Rijksmonumentenregister · Netherlands
Pallazzo
Naarden, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Sigarettenfabriek
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1916
- Address
- Comeniuslaan 10, 1412 GP Naarden (Gooise meren 27)
- Place
- Naarden
- Municipality
- Gooise meren
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.28324, 5.16060
- Monument number
- 524808
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1900 map "Kaart ten behoeve der oefeningen in de legerplaats bij Laren : (tevens garnizoenskaart)" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Aan de noordzijde van de Comeniuslaan gelegen voormalige SIGARETTENFABRIEK uit 1916 genaamd "Palazzo". De fabriek werd gebouwd in Neo-Moorse stijl naar ontwerp van de Amsterdamse architect J.P.W. Breling. De vormgeving refereert aan het oriëntaalse karakter van de sigaret. Opdrachtgever was de uit de Watergraafsmeer afkomstige Antonius Jacobus Weurman, die in november 1915 het huis Comeniuslaan 8 gekocht had en in de naastgelegen tuin de fabriek liet bouwen (de naam "Palazzo" was hem aanbevolen door een bevriend Italiaans schilder-tekenaar). Het interieur is in 1980 geheel verbouwd. Het voormalige fabrieksterrein wordt gescheiden van de openbare weg door een in vormgeving bijpassend smeedijzeren HEK waarin Moorse en Art Nouveau motieven. Dit hek dateert vermoedelijk uit het tweede kwart van de 20ste eeuw en verving een eenvoudiger ijzeren spijlenhek.
N.B. De achtergevel heeft een latere aanbouw.
Omschrijving
Op rechthoekig grondplan opgetrokken sigerettenfabriek waarvan de voorste helft twee bouwlagen telt onder een plat dak en de achterste helft een hoogte heeft van één bouwlaag onder een sheddak bestaande uit twee parallele daken waarvan de op het noorden gerichte dakvlakken oorspronkelijk voorzien waren van glas (thans shingles) en de minder steile zuidelijke vlakken gedekt zijn met gesmoorde muldenpannen. Boven het achterste gedeelte van het pand bevindt zich een plat dak. De buitengevels zijn opgetrokken in witgepleisterde baksteen. De voorgevel (Z) heeft een ter plaatse van de vensters verhoogde plint en in het midden een terugliggende voordeur met een uivormig bovenlicht waarin glas-in-lood. De uivorm van het bovenlicht wordt herhaald in de getrapte dagkanten ter weerszijden van de deur. De voordeur telt 21 vierkante panelen. Rechts is de voorgevel voorzien van een stolpraam met een uivormig bovenlicht van geel glas. Tegen de linker helft van de voorgevel bevindt zich een vijfzijdige erker met in de voorzijde een dito stolpraam en in de flankerende schuine zijden een smaller venster met eenzelfde bovenlicht. De hoeken van de erker worden bekroond door een getrapte kanteel. Het vijfzijdige en half-uivormige erkerdak is gedekt met bruinroze schubvormige kunstleien en wordt bekroond door een vergulde bol en een dito halve maan. Boven de aansluiting van het erkerdak telt de eerste verdieping zes smalle vensters waarvan de onderzijden de uivorm van het erkerdak volgen. De vensters zijn voorzien van geel glas-in-lood en hebben een getrapt inspringende bovenzijde. Het linker geveldeel wordt afgesloten door vijf getrapte kantelen tussen hoekblokken die bekroond worden door een uivorm waarop een hoge vlaggenmast met een uivormige top. Rechts heeft de eerste verdieping een serie van drie smalle vensters voorzien van een getrapt inspringende bovenzijde en geel glas-in-lood. De rechter gevelhelft is niet over de volle verdiepingshoogte opgetrokken, maar wordt halverwege de eerste verdieping beëindigd door getrapte kantelen waarachter een dakschild met een dakbedekking als op het erkerdak. De kanteel loodrecht boven de ingang is hoger opgetrokken. Op de afgeschuinde rechter hoek van de voorgevel staat een achtzijdige betonnen minaret met een vierkante basis waarin rechtsvoor een smal venster als op de eerste verdieping. De omloop bovenin de minaret heeft een uitkragende achtzijdige borstwering met kantelen. Het ronde en inspringende bovenste gedeelte van de