Rijksmonumentenregister · Netherlands
Complex Carmelietenklooster
Waspik, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1925 - 1927
- Address
- Carmelietenstraat 58, 5165 AL Waspik (Waalwijk 30)
- Place
- Waspik
- Municipality
- Waalwijk
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.67632, 4.95999
- Part of complex
- 521831
- Monument number
- 525768
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1908 map "44 Geertruidenberg" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Parochiekerk, voormalige rectorale kerk van de H. Theresia, deel van het complex van het voormalige CARMELIETENKLOOSTER H. Theresia van Liseux, in een mengeling van rationalistische en neogotische stijlvormen, in 1925-1927 gerealiseerd als eerste aanzet van een nooit voltooid groter geheel, naar ontwerp van Phil. Donders. Het complex bestaat verder uit het kloostergebouw annex noviciaat (I), de Lourdesgrot (III) en het H. Hartbeeld (IV).
Omschrijving
Eénbeukige kruiskerk, opgetrokken uit deels gesinterde baksteen met gemetselde siermotieven en enige natuursteen, afgedekt met zadeldaken met verbeterde Hollandse pannen. De kerk heeft een schip van drie vakken met smalle zijbeuken, voorafgegaan door een smallere en lagere travee met ingang en zangkoor. Deze wordt geflankeerd door twee traptorens met gemetselde en bepleisterde spitsen. Het uitspringend transept heeft een travee aan weerszijden van de viering. Het koor bestaat uit een koortravee met smallere apsis, bestaande uit een travee met driezijdige sluiting, omringd door een vlak afgedekte, tweelaagse omgang.
De voorbouw heeft een entreeportaal met dubbele deur en bovenlicht met bakstenen traceringen en de tekst 'Hic domus dei est et porta coeli'. Erboven een driedelig spitsboograam geflankeerd door twee beeldnissen. In de top het wapen der carmelieten. De gevel wordt bekroond door een kruis. De achthoekige traptorens hebben spleetvensters en in de bekroning onder de helm spitsboogramen. De zijgevels van het schip hebben smalle lisenen en tweedelige spitsboogramen. In de dakvlakken eenvoudige rechtafgedekte dakkapellen. De transeptgevels zijn eenvoudig en hebben een driedelig spitsboograam. De rechter transeptgevel is gepleisterd. De koorsluiting wordt deels aan het oog onttrokken door de iets later gebouwde omgang met beneden spitsboogramen en boven zesdelige roederamen. Aan de zijde van het klooster een staande tand die wijst op onuitgevoerde uitbreidingsplannen.
In de apsis gekoppelde spitsboogramen met glas-in-lood. Tegen het linker transept, aansluitend aan het klooster een vierkante toren met later gepleisterde bovenbouw en overkragende klokkengeleding met gekoppelde spitsbogige galmgaten en een via gemetselde afdekkingen van vier- in achtkant overgaande leien spits. Het interieur is uitgevoerd in rode baksteen en grijze kalkzandsteen voor een deel der muurvlakken. De kerk is afgedekt met gepleisterde stenen kruisribgewelven. In de viering een stergewelf, in het koor een samengesteld stergewelf. De gewelven zetten aan op decoratieve bakstenen uitmetselingen. Ondiepe nissen flankeren het schip. In het koor een driedelige opstand met siernissen en een decoratieve tegelvloer met siermotieven in rood, groen en zwart. In de kerkruimte een eenvoudiger vloer in grijs en rood.
In het transept een Theresia-altaar. In de Mariakapel een lambrisering van baksteen en tegels, waarboven muurschilderingen. Eenvoudige neogotische meubels en gipsen heiligenbeelden. In koor en transept respectievelijk drie en twee figuratieve glas-in-loodramen, onder meer gewijd aan de kerkpatrones Theresia. Geschilderde kruiswegstaties. In de toren een deels betonnen, deels houten trappenhuis. In de omgang beneden sacristie en bergruimten voorzien van betonnen paddenstoelkolommen. Eiken parketvloer en diverse credensen en bergkasten. Hierboven het voormalige kapittel en paterskoor met lambrisering en opklapbare koorbanken.
