Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Hoofdstraat 36
Kaatsheuvel, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1912 - 1913
- Address
- Hoofdstraat 36, 5171 DD Kaatsheuvel (Loon op Zand 30)
- Place
- Kaatsheuvel
- Municipality
- Loon op Zand
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.66107, 5.03457
- Part of complex
- 524402
- Monument number
- 525704
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De neogotische R.K. Kerk van de H. JOHANNES DE DOPER werd gebouwd tussen 1912 en 1913 naar ontwerp van architect C.F. van Hoof in neogotische stijl. Op 5 juli 1913 werd de kerk ingezegend door bouwpastoor Völker. Bij de consecratie van de kerk in 1915 werd de voorganger uit 1853 afgebroken. Deze Waterstaatskerk stond op de plaats waar zich nu het vroegere patronaatsgebouw bevindt. De huidige glas-in-loodramen zijn in 1963 aangebracht. Het hekwerk is in oude stijl vernieuwd in 1991.
Omschrijving
De neogotische driebeukige kruiskerk met dubbeltorenfront en dakruiter heeft een schip van zes traveen en transeptarmen van twee traveen met drie-achtste sluiting. Na het transept volgen twee koortraveen met zijkapellen en tenslotte het koor zelf, ook twee vakken, met een vijf-achtste sluiting. De gevels zijn opgetrokken uit bruine machinale baksteen met speklagen van gele baksteen, voorzien van steunberen met betegelde afzaten. Onder de gootlijsten zijn ter decoratie sierfriezen gemetseld. Op de zadel- en lessenaardaken liggen leien in maasdekking, evenals op de naaldspitsen van de torens en de dakruiter op de viering. De overhoekse dakruiter is opengewerkt met driepasvormige galmgaten voor het angelusklokje.
De torens van vier geledingen staan aan weerskanten van het middenschip met uitgebouwd portaal. De onderste drie geledingen van de torens zijn voorzien van spitsboogramen en spitsboogfriezen. Hierboven volgt een klokkegeleding met twee galmgaten en driehoekige wimbergen met klimmend boogfries, bekroond door een zinken piron. De wijzerplaten zijn ingebed in cirkels boven de spitsbogen van de galmgaten. Op beide hoge achthoekige torens staat een smeedijzeren kruis, links ook een haan.
De ingang bestaat uit een driezijdig ingangsportaal. Het midden bezit een topgevel met kolonnettenportaal en een natuurstenen kruis als bekroning. In dit brede middendeel bevinden zich twee stel vleugeldeuren met sierbeslag, de lateien zijn van opschriften voorzien en de spitsbogige bovenlichten hebben bakstenen maaswerk. Tussen de deuren is een beeld geplaatst van de gekroonde Maria met Kind. Hierboven een rond venster; in de wimberg een driepas. In de afgeschuinde zijden bevinden zich getoogde vleugeldeuren met sierbeslag en een ovaal raam als bovenlicht in een driepas. De bovenzijde van deze ingangen is recht gesloten; de verbinding met de voorzijde wordt gelegd door een steunbeer met piedestal, lege beeldnis en bekroond baldakijn.
De topgevel bij de ingang wordt herhaald in de bouwmassa hierboven, compleet met lancetvensters, klimmend rondboogfries en een kruis als bekroning. De zijbeuken hebben per travee twee spitsboogramen, de lichtbeuk heeft tripletramen. Links en rechts van de eerste travee is er een veelhoekig gesloten zijkapel.
De eindgevels van de transepten hebben boven een nissengeleding twee spitsboogramen. Het koor bezit spitsboogramen in de omgang en daarboven hoge lancetvensters.
Het interieur bestaat uit schoon metselwerk. De opstand is tweedelig en heeft samengestelde pijlers die voorzien zijn van geglazuurde baksteen banden en een lichtbeuk met tripletramen boven een nistriforium. De zijbeuken hebben kruisribgewelven, het schip bezit stergewelven. Het koor heeft een tweedelige opstand met omgang en slanke ramen. De pijlers van de omgang hebben in tegenstelling tot de sobere overige kapitelen, kapitelen met loofwerk. De zijkapellen hebben veelhoekige sluitingen. De ribben zijn in tegenstelling tot de witte gewelfvlakken en muurwerk van donkere profielsteen.
De kerk bezit een rijke neogotische inventaris. Belangrijk zijn het kalkstenen hoogaltaar en de kalkstenen preekstoel met Christus en de vier Evangelisten, beide in 1915 vervaardigd door Custers uit Eindhoven. Na 1915 leverde Custers vele heiligenbeelden zoals dat van St. Paulus en St. Petrus. Uit rond 1915 dateert een beeld van de H. Johannes de Doper. In het koor hangt een groot triomfkruis.
In de kerk staan eikehouten kerkbanken met sober neogotisch ornament. Oudere onderdelen zijn het koperen doopvont uit ca. 1800 en de diverse heiligenbeelden uit de periode 1874-1900, geleverd door M. van Bokhoven. Het orgel werd door Vollebregt geleverd in 1854; de bovenzijde wordt getooid door sculpturen van David met harp en andere musicerenden. De kruiswegstaties werden in 1890 op koper geschilderd door Hugo Kohl.
