TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Villa MARIA

Tegelen, Limburg, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Woonhuis
Category
onroerend gebouwd
Built
1894
Address
Kaldenkerkerweg 73, 5932 CT Tegelen (Venlo 31) (and others)
Place
Tegelen
Municipality
Venlo
Province
Limburg
Country
Netherlands
Coordinates
51.33522, 6.15859
Monument number
524692

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

3 historical maps cover this location, the earliest the 1898 map "Composite: 377. Kaldenkirchen." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

INLEIDING

Aan de Kaldenkerkerweg 73 bevindt zich op enige afstand van de straatweg de geheel vrijgelegen VILLA "Maria" met aansluitend voormalig LABORATORIUM van kleiwarenfabrikant Alfred Russel. De villa werd in opdracht van Russel gebouwd rond 1894 in Ambachtelijk-traditionele bouwtrant met verwerking van diverse contemporaine stijlinvloeden. De villa is thans in gebruik als woonhuis annex kantoor en is op diverse onderdelen gewijzigd en gemoderniseerd. Russels voormalige fabrieksgebouwen op het omliggende erf zijn thans gesloopt. In 1995 aangebouwd kantoor en garage op het achtererf. Alfred Russel heeft een aanzienlijke reputatie opgebouwd als pionier op het gebied van de siersteenproductie. Vele van de voor de bouw van de villa gebruikte materialen en ornamenten kwamen dan ook uit zijn eigen bedrijf. In 1885 begon hij zijn werkzaamheden in de destijds reeds bestaande steenfabriek van Canoy. De klei werd gedeeltelijk uit een groeve in de achtergelegen buurtschap Egypte gehaald. Russel wilde aanvankelijk architect worden en heeft praktijkervaring opgedaan en stage gelopen bij Johannes Kayser, stadsarchitect te Venlo. Mede om deze reden specialiseerde hij zich in een op dat moment braakliggend segment van de bouwmaterialenmarkt, namelijk de productie van een hoogwaardige kwaliteit sierstenen, waaronder verglaasde en onverglaasde verblendstenen, profielstenen, terracotta ornamenten en plavuizen. Met deze producten haakte hij in op nieuwe stilistische ontwikkelingen in de architectuur, met name de Neogotiek en later de Jugendstil, waarbij veel aandacht was voor traceerwerk, profielstenen, kleurrijke stenen en ornamenten. De steenproductie in zijn fabrieken nam met sprongen toe: van ongeveer een miljoen stenen rond 1893 naar een verdubbeling twee jaar later in 1895, later gevolgd door grootschalige uitbreidingen van de gebouwen. Daarnaast besteedde hij veel aandacht aan kwalitatieve aspecten als een gelijkmatig uiterlijk, gewicht, porositeit, wateropname, drukvastheid en weerbestendigheid. Russel werd op enkele Wereldtentoonstellingen en bouwtentoonstellingen voor zijn producten bekroond met diverse erediploma's, gouden en zilveren medailles.

