TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Historische aanleg, Vierakkersestraatweg bij 34

Vierakker, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Tuin, park en plantsoen
Function
Historische aanleg
Category
onroerend gebouwd
Address
Vierakkersestraatweg bij 34, 7233 SG Vierakker (Bronckhorst 25)
Place
Vierakker
Municipality
Bronckhorst
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
52.09269, 6.24954
Part of complex
527620
Monument number
527622

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

4 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Zutphania Comitatus" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Omschrijving onderdeel 2 (bij Vierakkersestraatweg 33-34 te Vierakker): HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG 'T SUIDERAS.

Grootschalige parkaanleg in landschapsstijl dat in grote lijnen in de eerste helft en aan het einde van de 19de eeuw tot stand is gekomen. Een derde fase van aanleg, die in het veld herkenbaar is gebleven is de aanleg van het Groenekanaal in 1952 (voor verbeterde waterafvoer van de Vordense beek naar de IJssel) aan de noordzijde van het park, waarbij ter hoogte van de noordelijke oprit een grootschalige vijverpartij in landschapsstijl werd vergraven. Het oude wandelbos met slingerpaden aan de noordzijde hiervan werd hierdoor van het park afgesneden maar bepaald als coulisse in hoge mate vanaf de noordelijke oprit van het park het doorzicht over deze tot vijverpartij vergraven kanaalarm. Enkele onderdelen van het park dateren van voor de 19de eeuw. De rechthoekige moestuin aan de zuidzijde van het koetshuis gaat tenminste tot in de 18de eeuw terug (Hottingerkaart 1783). Oorspronkelijk stond het hoofdgebouw circa honderd meter in westelijke richting, haaks op het koetshuis en in de curve waar de grote vijverpartij in landschapsstijl zich in oostelijke richting vertakt. Deze vijverpartij, die na de bouw van het nieuwe huis in de jaren '90 van de 19de eeuw ongeschonden bleef, staat al aangegeven op het Kadastraal Minuutplan uit ca. 1832. De grootscheepse wijziging van het park aan het einde van de 19de eeuw vond met name in het parkgedeelte aan de naar de straat gerichte achterzijde van het huis plaats. In een ruime driehoek waarvan de basis de Vierakkersestraatweg vormt en waarvan de punt bij het nieuwe huis uitkomt werd als het ware een nieuwe aanleg in het oude park geschoven, dat behoudens enkele veranderingen zoals de aanplant van nieuwe boomgroepen, verder ongewijzigd bleef. Deze aanleg, die naar ontwerp van de tuinarchitect uit Zwolle, L.W. Harmsen, vanaf 1891 werd uitgevoerd bestaat uit een ruim druppelvormige parkweide (smalle boog bij huis) met in curven verlopende toegangslaan aan de noord- en zuidzijde hiervan. Zowel de parkweide als de ruimten buiten de lanen werden met boom- en heestergroepen beplant (beuk, eik, rhododendrons, taxus, naaldhout). Ten zuiden van de zuidelijke toegangslaan werd, om grond te hebben voor het verhogen van het nieuwe huis, een fijnmazig patroon van nieuwe waterarmen in landschapsstijl uitgegraven, die een langwerpig eiland omlijsten. Een belangrijke karakteristiek van dit deel van het park is de sterke accidentatie van het terrein en de glooiingen van de oevers, die dit deel van het park een sculpturaal effect geven. Vanuit de torenvormige uitbouw aan de ZO-zijde van het huis werd door het park een gezicht geschapen op de ruim 20 jaar eerder gebouwde kerk, pastorie en het schoolgebouw, aan de overzijde van de Vierakkersestraatweg. Het in 1891 gehandhaafde parkgedeelte in landschapsstijl kenmerkt zich door een zeer gevarieerde ruimtelijke opbouw. Ten zuiden van de door Harmsen aangelegde zuidelijke oprit bevinden zich vanaf de Vierakkersestraatweg nog twee andere opritten, die een parkbos (deels slingerpaden en rabatten, eik en beuk) omlijsten. De noordelijke van deze twee opritten betreft het oude Kerkepad. De meest zuidelijke betreft een vorkvormige oprit, vanouds genaamd Zuurhoesdieck, die overgaat in een in een ruime curve verlopende laan (eik en beuk). Aan het begin van deze oprit aan de zuidzijde langs de straatweg een strook parkbos met monumentale beuken uit de eerste helft van de 19de eeuw. Deze meest zuidelijke toegangslaan wordt naar de weilanden aan de zuidzijde door een oude beukenhaag afgesloten en biedt in westelijke richting een doorzicht op een bouwland, dat aan de zuidzijde door een houtwal en aan de westzijde door de zoom van een tweede slingerbos, vanouds genaamd De Pot, aan de westzijde van het park wordt afgesloten. Deze oprit voert tussen dit tweede aan de westzijde van het park gelegen slingerbos (eik, beuk, taxus, rhododendrons, naaldhout) en de westzijde van de moestuin naar het parkgedeelte aan de voorzijde van het huis. Laatstgenoemde gezicht kent een zeer grote perspectivische kwaliteit; door de lengte van de in westelijke richting verlopende vijverarm van de vijverpartij in landschapsstijl lijkt het dat men vanaf het huis als het ware over een eindeloos tot in de horizon in curven verlopende rivier kijkt. Dit doorzicht wordt door bospartijen als coulissen begrensd: aan de zuidzijde het reeds genoemde tweede slingerbos en aan de noordzijde een parkbos uit de eerste helft van de 19de eeuw, dat aan de andere zijde door het Groenekanaal wordt afgesloten en dat eveneens door een grootmazig patroon van slingerpaden wordt doorsneden (eik, beuk, taxus, rhododendron).

