Rijksmonumentenregister · Netherlands
Eendracht maakt macht
Oudorp, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1881
- Address
- Munnikenweg 8, 1829 BA Oudorp (Alkmaar 27)
- Place
- Oudorp
- Municipality
- Alkmaar
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.63688, 4.77387
- Monument number
- 524961
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
STOLPBOERDERIJ "Eendracht maakt macht" uit 1881 met bijbehorende ERFSCHEIDING. De monumentale stolp van het afgeleide Noord-Hollandse type werd vermoedelijk gebouwd door en naar ontwerp van aannemer Hille uit Ursem. Opdrachtgever was Elisabeth Stroomer of haar echtgenoot Jan Bijman. De stolp is gelegen op een ruim erf aan de noordzijde van de Munnikenweg, het voorerf wordt van de openbare weg afgescheiden door een smeedijzeren hek.
Omschrijving
Op rechthoekig grondplan opgetrokken stolpboerderij onder een rietgedekt schilddak haaks op de weg. In het voorschild is een klokvormige spiegel aangebracht van zwartgeglazuurde kruispannen met ruitmotief. De overige drie dakvlakken hebben een pannenrand van zwartgeglazuurde Hollandse pannen. De voorgevel is boven een gecementeerde plint opgetrokken in rode machinale baksteen (formaat ca. 17 x 3,5 cm) in staand verband met snijvoeg. De linkerzijgevel, de achtergevel en het linker gedeelte van de rechterzijgevel zijn gemetseld in rode machinale waalsteen in halfsteens verband met snijvoeg, en onderaan voorzien van een steensbrede plint van dito baksteen in kruisverband (de plint van de linkerzijgevel is geteerd en het voegwerk platvol vernieuwd). Rechts van het metselwerk heeft de rechterzijgevel een (vernieuwde) houten darswand van brede horizontale delen boven een plint van rode handvormsteen in kruisverband met snijvoeg. De zij- en achtergevels worden afgesloten door een bakgoot op kleine gekrulde ijzeren dragers. De vensters hebben, tenzij anders vermeld, houten lekdorpels.
De voorgevel (Z) heeft hoekpilasters en een brede middenrisaliet die verhoogd is tot dakkapel. In de middenrisaliet zijn zowel op de begane grond als op de verdieping twee getoogde schuifvensters aangebracht. Boven de twee verdiepingsvensters bevindt zich een klein gietijzeren rondvenster, en middenonder een getoogd keldervenster voorzien van diefijzers. De verhoogde middenrisaliet heeft een flauwhellend zadeldak met een ruim overstek, een dekking van kruispannen als bovengenoemd, en geprofileerde windveren waartussen rijkgesneden ajourwerk. Hierin is een horizontale plank opgenomen waarop vroeger de naam van de boerderij stond vermeld. In het midden van de rand onder de plank zijn twee handen gesneden geflankeerd door twee tortelduifjes. De handen geven elkaar letterlijk een hand, waarmee de naam van de boerderij "Eendracht maakt macht" gesymboliseerd wordt. Het driehoekige snijwerk boven de plank bevat rijk bladwerk met in het midden bloemmotieven en ter weerszijden een vogel. De geveldelen links en rechts van de middenrisaliet worden afgesloten door een kroonlijst waarvan het fries voorzien is van ruitmotieven. Het rechter geveldeel telt twee getoogde schuifvensters; links van de middenrisaliet bevindt zich een paneeldeur met getoogd bovenlicht waarnaast een dito schuifvenster. De deur is voorzien van twee smalle draairamen naast elkaar. Bovenin de spiegel van het voorschild staat een hoge ronde schoorsteen van rode baksteen met accenten in gele en grijze steen. De halfsteens linkerzijgevel (W) heeft op halve hoogte muurankers (dubbele lelievorm) en telt zeven getoogde gietijzeren stalvensters met gecementeerde in plaats van houten lekdorpels. Rechts zijn twee eveneens getoogde schuifvensters aangebracht.
In de houten darswand van de rechterzijgevel (O) bevindt zich rechts een stalvenster als in de linkerzijgevel. Het gesloten muurgedeelte links heeft muurankers als in de linkerzijgevel.