minaret is rechtsvoor voorzien van een rondboogvenster en eindigt in een kegelvormige spits bekroond door een vergulde bol en een dito halve maan. In de linkerzijgevel (W) bevindt zich rechts een stolpraam met bovenlicht en ter weerszijden een lager en smaller venster waarin een bovenlicht met geel glas. Verder telt de begane grond twaalf vensters met bovenlicht. Het linker gedeelte van de eerste verdieping is voorzien van een smal verdiepingsvenster als in de voorgevel en wordt bekroond door vijf getrapte kantelen. Rechts hiervan wordt de eerste verdieping afgesloten door een bakgoot op geprofileerde klossen en bevinden zich twee paar vensters met bovenlicht. De rechterzijgevel (O) heeft links op beide bouwlagen een tweetal smalle vensters als rechtsboven in de voorgevel, en rechts hiervan een dubbele paneeldeur (op de begane grond gewijzigd in een raam) met een raam in elke deurhelft, een drieruits bovenlicht en ter weerszijden een venster. Onder beide vensters links op de begane grond bevindt zich een valraampje, en boven de deur op de eerste verdieping een hijsbalk waaraan een ijzeren haak. Het rechter gedeelte van de linker gevelhelft is op de parterre voorzien van een drieruits venster en een paneeldeur met tweeruits bovenlicht, en op de eerste verdieping van een smal venster als rechtsboven in de voorgevel. De eerste verdieping wordt rechts bekroond door vijf getrapte kantelen en links hiervan afgesloten door een bakgoot op geprofileerde klossen. De één bouwlaag hoge rechter gevelhelft wordt door een tussenlid met plat dak verbonden met het naastgelegen woonhuis Comeniuslaan 8.
De vensters in de achtergevel (N) zijn niet oorspronkelijk.
Het hek langs de weg bestaat uit zeven vierkante pijlers van witgeverfde rode machinale waalsteen in halfsteens verband met platvolle voeg. De pijlers worden afgedekt door een dekplaat van uitgewassen grindbeton. De smeedijzeren hekdelen tussen de pijlers zijn samengesteld uit afwisselend twee vierkante staven met bovenaan een verguld ruitmotief en één kortere getorste staaf die bekroond wordt door een vergulde halve maan en onder- en bovenaan geflankeerd wordt door art nouveau zweepslagmotieven. De tweede en derde pijler van links zijn zwaarder en hoger uitgevoerd en worden bekroond door een uit vertikale koperen banden samengestelde open ui die een staaf draagt met bovenaan een vergulde halve maan. Aan deze pijlers is een hoog gewelfd dubbel inrijhek opgehangen met een bij de hekdelen aansluitende vormgeving, echter zonder zweepslagen onderin. Rechts heeft het hek een tweede dubbel inrijhek waarvan de hoogte en vormgeving aansluit bij de overige hekdelen. Dit laatste geldt ook voor het poortje tussen de tweede en derde hekpijler van rechts.
Waardering
Het voormalige fabriekspand met bijbehorende erfscheiding is van algemeen belang wegens cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde als een uitwendig nagenoeg gaaf bewaard gebleven en karakteristiek voorbeeld van een sigarettenfabriek uit het eerste kwart van de 20ste eeuw, opgetrokken in Neo-Moorse stijl.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Former CIGARETTE FACTORY from 1916 named "Palazzo", located on the north side of the Comeniuslaan. The factory was built in Neo-Moorish style according to designs by Amsterdam architect J.P.W. Breling. The design refers to the oriental character of the cigarette. The client was Antonius Jacobus Weurman from the Watergraafsmeer, who had purchased the house Comeniuslaan 8 in November 1915 and had the factory built in the adjacent garden (the name "Palazzo" had been recommended to him by a friendly Italian painter-draughtsman). The interior was completely rebuilt in 1980. The former factory grounds are separated from the public road by a wrought-iron FENCE with a design matching the building, incorporating Moorish and Art Nouveau motifs. This fence presumably dates from the second quarter of the 20th century and replaced a simpler iron railing.
N.B. The rear facade has a later extension.
