Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bovendonk
Hoeven, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Seminarie(F)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1903
- Address
- Hofstraat 8, 4741 AK Hoeven (Halderberge 30) (and others)
- Place
- Hoeven
- Municipality
- Halderberge
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.58326, 4.58099
- Part of complex
- 521542
- Monument number
- 525963
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1900 map "[overzicht], 1900" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
HOOFDGEBOUW van het voormalig grootseminarie Bovendonk van het bisdom Breda, tussen 1903 en 1908 in fasen opgetrokken in Neogotische stijl naar plannen van P.J.H. Cuypers. Het U-vormige gebouw is een variant op de plattegrond der middeleeuwse kloosters en vertoont in opzet overeenkomsten met de eerder gebouwde seminaries van Haaren en Driebergen. Een deel der ramen is rond 1995 in kunststof vervangen.
Omschrijving.
Omvangrijk U-vormig gebouw bestaande uit drie vleugels van twee en drie bouwlagen. De vierde zijde van het binnenhof wordt gevormd door de kapel (onderdeel III). Het is opgetrokken uit baksteen met toepassing van natuursteen en wordt afgedekt met zadeldaken met leien en ruberoidleien. Het voorgebouw telt twee bouwlagen en heeft een driedelige compositie. De hoek- en middenrisalieten tellen elk drie traveeën en hebben trapgevels. De overgang met de achtervleugels komt tot stand door vierkante traptorens welke boven de goten overgaan in achthoekige bekroningen met spitsen. Aan de noordzijde bevindt zich de vijfzijdige absis van een kleine congregatiekapel. Tussen de risalieten verbindingsvleugels van zes vakken, waarbij in de linkervleugel de ramen op de begane grond twee aan twee gekoppeld zijn. De ramen bestaan uit kruis- en bolkozijnen onder spitsbogen met vullingen van siermetselwerk in gele baksteen. De raamindelingen zijn in kunststof vervangen. Siermetselwerk onder de dakgoten. Eenvoudige staafankers, deels met leliemotief. De zadeldaken hebben twee reeksen dakkapellen, beneden met vierdelige ramen en daarboven met sierlijke driehoeksmotieven. De topgevels van de hoek- en middenrisalieten hebben driedelige nissen met beelden van Franciscus van Sales, Jozef, H. Hart van Jezus, Maria en Carolus Borromeüs. In de middenrisaliet een diepliggend ingangsportaal met geprofileerde omlijsting en korfboog waarop twee geschilderde engelen die de tekst 'Pax Intrantibus' dragen. Links en rechts beelden van Thomas van Aquino en Vincentius à Paulo en tondi met geschilderde wapens vanonder meer het Bredase bisdom. De middentopgevel wordt met een kruis bekroond.
De linker- en rechterzijvleugels tellen links en rechts van een trappenhuis acht en elf raamassen en hebben in hoofdlijnen een vergelijkbare gevelindeling met op de verdiepingen getoogde kruisramen met schuifvensters met kleine roedenverdeling. Deze ramen zijn aan de noordzijde deels in kunststof vervangen waarbij de indeling is vereenvoudigd. De vleugels tellen drie bouwlagen met zadeldaken en dakkapellen. Ze worden aan de korte zijden afgesloten door trapgevels. Ze worden halverwege geleed door een risaliet met trapgevel, waarin het trappenhuis. Deze risalieten hebben op de begane grond een entree waarboven een hoge spitsboognis met drie reeksen van vijf spitsboogramen met borstweringen van siermetselwerk. Op de begane grond bevindt zich aan de noordzijde en bibliotheek van acht traveeën, die over twee lagen doorloopt en hoge tweedelige glas-in-loodramen heeft. Verder treffen we hier vergader- en studiezalen aan met hoge ramen. Aan de zuidzijde zijn op de begane grond van gedrukte spitsbogen voorziene zalen aanwezig. Tegen de eindgevels van beide vleugels eenlaags toiletgebouwen onder zadeldak met ventilatiekap. Deze gebouwen vertonen een reeks van smalle en hooggeplaatste spitsboogramen. Aan de noordzijde op de kruising van de daken van het trappenhuis een torentje en in de beide topgevels een uurwerk. Aan de hofzijde heeft het gebouw een kloostergang met spitsboogramen met zesdelige indeling met houten stijlen, waartussen glas-in-lood. Na de trappenhuizen gaat deze gang over in een open loopgang, welke eindigt bij de toiletgebouwen en de verbindingsvleugels met de kapel. Het voorgebouw heeft hier op de verdieping een reeks van spitsboognissen, gevuld met twee spitsboogramen en oculus. De lange vleugels hebben op de beide etages kruisramen als aan de buitengevels. De trappenhuizen van voorgebouw en vleugels zijn aan de hof kenbaar aan hun rijzige trapgevels.