Links in de achtergevel (N) bevindt zich de terugliggende dubbele darsdeur van opgeklampte kraalschroten. Naast de darsdeur bevindt zich uiterst links een schuurdeur van opgeklampte kraalschroten met een bovenlicht en daarboven brede verticale delen. Rechts in de achtergevel bevindt zich een vergelijkbare staldeur met een getoogd bovenlicht. In het midden van de gevel is een getoogd schuifvenster aangebracht met links en rechts hiervan twee getoogde gietijzeren stalvensters waaronder gecementeerde lekdorpels. Op het achterschild staat een vierkante schoorsteen van rode baksteen.
INTERIEUR. De inwendige houten draagconstuctie bestaat uit een vierkant met overstek aan de voorzijde. Het interieur is nog grotendeels oorspronkelijk en bevat onder meer een met schildpadtegels betegelde schouw in de korte regel, stalvloeren van gesmoorde plavuizen en IJsselsteentjes, tussen de lange regel en het woongedeelte een deur voorzien van geëtste glaspaneeltjes met in het midden de boerderij en rondom druivenranken, een door bedsteden geflankeerde schouw in de woonkamer met een rijkgestucte bovenboezem die voorzien is van hoekzuiltjes en een hoofdgestel waaronder een liggend reliëf met bloemmotieven (de zwartmarmeren onderboezem is van elders afkomstig), zowel in de woonkamer als de kamer rechtsvoor vouwblinden, vensterbanken met een in- en uitzwenkende voorzijde en een rijk stucplafond met florale midden- en hoekornamenten, tussen deze twee vertrekken een dubbele schuifdeur met een rijke deuromlijsting bekroond door een kroonlijst op gesneden consoles, een vloer van geel- en groengeglazuurde plavuizen in schaakbordpatroon in de onder de woonkamer gesitueerde kelder, en een bedstede in de slaapkamer middenvoor op de eerste verdieping. De kleurstelling van de wanden in de woonkamer is wellicht oorspronkelijk. De uit brede staande delen samengestelde wanden en het stijl- en regelwerk van de paneeldeuren zijn oudroze geverfd, de deur- en paneelomlijsting lichtoranje, en de deurpanelen oranjegeel met een lichtgele bossing.
Het smeedijzeren spijlenhek langs de weg is samengesteld uit met gietijzeren pijlpunten bekroonde staafvormige staanders waartussen hekdelen met tussen de spijlen onderin een korte extra spijl en bovenin een cirkel. Rechts is een welvend verhoogde dubbele poort aangebracht waarop middenboven een pijnappel en op de stijlen ter weerszijden een sierbol.
Waardering
De stolpboerderij met bijbehorend interieur en met erfscheiding is van algemeen belang vanwege de cultuur-, architectuurhistorische en typologische waarde als gaaf voorbeeld van karakteristieke rijke Noord-Hollandse landelijke bouwkunst uit het laatste kwart van de 19de eeuw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
STOLP FARMHOUSE "Eendracht maakt macht" from 1881 with associated BOUNDARY FENCE. The monumental stolp of the derived North Holland type was presumably built by and to the design of contractor Hille from Ursem. The client was Elisabeth Stroomer or her spouse Jan Bijman. The stolp is situated on a spacious estate on the north side of the Munnikenweg, with the front courtyard separated from the public road by a wrought-iron fence.
Description
Stolp farmhouse erected on a rectangular ground plan beneath a thatched hipped roof perpendicular to the road. In the front roof slope is a bell-shaped panel of black-glazed pantiles with a diamond motif. The other three roof slopes have a pan-tiled edge of black-glazed Dutch pantiles. The front facade is erected above a cemented plinth in red machine-made brickwork (dimensions approximately 17 x 3.5 cm) in stretcher bond with pointed joint. The left side facade, the rear facade and the left part of the right side facade are bonded in red machine-made Dutch clinker brick in half-brick bond with pointed joint, and provided at the base with a one-brick-wide plinth of the same brickwork in Flemish bond (the plinth of the left side facade is tarred and the jointwork freshly renewed in flush joint). To the right of the brickwork the right side facade has a (renewed) wooden timber-framed wall of broad horizontal members above a plinth of red hand-moulded brick in Flemish bond with pointed joint. The side and rear facades are finished with a rain gutter on small curled iron brackets. The windows have, unless otherwise stated, wooden drip mouldings.