Description
Cigarette factory erected on a rectangular ground plan, of which the front half comprises two storeys under a flat roof and the rear half has a height of one storey under a shed roof consisting of two parallel roofs, of which the roof surfaces facing north were originally provided with glass (now shingles) and the less steep southern surfaces are covered with pantiles. Above the rear part of the building is a flat roof. The outer facades are constructed in whitewashed brick. The front facade (S) has a plinth raised at the level of the windows and in the centre a recessed entrance door with an owl-shaped fanlight containing leaded glass. The owl shape of the fanlight is repeated in the stepped reveals on either side of the door. The entrance door has 21 square panels. On the right the front facade is provided with a sash window with an owl-shaped fanlight of yellow glass. Against the left half of the front facade is a five-sided bay with a sash window of the same type in the front and in the flanking slanted sides a narrower window with the same fanlight. The corners of the bay are crowned by stepped crenellations. The five-sided and semi-owl-shaped bay roof is covered with brownish-pink scale-like artificial slate and is crowned by a gilt ball and a corresponding crescent moon. Above the junction of the bay roof, the first floor has six narrow windows, the undersides of which follow the owl shape of the bay roof. The windows are provided with yellow leaded glass and have a stepped recessing top. The left facade section is closed off by five stepped crenellations between corner blocks which are crowned by an owl shape upon which stands a tall flagpole with an owl-shaped top. On the right, the first floor has a series of three narrow windows provided with a stepped recessing top and yellow leaded glass. The right facade half is not constructed over the full storey height, but is terminated halfway up the first floor by stepped crenellations behind which is a roof panel with roof covering as on the bay roof. The crenellation directly above the entrance is constructed higher. On the bevelled right corner of the front facade stands an octagonal concrete minaret with a square base containing, front right, a narrow window as on the first floor. The walkway at the top of the minaret has a projecting octagonal parapet with crenellations. The round and recessing upper part of the minaret is provided front right with a round-arched window and terminates in a conical spire crowned by a gilt ball and a corresponding crescent moon. In the left side facade (W), there is a sash window with fanlight on the right and a lower and narrower window with fanlight containing yellow glass on either side. The ground floor further has twelve windows with fanlights. The left section of the first floor is provided with a narrow floor window as in the front facade and is crowned by five stepped crenellations. To the right of this, the first floor is closed off by a gutter on profiled brackets and there are two pairs of windows with fanlights. The right side facade (O) has, on the left on both storeys, two narrow windows as top right in the front facade, and to the right of this a double panel door (on the ground floor altered to a window) with a window in each door leaf, a three-light fanlight and a window on either side. Below both windows on the left on the ground floor is a small hopper window, and above the door on the first floor a lifting beam with an iron hook. The right section of the left facade half is provided on the ground floor with a three-light window and a panel door with two-light fanlight, and on the first floor with a narrow window as top right in the front facade. The first floor is crowned on the right by five stepped crenellations and closed off on the left by a gutter on profiled brackets. The right facade half, one storey high, is connected to the adjacent residential house Comeniuslaan 8 by a connecting section with a flat roof.
The windows in the rear facade (N) are not original.
The fence along the road consists of seven square pillars of whitepainted machine-made Dutch brick in half-bond with flush joints. The pillars are capped with a plate of washed gravel concrete. The wrought-iron fence sections between the pillars are composed of alternating two square bars with a gilt diamond motif at the top and one shorter twisted bar crowned by a gilt crescent moon and flanked top and bottom by Art Nouveau whiplash motifs. The second and third pillars from the left are more heavily and taller executed and are crowned by an open onion composed of vertical copper bands carrying a bar with a gilt crescent moon at the top. A high arched double gate is hung from these pillars with a design matching the fence sections, however without whiplash motifs at the bottom. On the right, the fence has a second double gate whose height and design match the remaining fence sections. The same applies to the small gate between the second and third fence pillars from the right.
Valuation
The former factory building with its associated boundary fence is of general importance for its cultural-historical and architectural-historical value as an externally virtually intact and characteristic example of a cigarette factory from the first quarter of the 20th century, erected in Neo-Moorish style.
Nearby in the register
- Bibliotheek, Generaal de la Reijlaan 12 AWelzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- Woonhuis, Thierensweg 30Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Godelindeweg 48Woonhuisunder 1 mi
- De Blokhus, The SnugWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.