Rijksmonumentenregister · Netherlands
Het Veem
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Opslag
- Function
- Veem
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1896 - 1897
- Address
- Van Diemenstraat 406, Locatie: Westerpark, 1013 CR Amsterdam (and others)
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.39039, 4.88698
- Monument number
- 526741
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1885 map "Het Noordzee-kanaal en zijne omstreken / A. Braakensiek fec." (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Pakhuis 'Het Veem' (voorheen Oranje Nassau) deel uitmakend van de aaneengesloten bebouwing van pakhuizen aan de Oude Houthaven aan het IJ, als eerste grootschalige opslaggebouw van het Westelijk Havengebied, aansluitend op het Noordzeekanaal. Het pakhuisontwerp van Foeke en Roelof Kuipers uit 1896 (bouw 1897) voor de 'Naamlooze Vennootschap Het Nederlandsche Veem', is uitgevoerd in de trant van de Overgangarchitectuur met zowel vroeg Rationalistische, als historiserende, middeleeuws aandoende elementen. De achterzijde grenst aan de kade, de voorzijde aan de doorgaande weg, met in oorsprong een aantakking op de goederenspoorlijn.
N.B. In 1914 is het pakhuis verbouwd door W.J.J. Scherjon. In het pakhuis zijn tegenwoordig kunstenaars-ateliers, een theater en kleine culturele bedrijven gehuisvest.
De verbouwingen van na 1914 zijn voor bescherming van ondergeschikt belang.
Omschrijving
Het veemgebouw heeft een souterrain en vier bouwlagen op een rechthoekig grondplan en is opgetrokken in gele baksteen (kruisverband), onder een geknikt zadeldak met lichtkap. De 60 meter brede gevels worden door rode baksteen banden geleed ter hoogte van de aanzetten van de vensterbogen die uit een dubbele rollaag bestaan. De lekdorpels zijn in hardsteen uitgevoerd. De vensters van het souterrain bevatten 3x2-ruits getoogde ijzeren kozijnen. De symmetrisch ingedeelde voorgevel bevat afwisselend ingedeelde traveeën met in de tweede, vierde, zesde, achtste en tiende travee getoogde of halfronde hijsopeningen en in de overige traveeën per bouwlaag telkens drie getoogde vensters. De vierde en achtste travee, waar zich de goederenliften bevonden, zijn teruggerooid en bekroond door een uitgebouwd deel met kantelen. Bij de zesde travee een uitkragend, uitgebouwd deel met kantelen (bestemd voor een hijsinstallatie), ter hoogte van de vierde bouwlaag. De vijf vensterassen met een hijsluikopening hebben een bordestrap in beton of ijzer uitgevoerd met buisleuning. De drie hoge uitbouwen zijn voorzien van een hardstenen dekplaat en drie rondboogvensters en worden geschraagd door een ijzeren constructie. Aan weerszijden van de hijsopeningen bevinden zich enkele, smalle (achtruits) vensters. De traveeën zonder hijsluikopening hebben op de begane grond vijftienruits vensters en op de verdiepingen twaalfruits. De binnenste twee traveeën telkens twee per bouwlaag de andere traveeën drie per bouwlaag. Geheel links bevindt zich de entree in een portiek met smeedijzeren hekwerk en hardstenen treden. De oorspronkelijke vleugel(paneel)deur is geplaatst in een kozijn op hardstenen neuten en dito dorpel. Het bovenlicht wordt gevormd door een halfrond afgesloten zesruits bovenlicht. Tegen de daklijst bevinden zich staafankers. Zwaarder uitgevoerde exemplaren komen links in de tussenmuur voor en in de rechterbeuk. De rechter zijgevel die aan een steegje is gelegen, dat vanaf de straat naar de kade leidt, is blind uitgevoerd op één luik na in de tweede bouwlaag. Ter hoogte van de derde en vierde verdiepingsvloer komen enkele forse muurankers voor.
De (bijna) symmetrische achtergevel heeft geen souterrain maar een mezzanino op de zolderverdieping. De hoektraveeën hebben halfronde traptorens, de bovenste laag driezijdig uitgebouwd. De rechtertoren, één laag hoger dan de linker, heeft aan de binnenzijde een hoge, uitgemetselde schoorsteen, die uit een tweelaagse uitbouw met schuiframen oprijst. De ronde schoorsteen is in het bovenstuk afgeschuind. Op de hoek een hoekopzetstuk als in de voorgevel. De toegang tot de traptoren heeft een oorspronkelijke paneeldeur. In de derde en vierde geleding van de toren bevindt zich een hardstenen venster met kleine ontlastingsbogen. De linkertoren, met slechts enkele raampjes, heeft een half kegeldakje tegen een getrapte blokvorm met daarin één venster. De gevel heeft in het verlengde van hijsluikopeningen van de voorgevel vijf tuitgevels. De hijsluikopeningen hebben ophaalbare laadbalkons. Het vensterschema is, ook in de middenpartij, met telkens één smal en drie bredere vensters gelijk aan dat van de voorgevel. Alleen bij de hoektraveeën is geen enkel venster geplaatst. De mezzanino heeft per travee twee gekoppelde drielichten boven een geprofileerde waterlijst.