The front facade (S) has corner pilasters and a broad central projection that is raised to form a roof dormer. In the central projection there are two arched sash windows on both the ground floor and the upper storey. Above the two upper-storey windows is a small cast-iron round window, and below the centre a arched cellar window fitted with theft bars. The raised central projection has a gently sloping gabled roof with a generous overhang, a covering of pantiles as mentioned above, and profiled wind braces with interstices of richly carved openwork. A horizontal plank is incorporated therein on which the name of the farmhouse formerly appeared. In the centre of the edge below the plank are two hands carved flanked by two turtledoves. The hands literally shake each other's hand, symbolizing the name of the farmhouse "Eendracht maakt macht". The triangular carved work above the plank contains rich leafwork with floral motifs in the centre and a bird on either side. The facade sections to the left and right of the central projection are finished with a cornice whose frieze is fitted with diamond motifs. The right facade section has two arched sash windows; to the left of the central projection is a panelled door with arched fanlight next to which is a likewise sash window. The door is fitted with two narrow casement windows side by side. At the top of the mirror of the front roof slope is a tall round chimney of red brickwork with accents in yellow and grey stone. The half-brick left side facade (W) has wall anchors (double fleur-de-lis form) at half height and has seven arched cast-iron stable windows with cemented instead of wooden drip mouldings. On the right are two likewise arched sash windows.
In the wooden timber-framed wall of the right side facade (E) there is a stable window on the right as in the left side facade. The closed wall section on the left has wall anchors as in the left side facade.
On the left of the rear facade (N) is the recessed double barn door of nailed beaded boards. Next to the barn door is at the far left a barn door of nailed beaded boards with a fanlight and above it broad vertical members. On the right of the rear facade is a similar stable door with an arched fanlight. In the centre of the facade is an arched sash window with two arched cast-iron stable windows to its left and right, below which are cemented drip mouldings. On the rear roof slope is a square chimney of red brickwork.
INTERIOR. The internal wooden load-bearing structure consists of a square with an overhang at the front. The interior is still largely original and contains among other things a hearth lined with tortoiseshell tiles in the short section, stable floors of clamp-fired tiles and Ijssel stones, between the long section and the residential area a door fitted with etched glass panes with the farmhouse in the centre and grape vines around it, a hearth flanked by bed alcoves in the living room with a richly stuccoed upper chamber fitted with corner pilasters and a main cornice beneath which a recumbent relief with floral motifs (the black marble lower chamber is from elsewhere), folding shutters in both the living room and the front-right room, window sills with an inward and outward swinging front and a richly stuccoed ceiling with floral central and corner ornaments, between these two rooms a double sliding door with a richly framed door surround crowned by a cornice on carved consoles, a floor of yellow- and green-glazed tiles in checkerboard pattern in the cellar situated below the living room, and a bed alcove in the bedroom in the centre of the first storey. The colouring of the walls in the living room may be original. The walls composed of broad vertical members and the stile and rail work of the panelled doors are painted old pink, the door and panel framing light orange, and the door panels orange-yellow with a light yellow bosses.
The wrought-iron spear-rail fence along the road is composed of cast-iron spear-pointed rod-shaped uprights between which are fence sections with a short additional spear at the bottom between the spears and a circle at the top. On the right is an arched raised double gate with a pine cone in the centre above and a decorative sphere on either side of the stiles.
Valuation
The stolp farmhouse with its associated interior and boundary fence is of general importance for its cultural, architectural historical and typological value as an intact example of characteristic prosperous North Holland rural architecture from the final quarter of the 19th century.
Nearby in the register
- Toegangshek, Munnikenweg tegenover 8Erfscheidingunder 1 mi
- KerkenbosTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- St. LaurentiuskerkKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Grafmonument, Herenweg bij 79Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.