Inwendig heeft het gebouw op de begane grond een met een netgewelf verwelfd entreeportaal. Hierop sluit een aan de hofzijde omlopende kruisgang aan met schoon metselwerk, kruisribgewelven en vloeren met geometrische tegelpatronen. De trappenhuizen vertonen schoon metselwerk, gepolijste kolommen met bladkapitelen, bakstenen gewelven, geometrische tegelvloeren en granieten treden. Ze worden verlicht door geometrische glas-in-loodramen. In het voorgebouw een glasraam met de figuren van mgr. P. Leijten, prof. A. Resemans, Pius X, P.J.H. Cuypers en president J. Hopstaken. Hier ook een groot raam met de tekst 'Pax Vobis'. Op het portaal de tekst 'Salus Exeuntibus'. In de zuidvleugel de voormalige eet- en recreatiezaal met gedrukte graatgewelven in baksteen, rustend op een reeks aan de lange zijde voor de muren geplaatste gepolijste kolommen met bladkapitelen. Groen geglazuurde lambrisering. De gewelven vertonen siermetselwerk en geschilderde bladmotieven op de aanzetten. In de noordvleugel een kleine congregatiekapel met kruisribgewelven. Hiernaast de grote galerijbibliotheek met gemetselde troggewelven en twee houten galerijen opgehangen aan smeedijzeren stangen. De bibliotheek wordt verlicht door hoge tweedelige korfboogramen. Op de verdiepingen zijn de ruimten toegankelijk door middel van gestuukte middengangen met tegelvloeren. De kamers zijn grotendeels gemoderniseerd met behoud van karakteristieke elementen als de paneeldeuren.
Waardering.
Het hoofdgebouw van het voormalig seminarie is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een geestelijke ontwikkeling, namelijk de bloei van het seminarieonderwijs kort na 1900 en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het seminariegebouw. Het is architectuurhistorisch van belang vanwege de stijl, het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek en de gecompliceerde ruimtelijke opbouw met vele zalen en ruimten voor uiteenlopende functies. Het is tevens van belang als laat voorbeeld van het werk van de architect Cuypers. Het heeft ensemblewaarden vanwege de samenhang met het totale complex en is tevens van belang vanwege de geschiedenis en ontwikkeling van het oude Hof van Bovendonk. Het is tevens van belang in samenhang met de gaafheid van de omgeving. Het is een zeldzaam en gaaf voorbeeld van een dergelijk gebouw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
MAIN BUILDING of the former major seminary Bovendonk of the diocese of Breda, erected in phases between 1903 and 1908 in Neo-Gothic style according to plans by P.J.H. Cuypers. The U-shaped building is a variant on the ground plan of medieval cloisters and shows in its layout similarities with the previously built seminaries of Haaren and Driebergen. Part of the windows were replaced with plastic around 1995.
Description.