Omschrijving

De VILLA Maria beslaat een onregelmatige plattegrond, heeft een asymmetrische opzet en is samengesteld uit een hoofdvolume van twee bouwlagen plus een kapverdieping onder een met donkerblauwgesmoorde Bouletpannen en secundaire tuile-du-nordpannen gedekt, samengesteld dak en een aan de rechter gevel grenzend eenlaags volume onder een plat dak met een tweelaagse, overhoeks geplaatste toren. Toren met octogonale, licht geprofileerde, overstekende goot op klossen waarop een torenspits met siersmeedijzeren bekroning. Het samengestelde dak op het hoofdvolume bestaat uit een loodrecht op de straat georiënteerd zadeldak met overstek en een haaks hierop gesitueerd overstekend zadeldak, met lagere dakvoet maar hogere noklijn, dat aan de aankappende zijde is afgewolfd. Nokeinde bekroond met rijkelijk gestileerde piron voorzien van windvaan met jaartal. Op de dakschilden onder meer een dakkapel onder aankappend zadeldakje met pironbekroning en een breed en hoog opgemetselde schoorsteen met speklagen in gele verblendsteen, smeedijzeren sieranker en decoratieve trekstang. Eenvoudige bakgoten op decoratief gesneden houten klossen. De dakoverstekken rusten in alle kopgevels op opengewerkte, houten schoren die ondersteund worden door decoratieve kleine terracotta kraagstenen met portretkopjes. Meerdelige kelder, gesitueerd onder het rechter deel van het hoofdvolume en onder een deel van het aangrenzende volume. De gevels van het met rode baksteen in kruisverband gemetselde pand worden horizontaal geleed en verlevendigd door diverse omlopende speklagen in gele verblendsteen, waterlijsten in donkerbruin geglazuurde steen en cordonlijsten met decoratieve tegels in gele klei of gele verblendsteen. Gevelopeningen met toepassing van geprofileerde steen, veelal onder segmentbogen en enkele rondbogen waarin vormstukken in gele verblendsteen en piramidekoppen als sluitsteen. Merendeels hardstenen dorpels. Secundaire vensters en deuren met rechtgesloten kozijnen. Boogvelden veelal gedecoreerd met terracotta kinderkopjes of siermetselwerk. Vensters parterre deels met decoratieve vaasbalusters in de borstweringen. Voorgevel van drie traveeën breed met rechter hoekrisaliet, eindigend in een tuitgevel. In de oksel een secundair terras met natuurstenen trappen die naar de centraal gelegen entree leiden. In de geveltop een reeks van vijf klimmende vensters, waarvan alleen de middelste beglaasd en de overige vier blind met toepassing van donkerbruin geglazuurde steen voor de afzaten. Daaronder, in de tweede bouwlaag, aan weerszijden van het venster het opschrift "VILLA MARIA". Blinde linker gevel eindigend in een tuitgevel waarin een reeks van zeven klimmende blindvensters met detaillering als voornoemd en eveneens voorzien van donkerbruin geglazuurde steen voor de afzaten. Aan de rechter gevel grenst een bouwvolume waarin zich onder andere het laboratorium van Russel bevond. Geleding en verlevendiging grotendeels als voornoemd. Dit eenlaags volume is aan de straatzijde twee venstertraveeën breed en wordt op de hoek geaccentueerd door een overhoeks geplaatste, tweelaags toren op vierkant grondplan. Eerste geleding met venster voorzien van detaillering en ornamentiek als voornoemd, grotendeels blind maar centraal twee gekoppelde, rondboogvormige luchtopeningen. Tweede geleding versnijdt zich boven een waterlijst van donkerbruin geglazuurde steen naar een octogonale bovenbouw voorzien van openingen gebruikt als duiventil. Voor de afzaten en snijvlakken is wederom donkerbruin geglazuurde steen toegepast, onder de overstekende goot bevindt zich een omlopend fries met decoratieve tegels in gele klei. Het volume is vanaf de hoektoren drie traveeën diep, waarbij zich in de derde travee een secundaire entreedeur bevindt naar het voormalige laboratorium. De travee wordt afgesloten door een bakstenen pinakel met gestileerde keramische piron als bekroning. Boven de deur een plaquette met opschrift "LABORATORIUM" in geglazuurde klei. Naast de deur een rondbogige nis waarin een gepolychromeerd familiewapen van de Russels, eveneens uitgevoerd in geglazuurde klei. Achtergevel met geleding en detaillering grotendeels als voornoemd bij de voorgevel.

Waardering

De VILLA "Maria" is van algemeen belang. Het object heeft cultuurhistorische waarden. Het is van belang als bijzondere uitdrukking van de sociaaleconomische ontwikkelingen in de Limburgse grofkeramische industrie aan het einde van de negentiende eeuw, waarvan Tegelen het middelpunt vormde. In het bijzonder als voormalig woonhuis van de internationaal bekende steenfabrikant Alfred Russel, pionier op het gebied van sierstenen, die zijn woonhuis/laboratorium hoofdzakelijk optrok met deels innovatieve producten uit zijn eigen bedrijf. Daarnaast heeft het object typologische waarde vanwege de specifieke combinatie van fabrikantenwoning met laboratorium en overhoekse toren met duiventil. Het object heeft architectuurhistorische waarden vanwege het belang van het materiaalgebruik (waaronder de vroege toepassing van verglaasde steen en profielsteen) en de bijzondere ornamentiek (waaronder de gefigureerde kraagsteentjes, de portretkoppen en het keramische tegelfries) voor de geschiedenis van de architectuur. Het object heeft ensemblewaarden vanwege de karakteristieke situering nabij de voormalige kleigroeven in oostelijk Tegelen, waar ook Russel een deel van zijn klei betrok. Daarnaast als onderdeel van de historische bebouwing aan de Kaldenkerkerweg, die vooral in verband met de ontwikkelingen in de grofkeramische industrie rond het eind van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw bebouwd raakte. Het object heeft herkenbaarheidswaarde als fabrikantenwoning van steenfabrikant Russel en is van belang wegens de cultuurhistorische, architectuurhistorische en typologische zeldzaamheid.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

INTRODUCTION

At Kaldenkerkerweg 73, situated at some distance from the street, stands the completely detached VILLA "Maria" with adjoining former LABORATORY of earthenware manufacturer Alfred Russel. The villa was built on Russel's commission around 1894 in a craftsman-traditional building style with the incorporation of various contemporary stylistic influences. The villa is now in use as a residence and office and has been modified and modernized in various respects. Russel's former factory buildings on the surrounding plot have since been demolished. In 1995 an office and garage were added to the rear plot. Alfred Russel built a considerable reputation as a pioneer in the field of ornamental brick production. Many of the materials and ornaments used for the construction of the villa came from his own business. In 1885 he began his activities at the brick factory of Canoy, which already existed at that time. The clay was obtained partly from a pit in the neighboring village of Egypte, situated behind. Russel initially wanted to become an architect and gained practical experience and completed an apprenticeship with Johannes Kayser, city architect in Venlo. Partly for this reason, he specialized in a segment of the building materials market that was then undeveloped, namely the production of a high-quality type of ornamental brick, including glazed and unglazed facing bricks, moulded bricks, terracotta ornaments and tiles. With these products he responded to new stylistic developments in architecture, in particular Neo-Gothic and later Art Nouveau, which paid great attention to tracery, moulded bricks, coloured bricks and ornaments. The brick production in his factories increased by leaps and bounds: from approximately one million bricks around 1893 to a doubling two years later in 1895, later followed by large-scale extensions of the buildings. He also paid considerable attention to qualitative aspects such as uniform appearance, weight, porosity, water absorption, compressive strength and weather resistance. Russel was awarded several honorary diplomas, gold and silver medals for his products at a number of World Exhibitions and building exhibitions.

