Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kantoorgebouw, Wateringseweg 1
Delft, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Handel en kantoor
- Function
- Kantoorgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1905
- Address
- Wateringseweg 1, 2611 XT Delft
- Place
- Delft
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.01867, 4.34956
- Monument number
- 525332
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "Chromo lithographische kaart 's Gravenhage en omstreken : Leiden, Delft, de Katwijken, Hazerswoude, Bergschenhoek, 's Gravezande enz." (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
KANTOORGEBOUW, gebouwd voor de Koninklijke Nederlandse Gist- en Spiritusfabriek. Het pand is gebouwd in 1905 naar ontwerp van de Amsterdamse architecten K. Muller en B. Schelling. Aanvankelijk was het de bedoeling dat ook de directie van de Nederlandse Olie Fabrieken (later Calvé) erin gehuisvest zou worden. Dat in het gebouw de directie zetelde komt tot uitdrukking in de representatieve vormgeving van het voorgebouw, waarbij macht en voornaamheid uitdrukkende elementen zijn toegepast. Binnen deze heroriëntatie op traditionele bouwwijzen overheersen de vormen uit de Um 1800-stijl.
Het interieur van het gebouw kent een duidelijke tweedeling tussen zeer representatieve gedeelten enerzijds en sobere, vaak gewijzigde gedeelten anderzijds. De representatieve gedeelten bestaan uit de entree, de verkeers- en directieruimtes in het voorgebouw, en de imponerende grote hal met glazen kap, die is gelegen midden achter het voorgebouw. Deze onderdelen zijn vormgegeven in de stijl van het Rationalisme, waarmee moderniteit en kwaliteit tot uitdrukking werden gebracht. De vormgeving is beïnvloed door die van het Universiteitsmuseum te Oxford en de Beurs van Berlage. Bijzonder is de centrale stoomverwarming die is aangebracht voor de verwarming van de hal. De niet representatieve gedeelten van het gebouw worden gevormd door de kantoorruimtes, die aan noord-, zuid- en westzijde van deze hal zijn geplaatst. Ook het exterieur van deze kantoren is sober en tevens door verbouwingen aangetast. Met name de toevoeging van een tussenverdieping en een vierde bouwlaag in de jaren 1980 is hier debet aan.
Aan weerszijden van het voorgebouw bevinden zich smeed- en gietijzeren HEKWERKEN, opgehangen aan vierkante hekpijlers op hardstenen neuten. Aan de noordzijde van het gebouw de PORTIERSLOGE en een gemetselde MUUR.
Omschrijving
Het gebouw is gesitueerd aan de noordoostzijde van het fabrieksterrein van de Koninklijke Nederlandse Gist- en Spiritusfabriek, evenwijdig aan de Wateringseweg, aan de rand van de het centrum van de stad Delft. Aan weerszijden van het pand zijn doorgangen naar het achterterrein. Deze doorgangen zijn afgesloten door middel van giet- en smeedijzeren hekwerken, voorzien van speerpunten en bolvormige siermotieven. Aan de noordzijde is het hekwerk bevestigd aan de portiersloge en de gemetselde muur. Het gebouw heeft een vrijwel rechthoekige plattegrond, met uitzondering van de door vijfzijdige erkers geflankeerde middenrisaliet in de voorgevel, waarin de hoofdentree is ondergebracht. De plattegrond biedt plaats aan het voorgebouw, de haaks op het voorgebouw geplaatste hal en diverse kantoorruimten, die aan de drie overige zijden van de centrale hal zijn gepositioneerd.
Het deels onderkelderde voorgebouw telt drie bouwlagen onder een samengesteld afgeplat schilddak, met op de hoogste nok een loden dakruiter met gietijzeren kruisbloem, windvaan en uurwerk. Het dak is gedekt met gesmoorde tuiles du Nord. De hoogte van de natuurstenen plint - granieten bossage en zandstenen blokmotief - beslaat de gehele eerste bouwlaag van het voorgebouw. De met rode baksteen in kruisverband gemetselde gevelvlakken beginnen vanaf de tweede bouwlaag. In de plint bevinden zich één-ruits vensters met meerruits klepraam in het bovenlicht. In de tweede en derde bouwlaag staan kruiskozijnen met één-ruits, naar binnen openslaande ramen en meerruits bovenlichten. De vensters zijn voorzien van hardstenen lateien, waarboven zich segmentboogvormige strekken bevinden. Dakkapellen, met de voor de Um 1800-stijl kenmerkende geknikte en korfboogvormige bekroning, doorbreken de smalle witte daklijst.
De eerste drie bouwlagen van de kantoorgevels zijn opgetrokken in rode baksteen. De vierde bouwlaag is een recente toevoeging. De symmetrische voorgevel (noordoostzijde) is door de middenrisaliet in drieën gedeeld. De twee vleugels zijn beide vier traveeën breed. De middenrisaliet bestaat uit een twee traveeën brede middenpartij, geflankeerd door de vier bouwlagen tellende vijfzijdige erkers. In de vierde bouwlaag van de erkers zijn spleetvensters aangebracht, waarmee de suggestie van een "verdedigbaar" gebouw wordt versterkt. De entree, een vierdelige, dubbel openslaande houten paneeldeur, waarvan tevens een vijfdelig glas-in-lood bovenlicht deel uitmaakt, is gemarkeerd door een twee bouwlagen hoge hardstenen rondboog. Boven de boog is de naam 'Koninklijke Nederlandse Gist- en Spiritusfabriek' aangebracht.