Large U-shaped building consisting of three wings of two and three storeys. The fourth side of the inner courtyard is formed by the chapel (component III). It is constructed of brick with the use of natural stone and is covered with gabled roofs with slate and ruberoid slates. The front building has two storeys and has a tripartite composition. The corner and central risalits each have three bays and have stepped gables. The transition with the rear wings is effected by square stair towers which above the gutters pass into octagonal crowns with spires. On the north side is the five-sided apse of a small congregation chapel. Between the risalits connecting wings of six bays, whereby in the left wing the windows on the ground floor are coupled two by two. The windows consist of cross windows and round-arched windows under pointed arches with infilling of ornamental brickwork in yellow brick. The window divisions have been replaced with plastic. Ornamental brickwork under the roof eaves. Simple rod anchors, partly with lily motif. The gabled roofs have two rows of roof dormer windows, below with four-part windows and above with elegant triangular motifs. The top gables of the corner and central risalits have tripartite niches with images of Francis de Sales, Joseph, Sacred Heart of Jesus, Mary and Charles Borromeo. In the central risalit a recessed entrance portal with moulded frame and basket arch whereon two painted angels bearing the text 'Pax Intrantibus'. To the left and right images of Thomas Aquinas and Vincent de Paul and roundels with painted coats of arms including that of the diocese of Breda. The central top gable is crowned with a cross.
The left and right side wings have to the left and right of a stairwell eight and eleven window axes and have in main lines a comparable facade layout with on the floors arched cross windows with sash windows with small glazing bars. These windows are on the north side partly replaced with plastic whereby the division has been simplified. The wings have three storeys with gabled roofs and roof dormer windows. They are closed on the short sides by stepped gables. They are articulated halfway by a risalit with stepped gable, in which the stairwell. These risalits have on the ground floor an entrance above which a high pointed-arch niche with three rows of five pointed-arch windows with breastworks of ornamental brickwork. On the ground floor on the north side there is a library of eight bays, which runs across two storeys and has tall two-part stained-glass windows. Further we find here meeting and study rooms with tall windows. On the south side on the ground floor are rooms provided with segmental arches. Against the end gables of both wings single-storey toilet buildings under gabled roof with ventilation cap. These buildings display a series of narrow and high-placed pointed-arch windows. On the north side at the intersection of the roofs of the stairwell a small tower and in both top gables a clock. On the courtyard side the building has a cloister with pointed-arch windows with six-part division with wooden mullions, between which stained glass. After the staircases this cloister passes into an open gallery, which ends at the toilet buildings and the connecting wings with the chapel. The front building has here on the upper floor a series of pointed-arch niches, filled with two pointed-arch windows and oculus. The long wings have on both storeys cross windows as on the outer facades. The staircases of front building and wings are recognizable on the courtyard side by their tall stepped gables.
Internally the building on the ground floor has an entrance portal vaulted with a net vault. This connects to a cloister running around on the courtyard side with fine brickwork, cross-rib vaults and floors with geometric tile patterns. The staircases display fine brickwork, polished columns with leaf capitals, brick vaults, geometric tile floors and granite steps. They are lit by geometric stained-glass windows. In the front building a stained-glass window with the figures of Mgr. P. Leijten, Prof. A. Resemans, Pius X, P.J.H. Cuypers and President J. Hopstaken. Here also a large window with the text 'Pax Vobis'. On the portal the text 'Salus Exeuntibus'. In the south wing the former dining and recreation hall with segmental rib vaults in brick, resting on a series of polished columns with leaf capitals placed in front of the walls on the long side. Green glazed wainscoting. The vaults display ornamental brickwork and painted leaf motifs on the springings. In the north wing a small congregation chapel with cross-rib vaults. Beside it the large gallery library with rendered vaults and two wooden galleries suspended from wrought-iron rods. The library is lit by tall two-part basket-arch windows. On the upper floors the spaces are accessible by means of plastered central corridors with tile floors. The rooms are largely modernised while retaining characteristic elements such as the panel doors.
Valuation.
The main building of the former seminary is of general interest. It has cultural-historical value as an example of a spiritual development, namely the flourishing of seminary education shortly after 1900 and is also of interest as an example of the typological development of the seminary building. It is of architectural-historical importance because of the style, the particular use of materials and the ornamentation and the complicated spatial organisation with many halls and rooms for various functions. It is also of importance as a late example of the work of architect Cuypers. It has ensemble values because of the coherence with the total complex and is also of importance because of the history and development of the old Court of Bovendonk. It is also of importance in connection with the integrity of the surroundings. It is a rare and intact example of such a building.
Nearby in the register
- BovendonkKapelunder 1 mi
- BovendonkErfscheidingunder 1 mi
- BovendonkIndustrieunder 1 mi
- Kerk, St. Janstraat 40Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.