De inwendige draagconstructie bestaat uit gietijzeren kolommen waarop de moerbalken rusten. De bovenste verdieping heeft geklonken, boogvormige vakwerkliggers, waarvan de geboorte zich bevindt aan de onderzijde van de staander. Deze constructie, oorspronkelijk uitgevoerd met zaagtanddaken, diende voor meer lichttoetreding op de bovenste bouwlaag. Verder in het interieur (paneel)deuren en betonnen tussenwandjes.
Waardering
Het pakhuis 'Het Veem' is wegens cultuur- en architectuurhistorische en industrieel-archeologische waarden van algemeen belang als overwegend gaaf bewaard en vroeg voorbeeld van een laat negentiende-eeuws opslaggebouw met gemechaniseerde laad- en lostechnieken. Het pakhuis is stedenbouwkundig van algemeen belang vanwege de beeldbepalende ligging aan de Oude Houthaven en als historisch onderdeel van de eerste moderne havenontwikkeling sinds de opening van het Noordzeekanaal.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Warehouse 'Het Veem' (formerly Oranje Nassau) forming part of the contiguous warehouse buildings on the Oude Houthaven on the IJ, as the first large-scale storage building of the Westelijk Havengebied, adjoining the Noordzeekanaal. The warehouse design by Foeke and Roelof Kuipers from 1896 (construction 1897) for the 'Naamlooze Vennootschap Het Nederlandsche Veem', is executed in the manner of Transition architecture with both early Rationalist and historicising, medieval-appearing elements. The rear side borders the quay, the front side borders the through road, originally with a connection to the goods railway line.
N.B. In 1914 the warehouse was converted by W.J.J. Scherjon. The warehouse now houses artist studios, a theatre and small cultural businesses.
The conversions after 1914 are of subordinate importance for protection.
Description
The veem building has a basement and four storeys on a rectangular ground plan and is constructed in yellow brick (English bond), under a bent gabled roof with lantern. The 60 metre wide facades are articulated by red brick bands at the height of the springing points of the window arches which consist of a double roller course. The drip moulds are executed in hardstone. The basement windows contain 3x2-pane arched iron frames. The symmetrically arranged front facade contains alternating bays with in the second, fourth, sixth, eighth and tenth bay arched or semi-circular hoist openings and in the remaining bays per storey always three arched windows. The fourth and eighth bay, where the goods lifts were located, are set back and crowned by a projecting part with crenellations. At the sixth bay a projecting, built-out part with crenellations (intended for a hoist installation), at the height of the fourth storey. The five window bays with a hoist shutter opening have a loading stair executed in concrete or iron with tube railings. The three tall projections are provided with a hardstone coping and three semi-circular arch windows and are braced by an iron structure. On either side of the hoist openings there are a few narrow (eight-pane) windows. The bays without hoist shutter opening have on the ground floor fifteen-pane windows and on the storeys twelve-pane. The innermost two bays always two per storey, the other bays three per storey. Entirely on the left there is the entrance in a porch with wrought iron railings and hardstone steps. The original panel door is placed in a frame on hardstone sills and likewise cill. The fanlight is formed by a semi-circular closed six-pane fanlight. Against the roof line there are bar anchors. Heavier executed specimens are found on the left in the party wall and in the right aisle. The right side facade, which borders a lane leading from the street to the quay, is blind except for one shutter on the second storey. At the height of the third and fourth floor slab there are several substantial wall anchors.
The (almost) symmetrical rear facade has no basement but a mezzanine on the attic storey. The corner bays have semi-circular stair towers, the uppermost storey three-sided built-out. The right tower, one storey higher than the left, has on the inside a tall, mortared chimney, which rises from a two-storey extension with sash windows. The round chimney is bevelled in the upper section. On the corner a corner stone as in the front facade. The access to the stair tower has an original panel door. In the third and fourth division of the tower there is a hardstone window with small relieving arches. The left tower, with only a few small windows, has a half conical roof against a stepped block form with one window in it. The facade has in the extension of hoist shutter openings of the front facade five spout gables. The hoist shutter openings have movable loading balconies. The window pattern is, also in the middle section, always with one narrow and three wider windows, the same as that of the front facade. Only at the corner bays no windows are placed. The mezzanine has per bay two coupled three-light windows above a profiled drip moulding.
The internal load-bearing structure consists of cast iron columns on which the main beams rest. The uppermost storey has riveted, arched trusswork beams, of which the spring point is found on the underside of the post. This structure, originally executed with sawtooth roofs, served for more light admission to the uppermost storey. Further in the interior panel doors and concrete partition walls.
Appreciation
The warehouse 'Het Veem' is of general importance due to cultural and architectural historical and industrial archaeological values as a predominantly well-preserved and early example of a late 19th-century storage building with mechanised loading and unloading techniques. The warehouse is of general importance from an urban planning perspective due to its prominent location on the Oude Houthaven and as a historical component of the first modern harbour development since the opening of the Noordzeekanaal.
Nearby in the register
- Pakhuis, Nova Zemblastraat 2 AOpslagunder 1 mi
- Pakhuis, Nova Zemblastraat 8 AOpslagunder 1 mi
- Van NoordtschoolOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Pakhuis, Zoutkeetsgracht 118Opslagunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.