glazing bars, tile friezes.
Valuation
Municipal school - the Second Public Commercial School - from 1921-1924 with architectural sculpture by Hildo Krop and a wall painting by Peter Alma of general importance due to cultural and architectural-historical value as a well-preserved and representative example of expressionistic school building by the then Department of Public Works. Furthermore also of importance due to urban planning and ensemble value due to the visually defining situation at the Amstelkanaal as part of the visual closure of the P.L. Takbuurt and due to the stylistic coherence with the surrounding housing complexes in Plan-Zuid. Of importance as a historical functional component of the complex of two school buildings at the Pieter Lodewijk Takstraat.
Nearby in the register
- ComeniuslyceumOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Sociale zorg, liefdadigheid, Burgemeester Tellegenstraat 130Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Leeszaal, Coöperatiehof 16Welzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- Plantsoen, Coöperatiehof tegenover 14Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.