Rijksmonumentenregister · Netherlands
Historische aanleg, Heinoseweg bij 18
Zwolle, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Heinoseweg bij 18, 8026 PC Zwolle
- Place
- Zwolle
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.48139, 6.16903
- Part of complex
- 527186
- Monument number
- 527187
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Ditio Trans Isulana." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
PARKAANLEG, als onderdeel van de historische buitenplaats Soeslo. Parkaanleg in Formele en Landschapsstijl bestaande uit lanen, enclaves, beekdalen, tuinen en een boomgaard alsook waterpartijen, als onderdeel van de historische buitenplaats Soeslo. Het goed Soeslo heeft steeds een agrarische functie gehad. Pas aan het einde van de zeventiende eeuw is begonnen met een parkaanleg. Vanaf die periode vinden in het gebied grote ingrepen plaats in de structuur. Op topografische kaarten uit de zeventiende en achttiende eeuw is de transformatie van landbouwgronden tot buitenplaats met parkaanleg en omringende gronden goed af te lezen. Tussen circa 1700 en 1815 ontstaat een aanleg in de 'formele stijl'. De omtrek van Soeslo komt op een topografische kaart van Van Hattinga (circa 1750) helder naar voren. Er is dan al sprake van een geometrische aanleg met een geaccentueerde hoofdas die recht op de spijker als centrum van de buitenplaats, toeloopt. Op de eerste systematische militaire kaarten uit de periode rond 1780 van Van Hooff, Hottinger en Hattinga, onderscheiden zich (zij)lanen en assen. Twee aan de hoofdas parallel gelegen rechte lanen vormen de harde begrenzing met de omringende weilanden. Beide komen ze, dicht bij elkaar op de weg Zwolle-Heino uit. De lanen en paden alsook de zichtassen bepalen in grote mate de classicistische structuur van de buitenplaats. Uit dezelfde tijd dateren de boomgaard en de nutstuin die in structuur nog aanwezig waren en recent zorgvuldig zijn gereconstrueerd. De lanenstructuur zette zich voort in het complex hakhout met een perceeltje cultuurgrond ten zuidwesten van de gebouwen. Momenteel is hiervan vooral de beplanting langs de buitenzijde overgebleven. Hierin komt op de uiterste westpunt een markante verhoging voor, die de mogelijkheid van een prieel openhoudt. Dit gedeelte wordt naar de kaart van Hottinger teruggebracht. Na 1815 komt geleidelijk een aanleg in Landschapsstijl tot stand. De eerste veranderingen aan de door rechte assen gekenmerkte formele opzet zijn zichtbaar op het kadastrale minuutplan van 1820 in het zuidelijk gelegen driehoekig perceel met kruisende assen. De herkenbaarheid van de hoofdas voor het huis raakt in 1858 verloren door de langzaam maar zeker uitdijende boomgroepen (beuken) en de verdichting van opslag. In de huidige situering is deze hoofdas geheel verdwenen maar in de vorm van een natte as nog herkenbaar. In de huidige situatie is er geen duidelijke hiërarchie meer in de lanenstructuur te herkennen. De kenmerken van de Landschapsstijl dringen zich meer en meer op, zoals de aanleg van een vijver vóór en achter het huis. Deze zijn veelal lobvormig en zodanig gepositioneerd dat via een zichtas in een lengterichting naar het huis wordt gekeken. De oostelijke zijlaan wordt eind negentiende eeuw omgebogen en voert dan naar het huis. Deze laan heeft ter hoogte van de buurtschap Wijthmen een aftakking in de vorm van een elzenlaantje, dat ook op de kaart van Hottinger is te zien. De lanen worden door eiken en beuken begeleid en zijn in structuur gaaf bewaard. Aan de oostzijde is ter plaatse van een afbuiging naar het hoofdhuis, langs een nieuwe begrenzingslijn een dubbele bomenrij aangeplant die op het zuidelijk gesitueerde driehoekige perceel met hakhout aansluit. Dit perceel, waarin de historische rabattenstructuur nog vrijwel gaaf aanwezig is, bestaat sinds de jaren twintig uit doorgeschoten hakhout met veel bramenopslag, een droogvallende bosvijver en percelen cultuurgrond. De oude huisplaats in dit perceel is nog herkenbaar aan een monumentale lindeboom. De siertuin en boomgaard gelden thans na reconstructie, weer als volwaardige elementen in de door de formele stijl gekenmerkte aanleg.