Description

The VILLA Maria has an irregular floor plan, an asymmetrical layout and consists of a main volume of two storeys plus a roof storey under a roof covered with dark blue-glazed Boulet tiles and secondary French roof tiles and a single-storey volume adjoining the right gable under a flat roof with a two-storey tower placed diagonally. Tower with octagonal, slightly moulded, projecting gutter on corbels on which a spire with ornamental wrought-iron crest. The composite roof on the main volume consists of a gabled roof perpendicular to the street with overhang and a gabled roof at right angles to this with lower roof eaves but higher ridge line, arched at the junction side. Ridge end crowned with richly stylized finial fitted with weathervane bearing a date. On the roof slopes among others a roof dormer under adjoining gabled roof with finial crest and a broad and high-built chimney with banding in yellow facing brick, wrought-iron ornamental wall anchor and decorative tie rod. Simple box gutters on decoratively carved wooden corbels. The roof overhangs rest in all gables on open-work wooden braces supported by decorative small terracotta corbel stones with portrait heads. Multi-part cellar, situated beneath the right part of the main volume and beneath part of the adjoining volume. The facades of the building, laid in red brick in English bond, are articulated horizontally and enlivened by various running courses in yellow facing brick, drip mouldings in dark brown glazed brick and cordon courses with decorative tiles in yellow clay or yellow facing brick. Facade openings with the use of moulded brick, mostly beneath segmental arches and some round arches with shaped pieces in yellow facing brick and pyramid heads as keystones. Mostly stone thresholds. Secondary windows and doors with straight-edged frames. Arch fields mostly decorated with terracotta putti or decorative brickwork. Ground floor windows partly with decorative vase balusters in the balustrades. Front facade three bays wide with right corner projection, ending in a spout gable. In the corner space a secondary terrace with natural stone steps leading to the centrally located entrance. In the gable top a series of five ascending windows, of which only the central one is glazed and the other four are blind with dark brown glazed brick used for the sills. Below, in the second storey, on either side of the window the inscription "VILLA MARIA". Blind left gable ending in a spout gable with a series of seven ascending blind windows with detailing as mentioned above and likewise fitted with dark brown glazed brick for the sills. Adjoining the right gable is a building volume which housed, among other things, Russel's laboratory. Articulation and enlivening largely as mentioned above. This single-storey volume is two window bays wide facing the street and is emphasized at the corner by a diagonally placed, two-storey tower on a square floor plan. First articulation with window fitted with detailing and ornamental work as mentioned above, largely blind but centrally two coupled round-arched air openings. Second articulation narrows above a drip moulding of dark brown glazed brick towards an octagonal superstructure with openings used as a dovecote. Dark brown glazed brick is again applied for the sills and cut surfaces, beneath the projecting gutter runs a decorative tile frieze in yellow clay. The volume extends three bays deep from the corner tower, with a secondary entrance door to the former laboratory in the third bay. The bay is closed off by a brick pinnacle with a stylized ceramic finial as crest. Above the door a plaque with the inscription "LABORATORIUM" in glazed clay. Beside the door a round-arched niche with a polychrome coat of arms of the Russel family, likewise executed in glazed clay. Rear facade with articulation and detailing largely as mentioned above for the front facade.

Valuation

The VILLA "Maria" is of general importance. The object has cultural-historical values. It is of importance as a particular expression of the socioeconomic developments in the Limburgian coarse ceramics industry at the end of the nineteenth century, of which Tegelen was the centre. In particular as the former residence of the internationally renowned brick manufacturer Alfred Russel, pioneer in the field of ornamental bricks, who constructed his residence/laboratory mainly with partly innovative products from his own business. Furthermore, the object has typological value because of the specific combination of a manufacturer's residence with laboratory and a diagonally placed tower with dovecote. The object has architectural-historical values because of the importance of the use of materials (including the early application of glazed brick and moulded brick) and the special ornamental work (including the figured corbel stones, the portrait heads and the ceramic tile frieze) for the history of architecture. The object has ensemble values because of the characteristic situation near the former clay pits in eastern Tegelen, from which Russel also obtained part of his clay. Furthermore, as part of the historical buildings on the Kaldenkerkerweg, which especially in connection with developments in the coarse ceramics industry around the end of the nineteenth and the beginning of the twentieth century became built-up. The object has recognisability value as a manufacturer's residence of brick manufacturer Russel and is of importance because of the cultural-historical, architectural-historical and typological rarity.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map