De asymmetrische achtergevel heeft meerdere verbouwingen ondergaan, waaronder de toevoeging van de vierde bouwlaag en een twee bouwlagen tellende aanbouw met plat dak.
De asymmetrische linker zijgevel kent een zeer duidelijke tweedeling: de smalle gevel van het voorgebouw en de brede gevel van de kantoren grenzend aan de hal. De asymmetrische gevel van het voorgebouw telt drie bouwlagen. Boven een met kunststeen versierde gevelafsluiting zijn in het gevelvlak twee dakkapellen opgenomen. In de met natuursteen beklede eerste bouwlaag zijn vijf kruisvensters geplaatst. In de tweede en derde bouwlaag zet dit patroon zich slechts voort bij de drie linker traveeën. Op het grensvlak van de vierde en vijfde travee bevindt een overhoeks uitkragende erker, die zich uitstrekt over de twee bouwlagen. De gevel die behoort bij de kantoren aan de hal is verticaal geleed door tien lisenen. In elke travee bevinden zich drie rechthoekige samengestelde vensters, waarbij de onderste twee aan elkaar gekoppeld zijn. De vensters zijn voorzien van een hardstenen latei met daarboven een gemetselde segmentboog. De asymmetrische rechter zijgevel is in hoge mate spiegelbeeldig identiek aan de linker zijgevel. Uitzondering vormt de overhoeks uitkragende erker, die in deze gevel alleen in de derde bouwlaag is aangebracht. In de tweede bouwlaag staan vijf vensters.
In het interieur vormen de entree, de receptie, de ontvangstruimte, de centrale hal, het trappenhuis, de galerijen rondom de hal en de directiekantoren een eenheid in materiaalgebruik en vormgeving. De centrale hal is voorzien van een op ijzeren dragers rustend glazen dak. De wanden zijn uitgevoerd in schoon metselwerk bestaande uit een geometrische afwisseling van gele en rode baksteen en oranje en blauw geglazuurde baksteen. Hardsteen elementen zijn toegepast voor constructief belangrijke plaatsen als zuilen en aanzetstenen. De vloer in de entreehal is voorzien van een geometrisch mozaïek, waarin Arabische motieven zijn verwerkt. In de centrale hal zijn marmeren vloerdelen aangebracht. De trap, die is opgebouwd uit kalkstenen traptreden, is voorzien van een houten trapleuning, steunend op een siersmeedijzeren constructie. In de ruimten is op verschillende plaatsen bouwkeramiek toegepast, vervaardigd door de in Delft gevestigde plateelfabriek 'Porceleyne Fles'.
Waardering
Het ontvangst- en directiegebouw van de Gist- en Spiritusfabriek met bijbehorende hekwerken, portiersloge en muur is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarde.
Het gebouw is van cultuurhistorische waarde als een uitdrukking van een specifieke functie, namelijk het representatieve ontvangst- en directiegebouw van een internationaal opererende fabriek in gist- en spiritusproducten.
Het gebouw is van architectuurhistorische waarde als een bijzonder voorbeeld van een bouwstijl. Het object heeft tevens architectuurhistorische waarde vanwege de belangrijke plaats die het inneemt in de oeuvres van de architecten Muller en Schelling.
Het gebouw heeft stedenbouwkundige en ensemblewaarde vanwege de ruimtelijk-functionele en visuele relatie tussen het centrum en de fabriekslocatie, en als een bijzonder onderdeel van een vroeg voorbeeld van grootschalige industrialisatie.
De representatieve gedeelten van het gebouw zijn tevens van belang vanwege de herkenbaarheid en de hoge mate van gaafheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
OFFICE BUILDING, built for the Royal Dutch Yeast and Spirits Factory. The building was constructed in 1905 after a design by Amsterdam architects K. Muller and B. Schelling. Initially it was intended that the management of the Dutch Oil Factories (later Calvé) would also be housed in it. That the management was located in the building is expressed in the representative design of the front wing, whereby elements expressing power and prestige were applied. Within this reorientation towards traditional building methods, forms from the circa 1800 style predominate.
The interior of the building has a clear division between very representative sections on one hand and sober, often altered sections on the other. The representative sections consist of the entrance, the circulation and management spaces in the front wing, and the impressive large hall with glazed roof, which is located centrally behind the front wing. These components are designed in the style of Rationalism, whereby modernity and quality were expressed. The design was influenced by that of the University Museum in Oxford and the Beurs van Berlage. Particularly noteworthy is the central steam heating that was installed for heating the hall. The non-representative sections of the building are formed by the office spaces, which are positioned on the north, south and west sides of this hall. The exterior of these offices is also sober and has been affected by alterations. In particular, the addition of an intermediate storey and a fourth storey in the 1980s is responsible for this.
