Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Middelstraat 26
De Moer, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1902
- Address
- Middelstraat 26, 5176 NJ De Moer (Loon op Zand 30)
- Place
- De Moer
- Municipality
- Loon op Zand
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.62394, 5.01318
- Part of complex
- 524405
- Monument number
- 524407
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1889 map "Manoeuvreerkaart der 3de Divisie Infanterie in 1889 op de schaal van 1:50.000 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De KERK van de H. JOACHIM werd gebouwd in neogotische stijl in 1902 naar ontwerp van architect C.F. van Hoof. De kerk verving de houten noodkerk uit 1894. De Tweede Wereldoorlog berokkende grote schade aan de kerk. Als gevolg hiervan werden negen gewelfvelden vervangen en verdween de oorspronkelijke polychromie.
Omschrijving
De neogotische kruiskerk met westtoren heeft een schip van drie traveeën en transeptarmen van één travee met driezijdige sluiting en een koor van één travee met driezijdige sluiting. De gevels zijn opgetrokken uit machinale baksteen, voorzien van steunberen met betegelde afzaten. Onder de gootlijsten zijn ter decoratie brede sierfriezen gemetseld. Op de zadel- en lessenaardaken liggen leien in maasdekking, evenals op de naaldspitsen van de toren en de dakruiter op de viering. De overhoekse dakruiter is opengewerkt met driepasvormige galmgaten voor het angelusklokje. De toren met hoofdingang bestaat uit vier geledingen. Hij heeft een vierkante plattegrond, met links aansluitend een polygonaal traptorentje met getoogde raampjes over drie geledingen, voorzien van een eigen licht ingezwenkt naaldspitsje. Tussen het torentje en de steunbeer rechts bevindt zich een ondiep portaal onder zadeldak. De vleugeldeuren hebben eenvoudig vorkvormig beslag, in het spitsbogige bovenlicht is glas-in-lood geplaatst. De dakrand is afgewerkt met een natuursteen lijst. In de wimberg bevindt zich een blinde driepas. Aan weerskanten van het dakje een blind spitsboogfries. De tweede geleding bevat een tripletraam in een spitsboognis. De zijden hebben als eerste geleding blinde spitsboognissen en daarboven een dubbele blinde nis. De derde geleding bevat aan alle zijden drie spitsboognissen met spleetvensters. De vierde geleding bevat in elke zijde twee spitsboognissen met galmgaten. In een klimmend spitsboogfries hierboven is een uurwerk opgenomen. De vorm van het fries wordt gevolgd door de vier afgewolfde topgevels met piron, waarboven de ingesnoerde achtzijdige spits met kruis en haan zich verheft.
De zijbeuken en lichtbeuk bezitten dubbele spitsboogvensters. Tussen het transept en het schip bevinden zich bredere en hogere kapelachtige uitbouwen met tripletramen onder schilddak; hier bevinden zich tevens de biechtstoelen. Transept en het koor hebben hoge spitsboogramen met een tweedelige spitsboogopening en een rondraam. Tussen het transept en het koor bevindt zich aan weerszijden een vensterloze kapel op veelhoekige grondslag met een tentdak.
Aan de noordzijde is tenslotte de sacristie vastgebouwd, een eenlaags gebouwtje onder leien zadeldak met spitsboogvensters en sierankers en aan de schipzijde een entreeportaal en traptorentje.
In de toren bevindt zich het portaal met een stucwerk stergewelf, in de wand een gedenksteen. Hierop staan de namen van de architect C.F. van Hoof, aannemer Broens, pastoor Kamp en de jaartallen 1901-1902 vermeld. De driebeukige kerk heeft zowel in het schip als in de zijbeuken stenen kruisgewelven. In het schip zijn deze geaccentueerd door baksteen ribben, steunend op baksteen bundelzuilen en schalken met eenvoudig natuurstenen kapiteel. De oorspronkelijke polychromie is overgeschilderd in wit, met uitzondering van genoemde zuilen en ribben. Blindnissen geleden de begane grond, waartussen de eenvoudige houten biechtstoelen staan opgesteld. Onder de vensters bevindt zich een tandlijst. Boven die van de lichtbeukvensters is een nissengeleding aangebracht. De vensters bevatten eenvoudig glas-in-lood, terwijl de gebrandschilderde ramen van de absis Christus' Geboorte en Laatste Avondmaal tonen. Deze ramen zijn ca. 1950 ontworpen door Ninaber van Eyben. De kerk bevat een aantal belangrijke onderdelen, die vooral uit het atelier van Custers te Eindhoven afkomstig zijn. Dit zijn onder meer de kalkstenen neogotische altaren. Het hoofdaltaar heeft marmeren zuiltjes. De tombe dateert uit 1902, de retabel uit 1906. Voorgesteld zijn onder andere het Laatste Avondmaal, de Calvariegroep en de geboorte van Christus. Het H. Anna-altaar en het Maria-altaar dateren beide uit 1906. Een beeld van de H. Antonius met Kind dateert uit 1902; een laatste werk van Custers in deze kerk is de preekstoel met smeedijzeren balustrade en kalkstenen reliëfs met de vier evangelisten uit 1931. Diverse heiligenbeelden versieren de kerk, waaronder één van de H. Joachim op een neogotische sokkel. De kruiswegstaties zijn vervaardigd door Windhausen in 1935. Het oudste onderdeel in de kerk is een midden negentiende eeuwse rood- en geelkoperen doopvont.