Waardering
De kerk is van algemeen belang. Het kerkgebouw heeft als vroeger bedevaartsoord cultuurhistorische waarden als bijzondere uitdrukking van een culturele en geestelijke ontwikkeling; het heeft architectuurhistorische waarden voor de geschiedenis van de architectuur en de bouwtechniek; het is van belang wegens de bijzondere samenhang tussen het exterieur en onderdelen van het interieur; gaafheid/herkenbaarheid: het object is van belang vanwege de hoogwaardige architectonische kwaliteit van de samenstellende onderdelen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Parish church, former rectoral church of St. Theresia, part of the complex of the former CARMELITE MONASTERY St. Theresia van Liseux, in a mixture of rationalist and neo-gothic stylistic forms, realized in 1925-1927 as the first phase of a larger whole never completed, designed by Phil. Donders. The complex further consists of the monastery building adjoining the novitiate (I), the Lourdes grotto (III) and the Sacred Heart statue (IV).
Description
Single-aisle cruciform church, built from partly sintered brick with mortared ornamental motifs and some natural stone, covered with gabled roofs with improved Dutch pantiles. The church has a nave of three bays with narrow aisles, preceded by a narrower and lower bay with entrance and singing gallery. This is flanked by two stepped-gable towers with mortared and plastered spires. The projecting transept has a bay on either side of the crossing. The choir consists of a choir bay with narrower apse, comprising a bay with three-sided closure, surrounded by a flat-topped, two-storey ambulatory.
The entrance front has an entrance portal with double door and fanlight with brick tracery and the text 'Hic domus dei est et porta coeli'. Above this a three-part pointed-arch window flanked by two sculptured figures. At the top the coat of arms of the Carmelites. The facade is crowned by a cross. The octagonal stepped-gable towers have slit windows and in the cornice below the spire pointed-arch windows. The side elevations of the nave have narrow pilasters and two-part pointed-arch windows. In the roof planes simple straight-topped dormers. The transept elevations are plain and have a three-part pointed-arch window. The right transept elevation is plastered. The choir closure is partly hidden from view by the ambulatory built slightly later, with pointed-arch windows below and six-part glazed windows above. On the monastery side a standing tooth indicating unexecuted expansion plans.
In the apse coupled pointed-arch windows with stained glass. Against the left transept, adjoining the monastery a square tower with later plastered upper section and overhanging bell housing with coupled pointed-arched sound holes and a slate spire transitioning via mortared coverings from four- to eight-sided. The interior is executed in red brick and grey sandstone for some of the wall surfaces. The church is covered with plastered stone cross-rib vaults. In the crossing a star vault, in the choir a composite star vault. The vaults rest on decorative brick corbelling. Shallow niches flank the nave. In the choir a three-part reredos with ornamental niches and a decorative tile floor with ornamental motifs in red, green and black. In the church space a simpler floor in grey and red.
In the transept a Theresia altar. In the Mary chapel brick and tile wainscoting, above which wall paintings. Simple neo-gothic furnishings and plaster saint statues. In choir and transept respectively three and two figurative stained-glass windows, including those dedicated to the church patroness Theresia. Painted Stations of the Cross. In the tower a partly concrete, partly wooden staircase. In the ambulatory below sacristy and store rooms fitted with concrete mushroom columns. Oak parquet floor and various credence tables and storage cabinets. Above this the former chapter house and monks' choir with wainscoting and fold-up choir stalls.
Valuation
The church is of general importance. The church building has, as a former pilgrimage destination, cultural-historical values as a particular expression of a cultural and spiritual development; it has architectural-historical values for the history of architecture and building technology; it is significant because of the particular coherence between the exterior and components of the interior; integrity/recognisability: the object is significant because of the high-quality architectural quality of the constituent components.
Nearby in the register
- Complex CarmelietenkloosterKlooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- Complex CarmelietenkloosterGedenktekenunder 1 mi
- Complex CarmelietenkloosterKlooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- Boerderij, Vrouwkensvaartsestraat 20Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.