Waardering
Parkaanleg als onderdeel van de historische buitenplaats Soeslo, van algemeen belang vanwege de (tuin)architectuur- en cultuurhistorische waarde:
- als voorbeeld van een vanuit een formele aanleg tot een begin negentiende eeuw ontwikkelde landschappelijke tuin waarin beide structuren nog goed bewaard zijn gebleven:
- als uitdrukking van een ontwikkeling in de geschiedenis van de tuinarchitectuur;
- vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de overige onderdelen van de buitenplaats.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
PARK LAYOUT, as part of the historic country estate Soeslo. Park layout in Formal and Landscape style consisting of avenues, enclaves, valley streams, gardens and an orchard as well as water features, as part of the historic country estate Soeslo. The property of Soeslo has always had an agricultural function. Only at the end of the seventeenth century was work begun on a park layout. From that period onwards major interventions in the structure take place in the area. On topographical maps from the seventeenth and eighteenth centuries the transformation of agricultural land into a country estate with park layout and surrounding lands can be clearly read. Between approximately 1700 and 1815 a layout in the 'formal style' is created. The perimeter of Soeslo emerges clearly on a topographical map by Van Hattinga (circa 1750). There is by then already a geometric layout with an accentuated main axis that runs straight towards the spijker as the centre of the country estate. On the first systematic military maps from the period around 1780 by Van Hooff, Hottinger and Hattinga, (side) avenues and axes are distinguished. Two straight avenues lying parallel to the main axis form the hard boundary with the surrounding meadows. Both emerge, close to each other, from the Zwolle-Heino road. The avenues and paths as well as the sight lines determine to a great extent the classicist structure of the country estate. From the same period date the orchard and the utility garden which were still present in structure and have recently been carefully reconstructed. The avenue structure continued in the complex of coppice with a plot of cultivated land to the southwest of the buildings. At present mainly the planting along the outside edge has remained. In this there occurs at the extreme western point a striking elevation, which keeps open the possibility of a summer house. This section is traced back to the map of Hottinger. After 1815 a layout in Landscape style gradually comes into being. The first changes to the formal arrangement characterised by straight axes are visible on the cadastral minute plan of 1820 in the southerly situated triangular plot with crossing axes. The recognisability of the main axis in front of the house is lost in 1858 due to the slowly but surely expanding tree groups (beeches) and the thickening of undergrowth. In the current situation this main axis has entirely disappeared but remains recognisable in the form of a wet axis. In the current situation there is no clear hierarchy to be recognised in the avenue structure. The characteristics of the Landscape style impose themselves more and more, such as the laying out of a pond in front and behind the house. These are for the most part lobe-shaped and positioned in such a way that via a sight axis in a longitudinal direction towards the house is viewed. The eastern side avenue is curved at the end of the nineteenth century and then leads towards the house. This avenue has, at the level of the hamlet of Wijthmen, a branch in the form of an alder avenue, which is also to be seen on the map of Hottinger. The avenues are accompanied by oaks and beeches and are preserved intact in structure. On the east side, at the point of a bend towards the main house, along a new boundary line a double tree row has been planted which joins on the southerly situated triangular plot with coppice. This plot, in which the historical bed structure is still present virtually intact, has consisted since the nineteen-twenties of overgrown coppice with much bramble undergrowth, a drying pond and plots of cultivated land. The old homestead site in this plot is still recognisable by a monumental lime tree. The ornamental garden and orchard now count, after reconstruction, again as fully-fledged elements in the layout characterised by the formal style.
Valuation
Park layout as part of the historic country estate Soeslo, of general importance on account of the (garden) architectural and cultural-historical value:
- as an example of a landscape garden developed from a formal layout to the beginning of the nineteenth century in which both structures are still well preserved:
- as an expression of a development in the history of garden architecture;
- on account of the functional-spatial relationship with the other components of the country estate.
Nearby in the register
- Landhuis, Heinoseweg 18Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Koetshuis(L), Heinoseweg 20Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Boerderij, Heinoseweg 22Boerderijunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Heinoseweg bij 22Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.