WAARDERING

Het PARK in landschapsstijl van 't Suideras is in cultuurhistorisch opzicht van algemeen belang:

- vanwege de zeer gevarieerde ruimtelijke opbouw van het park, die de wandelaar vanouds een rijk scala aan bewust ontworpen belevingsmomenten biedt;

- als goed voorbeeld van een grootschalige parkaanleg uit het begin van de 19de eeuw;

- als zeldzaam voorbeeld van een park in landschapstijl uit het einde van de 19de eeuw van de landschapsarchitect L.W. Harmsen;

- als zorgvuldig vormgegeven groene bedding van de beschermde gebouwde onderdelen van het complex;

- als zeldzaam voorbeeld van een in het midden van de 20ste eeuw uitgegraven kanaal, dat ter hoogte van de buitenplaats tot een ornamentele vijverpartij in landschapsstijl is vergraven.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Description of component 2 (at Vierakkersestraatweg 33-34 in Vierakker): HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT 'T SUIDERAS.

Large-scale park layout in landscape style that was created in broad outline during the first half and at the end of the 19th century. A third phase of development, which has remained recognizable in the field, is the creation of the Groenekanaal in 1952 (for improved water drainage of the Vordense brook towards the IJssel) on the north side of the park, whereby at the level of the northern entrance drive a large-scale pond area in landscape style was excavated. The old woodland walk with winding paths on the north side of this was thereby cut off from the park but determined as a coulisse to a high degree from the northern entrance drive of the park the prospect over this canal arm excavated into a pond area. Some components of the park date from before the 19th century. The rectangular kitchen garden on the south side of the coach house dates back at least to the 18th century (Hottinger map 1783). Originally the main building stood approximately one hundred metres in a westerly direction, at right angles to the coach house and in the curve where the large pond area in landscape style branches off in an easterly direction. This pond area, which remained intact after the construction of the new house in the 1890s, is already indicated on the Cadastral Minute Plan from around 1832. The extensive modification of the park at the end of the 19th century took place in particular in the park section on the rear facing the street side of the house. In a broad triangle of which the base forms the Vierakkersestraatweg and of which the point reaches the new house, a new layout was as it were inserted into the old park, which except for some changes such as the planting of new tree groups, remained otherwise unchanged. This layout, which according to the design of the garden architect from Zwolle, L.W. Harmsen, was carried out from 1891 onwards consists of a spacious drop-shaped park meadow (narrow curve at house) with access lanes running in curves on the north and south side of this. Both the park meadow and the spaces outside the lanes were planted with tree and shrub groups (beech, oak, rhododendrons, yew, coniferous trees). To the south of the southern access lane, in order to have ground for raising the new house, a fine-mesh pattern of new water arms in landscape style was excavated, which outline an elongated island. An important characteristic of this part of the park is the strong variation in terrain and the slopes of the banks, which give this part of the park a sculptural effect. From the tower-shaped projection on the SE side of the house, a prospect was created through the park of the church, rectory and school building built more than 20 years earlier, on the opposite side of the Vierakkersestraatweg. The park section in landscape style maintained in 1891 is characterized by a highly varied spatial design. To the south of the southern entrance drive laid out by Harmsen, from the Vierakkersestraatweg there are two other entrance drives, which outline a park woodland (partly winding paths and borders, oak and beech). The northern of these two entrance drives concerns the old Kerkepad. The most southern concerns a forked entrance drive, formerly named Zuurhoesdieck, which transitions into a lane running in a broad curve (oak and beech). At the beginning of this entrance drive on the south side along the street a strip of park woodland with monumental beeches from the first half of the 19th century. This most southern access lane is closed towards the meadows on the south side by an old beech hedge and offers a prospect in a westerly direction of a cultivated field, which is closed on the south side by a timber frame and on the west side by the edge of a second woodland walk, formerly named De Pot, on the west side of the park. This drive leads between this second woodland walk located on the west side of the park (oak, beech, yew, rhododendrons, coniferous trees) and the west side of the kitchen garden towards the park section on the front of the house. The latter prospect has very great perspectival quality; through the length of the water arm running in a westerly direction of the pond area in landscape style it seems that from the house one looks as it were over an endless river running in curves into the horizon. This prospect is bounded by wooded areas as coulisses: on the south side the already mentioned second woodland walk and on the north side a park woodland from the first half of the 19th century, which is closed on the other side by the Groenekanaal and which is also intersected by a large-mesh pattern of winding paths (oak, beech, yew, rhododendron).

VALUATION

The PARK in landscape style of 't Suideras is of general importance from a cultural-historical perspective:

- because of the highly varied spatial design of the park, which traditionally offers the walker a rich range of consciously designed experiences;

- as a good example of a large-scale park layout from the early 19th century;

- as a rare example of a park in landscape style from the end of the 19th century by landscape architect L.W. Harmsen;

- as a carefully designed green setting for the protected built components of the complex;

- as a rare example of a canal excavated in the middle of the 20th century, which at the level of the country estate was excavated into an ornamental pond area in landscape style.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map