Waardering
Het kerkgebouw is van algemeen belang. Het heeft cultuur-historische waarde als onderdeel van een katholieke groep, een voorbeeld bij uitstek van de ontwikkeling van het katholicisme in Noord-Brabant. Architectuur-historisch is het van belang als vertegenwoordiger van het neogotische werk van de architect, waarbij centraliserende tendenzen en gebruik van voor die tijd moderne materialen als geglazuurde baksteen samengaan met een traditioneel neogotische vormgeving. Het complex heeft ensemblewaarde vanwege de grote betekenis voor het aanzien van de gehele Langstraat, in het bijzonder als voorbeeld van de ontwikkeling van het negentiende-eeuwse kerkdorp in Zuid-Nederland. Het gebouw is waardevol vanwege de gaafheid van de in- en exterieurs.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The Neo-Gothic Roman Catholic Church of St. JOHN THE BAPTIST was built between 1912 and 1913 according to a design by architect C.F. van Hoof in Neo-Gothic style. On 5 July 1913 the church was consecrated by chaplain Völker. At the consecration of the church in 1915 the predecessor from 1853 was demolished. This Waterstaatskerk stood at the location where the former patronage building now stands. The current stained-glass windows were installed in 1963. The ironwork was renewed in old style in 1991.
Description
The Neo-Gothic three-aisle cruciform church with double-tower front and roof lantern has a nave of six bays and transept arms of two bays with three-eighths closure. After the transept follow two choir bays with side chapels and finally the choir itself, also two compartments, with a five-eighths closure. The facades are built of brown machine-made brick with bands of yellow brick, provided with buttresses with tiled offsets. Below the gutter lines decorative friezes are laid for decoration. On the gabled and sloping roofs lie slate in Maas bond, as well as on the spire points of the towers and the roof lantern on the crossing. The corner roof lantern is open with trefoil-shaped sound holes for the angelus bell.
The towers of four storeys stand on either side of the central nave with extended portal. The lower three storeys of the towers are provided with pointed arch windows and pointed arch friezes. Above this follows a bell storey with two sound holes and triangular crockets with rising arch frieze, crowned by a zinc weathervane. The clock faces are set in circles above the pointed arches of the sound holes. On both tall octagonal towers stands a wrought-iron cross, on the left also a weathercock.
The entrance consists of a three-sided entrance portal. The middle section has a stepped gable with colonnade portal and a natural stone cross as crowning. In this broad central section are two sets of wing doors with ornamental fittings, the lintels are inscribed and the pointed arch fanlights have brick tracery. Between the doors is placed an image of the crowned Mary with Child. Above this a round window; in the crocket a trefoil. In the angled sides are recessed wing doors with ornamental fittings and an oval window as fanlight in a trefoil. The upper side of these entrances is straight; the connection with the front is made by a buttress with pedestal, empty niche and crowned canopy.
The stepped gable at the entrance is repeated in the building mass above, complete with lancet windows, rising round-arch frieze and a cross as crowning. The side aisles have per bay two pointed arch windows, the clerestory has triple windows. To the left and right of the first bay there is a polygonal closed side chapel.
The end gables of the transepts have above a niche storey two pointed arch windows. The choir has pointed arch windows in the ambulatory and above them tall lancet windows.
The interior consists of clean brickwork. The elevation is two-part and has composite pillars which are provided with glazed brick bands and a clerestory with triple windows above a triforium. The side aisles have cross-rib vaults, the nave has star vaults. The choir has a two-part elevation with ambulatory and slender windows. The pillars of the ambulatory have, in contrast to the sober other capitals, capitals with foliage. The side chapels have polygonal closures. The ribs are in contrast to the white vault surfaces and masonry of dark moulded stone.
The church possesses a rich Neo-Gothic inventory. Important are the limestone high altar and the limestone pulpit with Christ and the four Evangelists, both made in 1915 by Custers from Eindhoven. After 1915 Custers supplied many saint images such as that of St. Paul and St. Peter. Dating from around 1915 is an image of St. John the Baptist. In the choir hangs a large rood cross.
In the church stand oak church benches with sober Neo-Gothic ornament. Older components are the copper baptismal font from c. 1800 and the various saint images from the period 1874-1900, supplied by M. van Bokhoven. The organ was supplied by Vollebregt in 1854; the upper section is adorned with sculptures of David with harp and other musicians. The Stations of the Cross were painted on copper in 1890 by Hugo Kohl.
Valuation
The church building is of general importance. It has cultural-historical value as part of a Catholic group, a prime example of the development of Catholicism in North Brabant. Architecturally it is of importance as a representative of the Neo-Gothic work of the architect, whereby centralising tendencies and use of modern materials for that time such as glazed brick are combined with a traditional Neo-Gothic design. The complex has ensemble value because of its great significance for the appearance of the entire Langstraat, in particular as an example of the development of the nineteenth-century church village in South Netherlands. The building is valuable because of the integrity of the interior and exterior.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Hoofdstraat 34Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Grafmonument, Hoofdstraat bij 34Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Grafmonument, Hoofdstraat bij 34Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Grafmonument, Hoofdstraat bij 34Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.