On either side of the front wing are wrought and cast iron RAILINGS, suspended from square railing posts on hardstone plinths. On the north side of the building the PORTER'S LODGE and a brick WALL.
Description
The building is situated on the northeast side of the factory grounds of the Royal Dutch Yeast and Spirits Factory, parallel to the Wateringseweg, at the edge of the city centre of Delft. On either side of the building are passages to the rear grounds. These passages are closed off by means of cast and wrought iron railings, provided with spearpoints and spherical ornamental motifs. On the north side the railing is attached to the porter's lodge and the brick wall. The building has an almost rectangular floor plan, with the exception of the mid-risalit flanked by five-sided bay windows in the front facade, in which the main entrance is housed. The floor plan provides space for the front wing, the hall placed at right angles to the front wing and various office spaces, which are positioned on the three other sides of the central hall.
The partly basemente front wing has three storeys under a composed hipped roof, with on the highest ridge a leaded roof turret with cast iron cross flower, weathervane and clock. The roof is covered with smothered tuiles du Nord. The height of the natural stone plinth - granite bossage and sandstone block motif - spans the entire first storey of the front wing. The wall surfaces laid in red brick in headers and stretchers begin from the second storey. In the plinth are single-light windows with multi-light casement window in the fanlight. In the second and third storeys are cross windows with single-light, inward-opening windows and multi-light fanlights. The windows are provided with hardstone lintels, above which segmental arch-shaped bands are situated. Roof dormers, with the roof cresting characteristic of the circa 1800 style that is bent and basket-arch-shaped, break through the narrow white drip moulding.
The first three storeys of the office facades are built in red brick. The fourth storey is a recent addition. The symmetrical front facade (northeast side) is divided into three by the mid-risalit. The two wings are each four bays wide. The mid-risalit consists of a two-bay-wide central section, flanked by five-sided bay windows counting four storeys. In the fourth storey of the bay windows slot windows have been installed, whereby the suggestion of a "defensible" building is reinforced. The entrance, a four-part, double-opening wooden panelled door, of which a five-part leaded glass fanlight is also a component, is marked by a two-storey-high hardstone round arch. Above the arch the name 'Royal Dutch Yeast and Spirits Factory' is displayed.
The asymmetrical rear facade has undergone several alterations, including the addition of the fourth storey and a two-storey extension with flat roof.
The asymmetrical left side facade has a very clear division: the narrow facade of the front wing and the broad facade of the offices adjoining the hall. The asymmetrical facade of the front wing has three storeys. Above a facade finish decorated with artificial stone, two roof dormers are incorporated in the wall plane. In the first storey lined with natural stone, five cross windows are placed. In the second and third storeys this pattern continues only for the three left bays. On the boundary between the fourth and fifth bay is a corner-projecting bay window that extends over two storeys. The facade belonging to the offices at the hall is vertically articulated by ten pilasters. In each bay are three rectangular combined windows, with the bottom two coupled to each other. The windows are provided with a hardstone lintel with a brick segmental arch above. The asymmetrical right side facade is largely a mirror image of the left side facade. The exception is the corner-projecting bay window, which in this facade is only provided in the third storey. In the second storey stand five windows.
In the interior, the entrance, the reception, the reception room, the central hall, the stairwell, the galleries around the hall and the director's offices form a unity in material use and design. The central hall is provided with a glazed roof resting on iron girders. The walls are executed in exposed brickwork consisting of a geometric alternation of yellow and red brick and orange and blue glazed brick. Hardstone elements are applied for structurally important places such as columns and springer stones. The floor in the entrance hall is provided with a geometric mosaic, in which Arabic motifs are incorporated. In the central hall marble floor tiles are installed. The staircase, which is built up from limestone steps, is provided with a wooden stair rail, supported by an ornamental wrought iron structure. In the spaces decorative brickwork is applied in various places, manufactured by the tile factory 'Porceleyne Fles' based in Delft.
Evaluation
The reception and management building of the Yeast and Spirits Factory with associated railings, porter's lodge and wall is of general importance on account of its cultural-historical, architectural-historical and urban planning value.
The building is of cultural-historical value as an expression of a specific function, namely the representative reception and management building of an internationally operating factory in yeast and spirits products.
The building is of architectural-historical value as a particular example of a building style. The object also has architectural-historical value on account of the important place it occupies in the oeuvres of architects Muller and Schelling.
The building has urban planning and ensemble value on account of the spatial-functional and visual relationship between the city centre and the factory location, and as a particular component of an early example of large-scale industrialization.
The representative sections of the building are also of importance on account of its recognizability and high degree of integrity.
Nearby in the register
- LepelbrugBrugunder 1 mi
- Begraafplaats, Kalverbos bij 4Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Doodgraverswoning, Kalverbos 4Dienstwoningunder 1 mi
- Gedenkteken(D6), Kalverbos bij 4Gedenktekenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.