Waardering
De kerk is van algemeen belang. Zij heeft cultuur-historisch belang als voorbeeld van een geestelijke en bestuurlijke ontwikkeling, met name de stichting van nieuwe katholieke kerkdorpen in Midden-Brabant. Het kerkgebouw heeft architectuur-historische waarde vanwege de stijl en de plaats in het oeuvre van de architect. Het gebouw heeft ensemblewaarde vanwege de situering, verbonden met de ontwikkeling van het kerkdorp De Moer. Het heeft grote betekenis voor het aanzien van het dorp. De kerk is belangrijk vanwege de gaafheid van in- en exterieur en in relatie tot de structurele en deels visuele gaafheid van de dorpse omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The CHURCH of St. JOACHIM was built in neogothic style in 1902 after a design by architect C.F. van Hoof. The church replaced the wooden provisional church from 1894. The Second World War caused major damage to the church. As a result, nine vault sections were replaced and the original polychromy disappeared.
Description
The neogothic cruciform church with west tower has a nave of three bays and transept arms of one bay with three-sided closure and a choir of one bay with three-sided closure. The facades are constructed of machine brick, provided with buttresses with tiled offsets. Below the gutter lines, broad decorative friezes are laid as ornamentation. On the gabled and lean-to roofs lie slate in Maas bond, as well as on the spires of the tower and the roof turret on the crossing. The corner roof turret is open-worked with three-lobed shaped sound holes for the angelus bell. The tower with main entrance consists of four storeys. It has a square plan, with a polygonal spiral staircase turret adjoining on the left with arched windows over three storeys, provided with its own slightly angled spire. Between the turret and the buttress on the right is a shallow porch under a gabled roof. The wing doors have simple forked ironwork; in the pointed arched fanlight, stained glass has been placed. The eaves are finished with a natural stone moulding. In the gable there is a blind three-lobed form. On either side of the little roof a blind pointed arch frieze. The second storey contains a triple window in a pointed arched recess. The sides have as first storey blind pointed arch recesses and above this a double blind recess. The third storey contains on all sides three pointed arch recesses with slit windows. The fourth storey contains on each side two pointed arch recesses with sound holes. In a climbing pointed arch frieze above is a clock incorporated. The form of the frieze is followed by the four arched top gables with finial, above which the narrowed octagonal spire with cross and weathercock rises.
The side aisles and clerestory aisle possess double pointed arch windows. Between the transept and the nave are broader and higher chapel-like extensions with triple windows under hipped roof; the confessionals are also located here. Transept and choir have tall pointed arch windows with a two-part pointed arched opening and a round window. Between the transept and the choir is on either side a windowless chapel on polygonal plan with a tent roof.
On the north side finally the sacristy is built on, a single-storey building under slated gabled roof with pointed arch windows and ornamental wall anchors and on the nave side an entrance porch and spiral staircase turret.
In the tower is the porch with stucco star vault, in the wall a commemorative stone. On it are the names of architect C.F. van Hoof, contractor Broens, vicar Kamp and the dates 1901-1902 noted. The three-aisled church has stone cross vaults both in the nave and in the side aisles. In the nave these are accentuated by brick ribs, resting on brick bundle columns and corbels with simple natural stone capitals. The original polychromy is overpainted in white, with the exception of the mentioned columns and ribs. Blind recesses line the ground floor, between which the simple wooden confessionals are arranged. Below the windows is a dentil moulding. Above that of the clerestory windows a recessed arcade is arranged. The windows contain simple stained glass, whilst the stained glass windows of the apse show Christ's Birth and the Last Supper. These windows were designed around 1950 by Ninaber van Eyben. The church contains a number of important components, which especially come from the workshop of Custers in Eindhoven. These include among others the limestone neogothic altars. The high altar has marble columns. The tomb dates from 1902, the reredos from 1906. Depicted are among others the Last Supper, the Calvary group and the birth of Christ. The St. Anna altar and the Mary altar both date from 1906. A statue of St. Anthony with Child dates from 1902; a last work of Custers in this church is the pulpit with wrought iron balustrade and limestone reliefs with the four evangelists from 1931. Various saint statues adorn the church, including one of St. Joachim on a neogothic pedestal. The Stations of the Cross were made by Windhausen in 1935. The oldest component in the church is a mid-nineteenth century red and yellow copper baptismal font.
Valuation
The church is of general importance. It has cultural-historical importance as an example of ecclesiastical and administrative development, in particular the establishment of new Catholic church villages in Middle Brabant. The church building has architectural-historical value because of the style and the place in the oeuvre of the architect. The building has ensemble value because of its location, connected with the development of the church village De Moer. It has great significance for the appearance of the village. The church is important because of the integrity of interior and exterior and in relation to the structural and partly visual integrity of the village surroundings.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Middelstraat 28Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Pastorie(F), Middelstraat 30Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Boerderij, Gemeentenweg 39Boerderij2 mi
- Schuur (G), Eindsestraat 21Opslag2 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.